دایره المعارف اسلام پدیا » ن
منوی اصلی

ادله نقلى بر بقاى روح و نفس

در قرآن کریم در بارۀ چگونگی نفس و روح انسان پس از مرگ آیات متعددی وجود دارد که متکلمان اسلامی در ذیل مبحث معاد جسمانی آن ها را به طور مفصل بیان و بر طبق آن استدلال آورده اند. از جملۀ این آیات می توان به موارد زیر اشاره کرد: ۱٫ از سوره زمر آیه […]

ادامه مطلب

دلایل نقلى تجرد نفس

در قرآن آیات زیادى بر تجرد نفس دلالت دارند که جهت اختصار تنها به ۳ مورد اشاره مى‏شود: ۱٫ در سورۀ مؤمنون آیه ۱۴ – ۱۲ خلقت انسان را بیان مى‏فرماید: که او را از خاک و سپس از نطفه خلق کردیم تا این که می رسد به مرحله‏اى که صورت انسانى پیدا مى‏کند و […]

ادامه مطلب

نظر فیلسوفان در بارۀ نفس

علاوه بر دلایل نقلی در بارۀ بقای نفس و روح، این موضوع در فلسفه اسلامی جایگاه ویژه ای دارد و فیلسوفان  اسلامی نظرات متفاوتی در باب کیفیت نفس ارائه کرده اند.در این جا نظر بعضى از بزرگان فلسفه نقل مى‏شود: ۱٫ ابن سینا در بقاى نفس مى‏فرماید: چون نفس منطبع در جسم نیست و تنها  […]

ادامه مطلب

دلایل عقلی بقاى نفس بعد از موت بدن

در بارۀ نفس و کیفیت آن مباحث گسترده ای در کلام و فلسفۀ اسلامی مطرح شده و دلایل نقلی و عقلی متعددی در این باره ارائه شده است.. یکی از مباحث مطرح شده در باب نفس، کیفیت آن پس از مرگ انسان است. البته این بحث در واقع یکی از مسائل معاد جسمانی است که […]

ادامه مطلب

دلایل عقلی تجرد نفس

“مقدمه استدلال” انسان داراى دو نوع ادراک است: ۱٫ ادراکى که نیازمند به اندام هاى حسى مانند حجم و رنگ اجسام است. ۲٫ ادراکى که نیازى به اندام هاى حسى ندارد؛ مثل حالات درونى و روانى مانند خشم و ترس و از جمله “مَن”. چون در ادراکات حسى خطا است، پس انسان گاهى در ادراک […]

ادامه مطلب

تفاوت نفس حیوان و انسان

از نگاه فلسفى، تکوین عالم ماده به صورت مرحله‏اى است که در هر مرحله، بساطت و پیچیدگى ماده و قابلیت‏هاى آن فرق مى‏کند. به این ترتیب، هر چند مادۀ حیوان داراى ترکیبى معتدل‏تر از نبات است و آن را شایستۀ پذیرش نفس حیوانى مى‏سازد، اما همین ماده باید به درجه‏اى کاملاً نزدیک به اعتدال برسد، […]

ادامه مطلب

وجود نفس در حیوان

این موضوع بر مبناى فلسفۀ صدرایى و حکمت متعالیه مورد بررسى قرار می گیرد. در آثار مختلف ملاصدرا و پیروان مکتب وى، در مباحث مربوط به نفس، معاد، علم و ادراک و یا به تعبیرى “شناخت” اشارات یا تفصیلاتى در این باره به چشم مى‏خورد. مطالب قابل طرح در مورد “وجود نفس در حیوان” در […]

ادامه مطلب

رابطه نفس اماره با شیطان

نفس اماره، در واقع یکی از ابزار شیطان  و راه نفوذ و سلطه یابی بر انسان است و از جنود و سربازان شیطان محسوب می شود. پس وسوسه از جانب ابلیس به عنوان شیطان بیرونی، و تحریک و خواهش توسط نفس اماره به عنوان شیطان درونی، انسان را به مرحله سقوط می کشاند. تمام تلاش […]

ادامه مطلب

مراتب نفس انسانی

هویت حقیقی انسان، دارای ابعاد و لایه های سه گانه (حیوانی، انسانی، الاهی) است. از آیات قرآن مجید نیز به خوبى استفاده مى‏شود که روح و نفس انسانى داراى سه مرحله است:[۱] ۱٫ نفس اماره یا لایه حیوانی انسان. لایه حیوانی انسان در شهوت، غضب و امیال نفسانی خلاصه می شود.[۲] این میل قلبی و […]

ادامه مطلب

منافات نداشتن عالم ذر و جسمانیه الحدوث بودن نفس از نگاه علامه طباطبائی

پیش از پرداختن به موضوع، فهم جسمانیه الحدوث بودن نفس و نظر علامه پیرامون عالم ذر از ضروریات شمرده می شود. ۱٫ طبق دیدگاه حکمت متعالیه، ذوات ابتدا به صورت جمعی، یعنی به صورت نامتعین وجود داشته، سپس با تکون مادی تشخص می یابند و از این به بعد به صورت فردی باقی می مانند؛ […]

ادامه مطلب