دایره المعارف اسلام پدیا » نفس
منوی اصلی

راه های نفوذ شیطان در انسان

نفس انسان جنبه های مختلف دارد. جنبه‏ روحانى که از آن به روح یا نفس مطمئنه تعبیر مى‏شود و جنبه اهریمنى که از آن به نفس اماره یا هواهاى نفسانى، تعبیر مى‏شود. شیطان براى حکم راندن به آدمى، ناگزیر از مجراى نفس امارۀ او،[۱] استفاده خواهد کرد و از آن بهره خواهد برد؛ از طرف […]

ادامه مطلب

مرگ و تأخیر آن

مى‏توان گفت که در آیات و روایات با دوگونه اجل آشنا مى‏شویم: اجل معلق و اجل حتمى که با اسامى دیگرى هم در نصوص دینى از آنان یاد شده است. قرآن مى‏فرماید: “… قضى اجلاً و اجلٌ مسمى عنده”[۱]؛ … سپس مدتى مقرر داشت و اجل حتمى نزد او است؛ یعنى انسان یک اجل مبهم […]

ادامه مطلب

بقاى نفس بعد از موت بدن

به طور اختصار به چند دلیلِ بقاى نفس اشاره مى‏شود: ۱٫ اگر موجودى سیر صعودى کرد و از طبیعت خارج شد، دیگر فنا و زوال بر او عارض نمى‏شود. ماده تا نهایت درجه امکان صعود، سیر مى‏کند و پس از آن، صورت که همان نفس است بدن را رها مى‏کند و موجود مجرد و بى […]

ادامه مطلب

دلایل تجرد نفس و روح

در این جا بهتر است برای روشن شدن موضوع به مقدمه آن بپردازیم . انسان داراى دو نوع ادراک است: ۱- ادراکى که نیازمند به اندام هاى حسى مانند حجم و رنگ اجسام است. ۲- ادراکى که نیازى به اندام هاى حسى ندارد مثل حالات درونى و روانى مانند خشم و ترس و از جمله […]

ادامه مطلب

معنا و حقیقت مرگ

در متون اسلامى، تعبیرات مختلفى پیرامون مرگ و واقعیت آن به کار رفته است که هر یک گویاى جهتى از حقیقت مرگ است. اما قبل از بررسى قرآن و روایات، به عنوان پیش درآمد، به بیان سخنان برخی از فلاسفه مى‏پردازیم. بوعلى سینا مى‏گوید: مرگ بیش از این نیست که نفس آدمى آلات و ابزار […]

ادامه مطلب

روح

چیستی روح اقسام روح در انسان روح در قرآن دمیده شدن روح خدا در انسان رابطۀ روح و بدن تعلّق روح به جنین فعالیت روح در خواب و بی هوشی آگاهی روح پس از مرگ سرانجام روح پس از مرگ چیستی روح یکی از مباحث مهم و اساسی در ادیان و در فلسفه و عرفان، […]

ادامه مطلب

رابطۀ روح و بدن

تبیین رابطه نفس و بدن از مسائل مهمی است که هنوز از مشکل ترین مباحث فلسفی نفس است. توضیح این که؛ دو مطلب نزد همۀ اندیشمندان بدیهی و روشن است: ۱٫ در وجود انسان دو نوع ویژگی مشاهده می شود که بسیار متفاوت اند؛ نوع اول ویژگی نفسانی مانند: آگاهی، اراده، هویت شخصی، خوشحالی، غم، […]

ادامه مطلب

اقسام روح در انسان

اقسام روح در انسان، گاهی از منظر فلسفی مطرح می شود و گاهی از منظر عرفانی و گاهی از منظر اخلاقی. از منظر فلسفی؛ حکیمان بر این باورند که انسان از سه روح یا نفس؛ نباتی، حیوانی و انسانی، تشکیل یافته است که اگر روح بخاری را بر آن بیافزاییم در مجموع چهار روح می […]

ادامه مطلب

عرفان

نگاهی به معنای عرفان و برخی از اصطلاحات عرفانی عرفان نظری و عرفان عملی ویژگی ها ی عرفان اسلامی عرفان شرقی و عرفان اسلامی رابطه ی عرفان و شناخت نفس رابطه بین  عرفان و اسلام ارتباط عرفان و تصوف دیدگاه‌های عرفانی و تفسیر قرآن توحید در عرفان اسلامی نگاهی به معنای عرفان و برخی از […]

ادامه مطلب

رابطه ی عرفان و شناخت نفس

بیان شد که عرفان به دو شاخه نظری و عملی تقسیم می شود. مباحث هر دو شاخه با شناخت نفس ارتباط تنگاتنگ دارند. در عرفان نظری عارف به تفسیر هستی می پردازد ؛ درباره خدا و جهان  و انسان بحث و تصور خود را از هریک از آن ها ارائه می دهد در واقع عرفان […]

ادامه مطلب