دایره المعارف اسلام پدیا » پ
منوی اصلی

منابع جهت مطالعۀ بیشتر

در پایان، ذکر این نکته لازم است که بحث پلورالیسم از مباحثى است که نیازمند بحث مفصل بوده و طالبان باید به کتاب‏هاى مربوط به این مبحث مراجعه کنند. منابع، براى مطالعۀ بیشتر: ۱٫ هادوى تهرانى، مهدى، مبانى کلامى اجتهاد. ۲٫ سروش، عبدالکریم، صراطهاى مستقیم. ۳٫ عبدالرسول، بیات و دیگران، ، فرهنگ واژه‏ها. ۴٫ رحیم […]

ادامه مطلب

تفاوت پلورالیسم و تولرانس

برخی در مواجۀ اولیه با تولرانس گمان می کنند همان پلورالیسم دینی است، اما باید توجه کرد که تولرانس رویکردى است انسان گرایانه، و معتقد است که ادیان باید به جاى تأکید بر امور لاهوتى به مشترکات دنیایى خود بپردازند و آنچه را که از لوازم عینى زندگى جمعى است، مد نظر قرار دهند و […]

ادامه مطلب

کثرت گرایی و حقانیت اسلام

گذشته از تمامى دیدگاه‏هاى انتقادى که در برابر رویکردهاى پلورالیسم دینى وجود دارد، باید توجه داشت که به عقیدۀ ما مسلمانان، مدارک روشن و خردپذیرى بر حقانیت دین اسلام وجود دارد که با وجود این مدارک و دلایل، ادعاى همسنگى و همسانى همۀادیان نمى‏تواند صحیح تلقى گردد. از جملۀ این ادله، خردپذیرى گزاره‏ها و آموزه‏هاى […]

ادامه مطلب

نظریۀ جان هیک در رابطۀ پلورالیسم

جان هیک (متولد ۱۹۲۲ م) که طراح و مروج پلورالیسم دینى در عالم مسیحیت است، مى‏گوید: “از نظر پدیدارشناسى، اصطلاح تعدد ادیان (کثرت دینى) به طور ساده عبارت از این واقعیت است که تاریخ ادیان، نمایانگر تعدد سنن و کثرتى از متفرعات هر یک از آنها است. از نظر فلسفى، این اصطلاح ناظر به یک […]

ادامه مطلب

نقد استناد به تکثر تفسیر های متون دینی

در نقد کسانی که به تکثر تفسیرهای متون دینی برای اثبات پلورالیسم استناد کرده اند، می توان این گونه گفت: سیستم فهم انسان‏ها تابع قوانین محاوره است و همۀ عقلاى عالم بر مبناى آن اصول به محاوره و مفاهمه مى‏پردازند. در فرایند فهم و مفاهمه، اصولى چون: توجه به وضع گوینده و مؤلف، نظام واژگانى […]

ادامه مطلب

تکثرتفسیر های متون دینی

این مبنا یک رویکرد هرمنوتیکى است که بر مبناى گرایش مفسر محورى بنیان شده است و معتقد به تأثیر تمام عیار پیش فرض‏ها و پیش دانسته‏هاى هر مفسرى در هنگام فهم متون است. از نظر این رویکرد، مؤلف و گوینده نیز چون مفسر است و شأن مؤلف بودن خود را پس از اداى متن از […]

ادامه مطلب

تفاوت های مفهومی وزبانی

در مبنای تفاوت های مفهومی و زبانی چنین گفته شده؛ مفاهیمی که در ادیان آورده شده است خاص همان دین است؛ مسیحیان مفهوم مسیح را، بودائی ها مفهوم نیروانا، هندوها مفهوم برهمن، و… هریک از این تصورات، آن گونه که در این ادیان، بیان گردیده، معنای خود را از کاربرد آن مفهوم در متن آن […]

ادامه مطلب

نقدتحریف سخن مولوی در مثال فیل در تاریکی

بر اهل تحقیق روشن است که روایت مولانا از داستان «فیل در تاریکخانه» در خدمت مشرب وحدت وجودی او است. چگونه می­توان از آثار کسی که قائل به وحدت وجود و تشکیک در آن است و به لحاظ مشرب فکری درست در مقابل کثرت گرایان قرار می­گیرد، برداشت پلورالیستی کرد؟ نهایت چیزی که کثرت گرایان […]

ادامه مطلب

تحریف سخن مولوی در مثال فیل در تاریکی

مدعای کثرت گرایان دینی مبنی بر کثرت عرضی ادیان یا مدعای برخی[۱] مبنی بر عصری بودن معرفت دینی است. یکی از دلایلی که آنها بیان کرده اند این است که طرفداران مشرب عرفانی وحدت وجود همچون؛ ابن عربی و مولانا به گواه آثارشان نظر مساعدی نسبت به کثرت دینی دارند، از جمله داستان فیل در […]

ادامه مطلب

تجربۀ دینی( تنگناهای شهود و شناخت حقیقت مطلق)

در مبنای تجربۀ دینی، بر تجربۀ وحیانى و تجربۀ دینى تأکید مى‏ ورزد و اساساً دین را در حد تجارب دینى فرو مى‏کاهد. و تجربۀ دینى همواره در هنگام گزارش و تفسیر، به دلیل دخالت امور متنوعى همچون پیش فرض‏ها و زمینه‏هاى فرهنگى و معرفتى، متنوع مى‏گردد و تنوع ادیان در واقع انعکاس تجارب دینى […]

ادامه مطلب