دایره المعارف اسلام پدیا » معرفت شناسی
منوی اصلی

کتابنامه

۱-                  معلمی، حسن، معرفت شناسی، انتشارات مرکز جهانی علوم اسلامی، چاپ اول، قم، ۱۳۸۳ش. ۲-                  فصلنامه نامه مفید، شماره ۹، محمد صفر جبرئیلی، سال ۱۳۷۶ ۳-                  مصباح، محمد تقی،  آموزش فلسفه، نشر بین الملل، چاپ هفتم، تهران، ۱۳۸۶ش. ۴-                  راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دارالعلم، چاپ اول، دمشق بیروت، ۱۴۱۲ق. ۵-                  […]

ادامه مطلب

موانع دست یابی به حقیقت دین

عوامل متعددی وجود دارد که مانع از این می شود که ما بتوانیم معرفت دینی مطابق با حقیقت دین داشته باشیم، از جمله می­توان به موارد زیر اشاره کرد: ۱٫ محدودیت و قصور ذاتی توان ادراکی بشر و همچنین خطاپذیری ادراکات بشری. ۲٫ اختلاف نظرهایی که بین علمای دین وجود دارد. ۳٫ وجود متشابهات در […]

ادامه مطلب

تعریف معرفت دینی

با توجه به معانی دین و معرفت می­توان واژه معرفت دینی را این گونه تعریف کرد؛ «معرفت دینی مجموعه شناخت­هایی است درباره ادیان الهی که در بخش­های عقاید، اخلاق و احکام، و به عبارت دیگر در بخش های عقیدتی و ارزشی و به عبارت سوم هست­ها و بایدها یا نبایدها وجود دارد».[۱] این مجموعه از […]

ادامه مطلب

تعریف دین

دین در لغت به معنای فروتنی، فرمانبرداری،‌ جزا، حساب و تسلیم است.[۱] قبل از تعریف اصطلاحی دین در این جا لازم به ذکر است که منظور، ادیان الهی و آسمانی است نه دین به معنای بسیار گسترده که شامل مکاتب غیر دینی، مانند کمونیسم نیز می شود؛ لذا دین در این نوشتار عبارت است از: […]

ادامه مطلب

معرفت شناسى دینى

معرفت شناسى دینى، یک نوع معرفت درجۀ دوم است که شخص معرفت شناس با دید تاریخ مند خود، به معارف دینى نظر مى کند و از مبادى تصورى، تصدیقى، احکام و عوارض آن گزارش مى دهد….[۱] برخی از اندیشمندان، معرفت شناسى دینى را این گونه تعریف کرده اند: معرفت شناسى دینى  عبارت است از نگرش […]

ادامه مطلب

نظریه حکمای اسلامی

با توجه به نقدها و اشکالاتی که فلاسفه و اندیشمندان اسلامی از نظریه های تجربه گرایان، عقل گرایان و دیگران در معیار صدق قضایا گرفته اند و همچنین مباحثی که در رابطۀ علم حضوری و حصولی داشته اند می توان نظریه آنان را به طور خلاصه چنین آورد: قضایاى بدیهى مانند بدیهیات اولیه و وجدانیات […]

ادامه مطلب

نقد اصالت حس

گرایش اصالت حسّ (پوزیتویستى) که حقا باید آن را منحط ترین گرایش فکرى بشر در طول تاریخ دانست داراى اشکالات فراوانى است که ذیلا به مهم_ترین آنها اشاره مى‏شود . ۱- با این گرایش محکم ترین پایه‏هاى شناخت، یعنى شناخت‏حضورى و بدیهیات عقلى از دست مى‏رود و با از دست دادن آنها نمى‏توان هیچ گونه […]

ادامه مطلب

حس گرایی و تجربه گرایی

حسّ در لغت به معنای درک کردن و فهمیدن است که از طریق قوای حسی پنج­گانه حاصل می­گردد.[۱] و در اصطلاح، منحصر دانستن راه های درک و فهم در ماده و طبیعت را حس­گرایی می­نامند.[۲] حس گرایی یا اصالت حس (پوزیتویسم)عبارت است از قول به این که تمام دانش و معرفت ما ناشی از حس […]

ادامه مطلب

پراگماتیسم

در اواخر قرن نوزدهم میلادی، یک روش فلسفی موسوم به«پراگماتیسم»در آمریکا نخست به وسیله‌ «پی‌یرس»به وجود آمد و شکل گرفت و سپس توسط«ویلیام جیمز»رشد و تکامل یافت و با نشر آثار«جان دیوئی» به اوج ترقی خود رسید و جای خود را در میان مکتب های فلسفی و اجتماعی‌ و تربیتی باز کرد.[۱] «پراگما»به زبان یونانی، […]

ادامه مطلب

انسجام گروی

در نظریه انسجام گروی، ملاک صدق قضایا، هماهنگی و انسجام آنها است: یعنی انسجام و هماهنگی یک قضیه با قضایای دیگر و گزاره های بشری ملاک صدق آنها است. طبق این نظریه اولا: یک افسانه سر تا سر دروغ نیز می تواند معرفت صادق قلمداد شود. ثانیا: لازمه این نظریه دور یا تسلسل است؛ زیرا […]

ادامه مطلب