دایره المعارف اسلام پدیا » علم
منوی اصلی

نقش دین در پیشرفت علم

خویشاوندى دین، فرهنگ و تمدن با یک دیگر امرى قطعى است و این سه در کنار هم هندسه زندگى بشر را تشکیل مى دهند. دین و تمدن چنان همگرا هستند که به نوشته دیوید هیوم؛ «اگر در پژوهش مسائل اجتماعى، عامل دین را از یاد ببریم، بخش بزرگى از تاریخ و تمدن و میراث فرهنگى […]

ادامه مطلب

علوم مورد تأیید دین

برای روشن شدن نوع علمی که مورد تأیید و تشویق دین است، ابتدا لازم است دو مسئله اساسی را بشناسیم: یک. گستره و دایرۀ حضور دین در زندگی انسان. دو. هدف از خلقت انسان و  انتظارات دین از وی. ۱٫ درباره موضوع اوّل؛ یعنی گستره حضور دین در زندگی انسان، باید گفت بدون تردید دایرۀ […]

ادامه مطلب

تناسبت ادیان با علم

پس از قرون وسطی و با پیدایش علوم جدید و مواجهه آنان با تصویری که کلیسا – به صورت عمومی – و انجیل – به تفسیر کلیسائی – از مفاهیم علمی ارائه می داد، مسئله تعارض علم و دین مطرح شد، و به جهت رونق علوم جدید و شکوفایی آن، چراغ دین مسیحی به خاموشی […]

ادامه مطلب

رابطۀ علم و دین

از نظر شناخت، مبناى دین عاطفى نیست. واژۀ دین کاربردهاى مختلفى دارد که حاکى از سطوح و مراحل مختلف دین مى‏باشد: الف. دین نفس الامرى: آنچه در علم الاهى و مشیت ربانى براى هدایت انسان به سوى رستگارى وجود دارد. به دیگر سخن، دین نفس الامرى، مسیر بین مبدأ و منتهاى آدمى است. و چون […]

ادامه مطلب

تعریف دین و علم

معنای واژه های دین و علم به شرح زیر است: واژۀ دین: دین به معناى انقیاد، خضوع، پیروى، اطاعت، تسلیم و جزا است. در قرآن، دین گاهى بر قوانین و مقررات و مصوبات بشرى[۱] اطلاق شده و گاهى بر ادیان باطل؛ مثلاً بر مجموعۀ قوانین و مقرراتى که حاکمیت قبطیان بر بنى اسرائیل را تأمین […]

ادامه مطلب

علم حضوری معلولات مادی نسبت به علت

اثبات علم حضوری معلولات مادی نسبت به علت، نیازمند طرح مقدماتی است: ۱٫ اثبات علم برای معلولات مادی یکی از مقدماتِ اثبات علم حضوری معلولات مادی، نسبت به علت، اثبات علم برای معلولات است. از راه های اثبات علم برای موجودات مادی این است که این موجودات از آن جهت که موجودند و از وجود […]

ادامه مطلب

فلسفه علم

در مورد فلسفۀ علم نکتۀ مهمی که وجود دارد، این است که هنوز توافق کاملی دربارۀ چیستی فلسفه علم وجود ندارد، اما با مطالعۀ آثار فیلسوفان علم، می توان چهار دیدگاه کلی را در تعریف فلسفه علم و وظیفۀ آن به شر ح زیر بیان داشت:[۱] الف. صورت بندی جهان بینی کلان و سازگار بر […]

ادامه مطلب

اقسام علم و جهل

معنا و مفهوم علم و جهل از بدیهی ترین معانی هستند. بنابر این تعریف آنها به کلماتی از قبیل دانش و نادانی و آگاهی و نا آگاهی و شناخت و… تعریف واقعی نیست، بلکه تعریف شرح الاسمی است؛ یعنی استفاده از کلمات دیگری است که هم معنای آنها هستند. هر گاه چند جزء (عنصر) در […]

ادامه مطلب

علم حقیقی

در باب علم تعابیر متفاوتی در روایات آمده است، تعدادی در بیان منفعت علم است و تعدادی در مضرت علم و بعضی در بیان منفعت نداشتن بعضی از علوم…، برای نمونه چند روایت را بیان می کنیم: ۱٫ “علم به کثرت تعلم نیست، تنها نوری است که خداوند در قلب کسی که می خواهد او […]

ادامه مطلب

مفهوم شناسی علم

قبل از ارائه تعریف علم، سه نظریه در مورد امکان تعریف علم را در این جا بیان می کنیم: یکم: قول رازی: علم بدیهی است و قابل تعریف نیست؛ چون چیزی روشن تر از علم وجود ندارد تا ما با آن علم را تعریف کنیم. دوم: قول امام الحرمین و غزالی: علم نظری است، ولی […]

ادامه مطلب