دایره المعارف اسلام پدیا » کلام
منوی اصلی

حکم تکلیفی تقیه

از حیث حکم تکلیفی، مشروعیت تقیه از نظر کتاب و سنّت فی الجمله روشن است، حتی آنان که به دلیل جواز تقیه بر عالمان شیعه در مواردی تاخته‌اند نیز در این زمینه توافق دارند. آن چه آیه ۱۰۶ سوره نحل دلالت دارد نیز همین است و همه اینها به دلیل ضرورتی است که ایجاب می […]

ادامه مطلب

انواع تقیه از نظر حکم شرعی

فقیهان شیعه بر اساس روایاتی که در باره تقیه وارد شده و با استفاده از دقت‌ها و تحلیل‌های عقلی و همچنین بر حسب حکم و یا موضوع به اعتبارات مختلف تا کنون تقسیماتی برای تقیه بیان کرده اند. در این میان یکی از تقسیمات انجام شده برای تقیه، بر اساس احکام پنجگانه تکلیفی واجب، مستحب، […]

ادامه مطلب

تقیه سیاسی

نوع دیگری از تقیه، تقیه سیاسی یا تقیه در امور اجتماعی و سیاسی است. با نگاهی به آیات قرآن کریم در می یابیم در این کتاب شریف آیات متعددی در باب تقیه سیاسی وجود دارد. همچنین بسیاری از روایاتی که در باب تقیه و اهمیت آن وارد شده، مربوط به تقیه سیاسی است. در این […]

ادامه مطلب

تقیه فردی

یکی دیگر از تقسیماتی که می توان برای تقیه بیان کرد، تقیه فردی است. گاهی برای انسان در حالات خاص، شرایطی به وجود آید که موجب شود انسان برخلاف معتقد خود عمل کند؛ به این نوع تقیه، تقیه فردی گفته می شود. در توضیح این مطلب باید گفت: هنگامی که شخصی در انجام دادن عملی، […]

ادامه مطلب

تقیه اکراهی

تقیه اکراهی عبارت است از: تقیه‌ای که ضرورت و اضطرار سبب آن است و انسان مجبور به عمل کردن بر وفق دستورهای حاکمی ستمگر، به هنگام ضرورت و برای صیانت نفس، مال یا ناموس می شود. عمر بن مروان خزاز می گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم فرمود: «رسول اکرم (صلی الله علیه و […]

ادامه مطلب

تقیه کتمانی (پوششی)

تقیه کتمانی عبارت است از: پنهان داشتن ایمان خویش برای به انجام رساندن فعالیت های پنهانی در جهت پیشبرد هدف های دینی و نام دیگر آن پوششی است؛ یعنی گاه برای رسیدن به هدف، باید نقشه ها و مقدمات را کتمان کرد. مقصود اصلی از این قسم تقیه، حفظ مذهب در برابر قدرت‌های باطل و […]

ادامه مطلب

تقیه مداراتی (تحبیبی)

مدارا در لغت به معنای کتمان دشمنی،[۱]‏ نرم خویی، حسن معاشرت با مردم و تحمل آنها به منظور دوستی، می‌آید.[۲] تحمل و ملاطفت در برابر چیزی که در دل مورد پسند نیست، معنای اصلی این واژه را تشکیل داده و به همین معنا امروز در ادبیات مدرن هم استفاده می شود. کلمه مدارا دلالت می […]

ادامه مطلب

تقیه خوفی

در تعریف تقیه خوفی آمده است: تقیه از روی خوف و ترس این است که انسان در اثر انجام یک عملِ صحیح و مطابق با مذهب و دین خویش، خوف و ترسی را بر جان، ناموس و مال خود و یا دیگران مشاهده نماید؛ لذا از انجام آن عمل صحیح، خودداری و تقیه کرده و […]

ادامه مطلب

انواع تقیه

تقیه از جهاتی قابل تقسیم است که ممکن است حکم هر قسم از تقیه با قسم دیگر آن متفاوت باشد. امام خمینی در آغاز بحث تقیه می گوید: «چون تقیه از عناوینی است که در ارتباط با متقی (تقیه کننده) و متقی منه (شخص و یا اشخاصی که از آنها تقیه شده) و متقی فیه […]

ادامه مطلب

سیره عقلا در تقیه

در همه دنیا معمول است که اقلیت‌هاى مجاهد و مبارز، براى واژگون کردن اکثریت‏هاى خودکامه ستمگر و متجاوز، غالباً از روش «استتار» استفاده می‌‏کنند. آنها جمعیت زیر زمینى تشکیل داده، برنامه‏‌هاى سرّى دارند و حتى به هنگام دستگیر شدن سخت می‌‏کوشند که واقع کار آنها مکتوم بماند، تا نیروهاى گروه خود را بیهوده از دست […]

ادامه مطلب