دایره المعارف اسلام پدیا » مجتهد
منوی اصلی

بانوان مجتهده

با توجه به این که در جامعه اسلامی زنان و بانوانی بوده اند که در حوزه های علمیه به درجه اجتهاد نائل شده اند؛ لذا در این گفتار نام دو نفر از آنها را بیان می کنیم. ممکن است بانوان زیادی به درجه اجتهاد رسیده باشند، اما شناخته شده نباشند. همان طوری که در بین […]

ادامه مطلب

انتخاب مجتهد اعلم

در این گفتار راه صحیح انتخاب مجتهد اعلم برای کسانی که تازه به سن تکلیف رسیده اند یا مسلمان شده اند و احیاناً به علما دسترسی ندارند، بیان می شود. رجوع افراد غیر متخصص به افراد متخصص یک امر عقلانی و مورد تأیید همه جوامع بشری است؛ زیرا یک فرد نمی تواند در همه زمینه […]

ادامه مطلب

حکم و فتوای مجتهد

در این بیان مختصر به فرق بین حکم و فتوی که از جانب مجتهد صادر می شود، می پردازیم: هنگامى که مجتهد براى یافتن حکم کلّى الاهى در یک مسئله به منابع دینى مراجعه مى کند و با بهره گیرى از شیوه هاى مخصوصى که براى استنباط وجود دارد، حکم مزبور را به دست مى […]

ادامه مطلب

اعتبار فتوای مجتهد پس از مرگش

در این مقال این موضوع را دنبال می کنیم که اگر مرجع تقلید بر اساس قرآن و حدیث فتوا می دهد؛ چرا پس از مرگ وی، فتوایش  بی اعتبار می شود؟ در این باره باید گفت: اجتهاد، دارای عناصری است که بعضی از آنها مثل منابع اجتهاد (قرآن، سنت، عقل و اجماع) ثابت و برخی […]

ادامه مطلب

فواید تقلید از مجتهد زنده

این نوشتار به بررسی فواید تقلید از مجتهد زنده و در واقع فلسفه آن از دیدگاه فقها می پردازد. گروهی از فقهای شیعه[۱] تقلید ابتدایی از مجتهد میت را جایز نمی دانند و می فرمایند: تقلید از مجتهد میّت تنها در بقای بر تقلید صحیح است؛ یعنی کسانی که در زمان حیات مجتهد از او […]

ادامه مطلب

رد قاعده تصویب و ترغیب به اجتهاد در بیان امام علی(ع)

در این مقال به بیان اختلاف در فتاوای مراجع می پردازیم که آیا از مصادیق اختلافاتی که حضرت علی(ع) در خطبه ۱۸ نهج البلاغه از آن نهی فرموده اند، هست یا خیر؟ به عقیده بعضی از محققان، خطبه ۱۸ نهج البلاغه جزئی از خطبه ۱۷ بوده است که در کلام سید رضی(ره) از آن جدا […]

ادامه مطلب

اختلاف مجتهدان در برخی مسائل

در این گفتار با توجه به اشتراک منابع اجتهاد، علت اختلاف نظر بعضی مجتهدان در برخی مسائل مشترک بیان می شو د. ابتدا اشاره کوتاهی به ریشه لغوی اجتهاد می کنیم. اجتهاد، از ریشه “جهد” به فتح جیم،[۱] در لغت به معنای تحمل سختی ها و همچنین از ریشه جهد به ضم جیم[۲] به معنای […]

ادامه مطلب

تمجید و تکریم مجتهد

نوشته حاضر بیان مختصری از مورد ستایش قرار گرفتن مجتهدین غیر معصوم از زبان قرآن و روایات است. قرآن می فرماید: “و شایسته نیست مؤمنان همگی ­{برای جهاد} ­کوچ­ کنند. پس چرا از هر فرقه از آنان دسته ای کوچ نمی کنند تا ­{دسته ای بمانند و} ­در دین آگاهی پیدا کنند و قوم خود […]

ادامه مطلب

اولین مجتهد در تاریخ اسلام

موضوع مورد بحث در این مقاله معرفی اولین مجتهد و تاریخ شروع اجتهاد در مذهب شیعه می باشد. شیعه، اجتهاد به معناى استنباط احکام از نصوص و ظواهر کتاب و سنت را پذیرفته و این نوع اجتهاد از عصر معصومین(ع) در میان اصحاب ایشان رواج داشته است. رسول اکرم (ص) برخی از صحابه را برای […]

ادامه مطلب

مفهوم شناسی مجتهد

با توجه به معنای اجتهاد که در لغت به معنای نهایت سعی و تلاش در کار است،[۱] و همچنین معنای آن در اصطلاح فقهی، که عبارت است از: به کار بردن توانایی های علمی و تلاش و کوشش فکری برای استنباط احکام شرعی از منابع آن (قرآن، سنت، عقل و اجماع)، مجتهد همان متخصص در […]

ادامه مطلب