دایره المعارف اسلام پدیا » اختیار
منوی اصلی

صراط مستقیم

معنا و حقیقت صراط مستقیم عوامل انحراف از صراط مستقیم معنا و حقیقت صراط مستقیم “صراط” در لغت به معناى بزرگراه وسیع و روشن است. برخى از علماى علم لغت ریشه و اصل واژه “صراط” را “سراط” مى‏دانند که به معناى بلعیدن است و چون جاده باز و عمومى با فراخى و وضوحى که دارد، […]

ادامه مطلب

عوامل انحراف از صراط مستقیم

عوامل انحراف از صراط مستقیم به عوامل درونى و برونى تقسیم پذیرند. با تأکید بر این که تأثیرپذیرى و شدت آن مهم ترین عامل است؛ یعنى تا زمانى که عامل درونى و زمینه درونى مهیا نباشد، عامل بیرونى نمى‏تواند تأثیرگذار باشد. به عبارت دیگر، پیروى از عوامل بیرونى به دنبال پیروی از عوامل درونى انسان […]

ادامه مطلب

جبر و اختیار

مفهوم جبر واژه “جبر” هنگامی که در اصول عقاید مطرح می شود، بدین معنا است که انسان در کارهایی که انجام می دهد، فاقد اراده و اختیار است، نه می تواند خوب را انتخاب کند و نه بد را، بلکه هر چه را انجام می دهد، به اراده و اختیار خدا است. بنابراین «جبریون» معتقدند […]

ادامه مطلب

رد برخی از دلایل ادله جبریون

۱٫ مهم ترین دلیل آنها و یا به تعبیری مهم ترین شبهه ای که باعث شد تا آنان به جبر اعتقاد پیدا کنند، مسئله علم الاهی است و آن این است که خداوند از ازل، از آنچه واقع می شود و آن چه واقع نمی شود آگاه است و هیچ حادثه ای نیست که از […]

ادامه مطلب

موجودى مختار و آزاد با محدودیت‏هاىی فراوان

با مراجعه به متون دینى و دقت در مضمون آیات و روایات، مختار بودن انسان فهمیده می شود. معناى این سخن آن نیست که انسان مختار محض است و هیچ عامل و قدرتى نمى‏تواند بر رفتار و اعمال او تأثیر و حاکمیت داشته باشد، بلکه منظور آن است که على رغم همه‏ عوامل وشرایط و […]

ادامه مطلب

دیدگاه شیعه در باره جبر و اختیار

انسان ها[۱] در خلقت خود هیچ گونه اختیاری از خود ندارند؛ یعنی در حقیقت انسان در خلقت و در اختیار داشتن خود مجبور است و هیچ نقش و تأثیری در آن ندارد. همچنین بعد از خلقت و ورود به این دنیا، اقامت در این جا نیز به اختیار وی نیست؛ چرا که به طور قطع […]

ادامه مطلب

انسان و جبر و اختیار

اگر چه قدرت تمام بندگان در سیطرۀ قدرت خداوند است و هیچ شخصی نمی تواند بدون اجازۀ او اقدام به کاری نماید، اما چون خداوند به بندگان خود اختیار داده تا آنها را مورد آزمایش قرار دهد، نمی توانیم کارهای نکوهیدۀ خود را به خداوند نسبت دهیم. اساسا استناد وجود افعال اختیاری انسان به خدا […]

ادامه مطلب

مفهوم جبر

واژه “جبر” هنگامی که در اصول عقاید مطرح می شود، بدین معنا است که انسان در کارهایی که انجام می دهد، فاقد اراده و اختیار است، نه می تواند خوب را انتخاب کند و نه بد را، بلکه هر چه را انجام می دهد، به اراده و اختیار خدا است. بنابراین «جبریون» معتقدند که انسان […]

ادامه مطلب

عصمت

مفهوم و حقیقت عصمت دلایل عصمت انبیا (ع) در قرآن عصمت انبیاء از دیدگاه  اهل سنت بررسی آیاتى که (بنابر ادعا) ظهور در عدم عصمت انبیا دارند عصمت پیامبران و نسبت دزدی یوسف به برادرش عصمت پیامبر (ص) در غیر مورد وحی از دیدگاه اهل سنت عصمت پیامبر(ص) و ترک اولی ضرورت عصمت و راه […]

ادامه مطلب

ذاتى و انحصارى نبودن عصمت

ملکه ی “عصمت” گرچه تفضل و توفیقى است که از ناحیه‏ى خداوند حاصل مى‏شود، لکن ملکه ی عصمت نه ذاتى است و نه انحصارى، بلکه اختیارى است و غیر از پیامبران، دیگران نیز مى‏توانند به این ملکه دست یازند؛ زیرا راه ریاضت و تلاش و مجاهدت‏هاى نفسانى براى همگان باز است و دست آوردهاى آن […]

ادامه مطلب