دایره المعارف اسلام پدیا » معتزله
منوی اصلی

گروه های معتزلی

معتزله در عین تبعیت از اصول پنج گانۀ خویش، دارای منش های متفاوتی نیز بودند و از استدلالات عقلی که بدان می رسیدند، پیروی می کردند، و این موجب بروز عقاید متفاوت و حتی گاهی متضاد می شد. این اختلافات، شروعی برای به وجود آمدن گروه های مختلف در درون معتزله شد. از جمله مهم […]

ادامه مطلب

تفاوت دیدگاه معتزله و شیعه در مسالۀ علت و معلول و افعال انسان

علامه طباطبایی در تفسیر المیزان و در بحث چگونگی ارتباط افعال انسان با خداوند، اشاره به نظریۀ معتزله می کنند.[۱] آنها معتقدند که افعال بشر هیچ گونه ارتباط و استنادی به خدای سبحان ندارد؛ زیرا انسان، آزاد و مختار است و نه مجبور. لذا پنداشته اند اگر خداوند هرگونه نسبتی با افعال بندگانش داشته باشد؛ […]

ادامه مطلب

گرایش برخی از معتزله به تشیع

یکی از شواهدی که اصالت فکر شیعی را نشان می دهد و این که معتزله تحت تاثیر شیعه واقع شده اند، گرایش برخی از معتزله به تشیع است. در حالی که سابقه ندارد کسی عمری را در تشیع بگذراند و سپس جذب معتزله شده باشد. صاحب المعیار و الموازنه می نویسد: “انک لم تر شیعیا […]

ادامه مطلب

مناظرات شیعه با معتزله

از همان نخستین دوره های شکل گیری معتزله، شیعه بحث ها و برخوردهایی با آنها داشته است. دراین بحث ها گاهی خود ائمه (ع) و گاهی شاگردان آنها شرکت داشته اند. از جمله مناظرۀ امام صادق(ع) با یک معتزلی که فخر رازی در کتاب “المطالب العالیه من العلم الالهی” بدان اشاره کرده است.[۱] همچنین گفت […]

ادامه مطلب

تهمت های معتزله به شیعه

به نظر می رسد که اساساً بحث تاثیرپذیری شیعه از معتزله و مسئله قائل بودن هشام به تجسم، از طریق معتزله طرح شده و سپس به آثار و منابع کلامی راه یافته و سرانجام به مستشرقان رسیده است. تاکنون طریقی غیر از معتزله که قائل به تأثیر شیعه از معتزله یا اهل تشبیه بودن شیعه […]

ادامه مطلب

کتاب های شیعه و معتزله در ردّ یک دیگر

یکی از مواردی که اختلافات کلامی شیعه و معتزله را نمایان می کند کتاب هایی است که این دو گروه بر علیه یک دیگر نوشته اند که در ادامه به صورت تیتر وار به آنها اشاره می نماییم: کتاب های شیعه علیه معتزله ۱٫ مجالسه مع ابی علی الجبائی بالاهواز (ابوسهل نوبختی)[۱] ۲٫ کتاب الرد […]

ادامه مطلب

تاثیر عام شیعه بر معتزله

در بین اندیشه های معتزله؛ مسئلۀ عدل و توحید جزء مهم ترین بخش های اندیشه آنها است. برخلاف ادعای خیاط که در این مسائل شیعه را وامدار معتزله می انگارد، این معتزله اند که در این مباحث تحت تاثیر امام علی(ع) بوده اند.[۱] “فاما امیر المؤمنین فخطبه فی بیان نفی التشبیه و فی اثبات العدل […]

ادامه مطلب

اختلافات کلامی معتزله و شیعه

شیعه و معتزله در مسائل بسیاری با یک دیگر اختلاف دارند و اگر شیعه افکار خویش را از معتزله گرفته باشد، این اندازه اختلاف با آنان قابل توجیه نیست. در این جا به برخی از اختلافات اشاره می کنیم: ۱٫ اتفق اهل الامامه علی انه لابد فی کل زمان من امام موجود… و اجمعت المعتزله […]

ادامه مطلب

ادعای تاثیر پذیری شیعه از معتزله

از نخستین شخصیت ها[۱] که مسئلۀ تأثیر پذیری شیعه از معتزله را طرح نموده، خیاط معتزلی م. ۳۰۰ هـ. است. او در کتاب “انتصار” خویش می گوید: “اما جمله قول الرافضه فهو: ان الله عزوجل ذو قد و صوره و حد یتحرک و یسکن و یدنو و یبعد و یخف و یثقل… هذا توحید الرافضه […]

ادامه مطلب

امر به معروف و نهی از منکر در معتزله

معتزلیان مقید به مناظره با مخالفان خود، اعم از پیروان ادیان الاهی و غیر الاهی، بودند. این روش تا جایی پیش رفت که لزوم امر به معروف و نهی از منکر را به دنبال داشت. معتزلیان تنها در همان اوائل به این اصل تمایل نشان می دادند، و همین اصل باعث شد تا معتزلیان مبلغانی […]

ادامه مطلب
  • صفحه 1 از 212