دایره المعارف اسلام پدیا » فقه شیعه
منوی اصلی

اختلاف گرایش های فقهای عصر حضور اهل بیت (علیهم السلام)

در دوره دوم فقه شیعه؛ یعنی دوره حضور ائمه (علیهم السلام)، دو گونه فقه در جامعه شیعی وجود داشته است؛ فقه عقل گرا و فقه نقل گرا. شاگردان مکتب اهل بیت (علیهم السلام) بعضی اهل تحلیل و استدلال بودند و بعضی اهل تعبد و تسلیم در برابر نصوص. برخی اهل اجتهاد بودند و برخی اهل […]

ادامه مطلب

فقهاى عصر حضور اهل بیت (علیهم السلام)‌

دوره دوم از تاریخ فقه امامیّه، شاهد پرورش فقهایى به دست ائمّۀ اهل بیت (علیهم السلام) است که نقش ارزشمندى در رشد فقه اسلامى داشتند، و اینها غیر از فقهایى از اهل سنّت هستند که از مکتب اهل بیت (علیهم السلام) بهره‌مند شده‌اند. در طبقه اول از فقیهان تربیت شده نزد ائمه هدی (علیهم السلام)، […]

ادامه مطلب

فقه شیعه در دوران امام کاظم تا امام مهدی (علیهما السلام)

پس از امام صادق (علیه السلام) به سبب تثبیت حکومت بنى عبّاس، بار دیگر فشارها و تنگناها بر امامان اهل بیت (علیهم السلام) شدّت گرفت؛ از این رو، مدرسۀ تعلیم و تدریس اهل‌بیت دچار مشکل گردید؛ ولى با این حال، امام کاظم و امام رضا (علیهما السلام) در همان شرایط نیز به ترویج فرهنگ اهل‌بیت […]

ادامه مطلب

فقه شیعه در دوران امام صادق (علیه السلام)

امام جعفر صادق (علیه السلام) که آراى فقهى فراوانى از ایشان نقل شده، نقش مهمى در توسعه فرهنگى اسلام مخصوصاً فرهنگ اهل بیت (علیهم السلام) دارد، تا آن جا که مذهب شیعه امامیه، به «مذهب جعفرى» معروف شده است.[۱] تردیدی نیست که مؤسّس تشیّع، پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) است که امّت را […]

ادامه مطلب

فقه شیعه در دوران امام باقر (علیه السلام)

با این که آغاز امامت امام باقر (علیه السلام) با خلافت «ولید بن عبدالملک» همراه بود و شرایط اجتماعی نامساعد بود، اما آن حضرت توانست نهضتی علمی را پایه گذاری کند که تا آن زمان در اسلام بی سابقه بود. در آن دورانی که معارف پر ارج اسلام به دلیل «ممنوعیت نشر احادیث»[۱] می رفت […]

ادامه مطلب

فقه شیعه در دوران امام باقر و امام صادق (علیهما السلام)

فقه شیعه در آغاز به علت اختلافاتى که در مسئلۀ خلافت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) وجود داشت و نیز به علت فشارهایى که از طرف دستگاه­هاى حاکم و پیروان ایشان بر امامان (علیهم السلام) و به طور کلّى بر‌ شیعیان وارد مى‌شد، چندان مجالى براى پیشرفت و رشد نداشت، اما در زمان […]

ادامه مطلب

فقه شیعه در دوران بعد از امیر المؤمنین تا امام باقر (علیهم السلام)

پس از امیر مؤمنان علی (علیه السلام)، دیگر امامان اهل بیت تا زمان امام باقر (علیهم السلام) نیز، داراى آراى فقهى بوده‌اند، ولى از آن‌جا که تحت فشار و سخت‌گیرى شدید از جانب خلفای وقت قرار داشتند؛ از این رو، از آنان و اصحابشان، کتابى در فقه نقل نشده است، هر چند جمعى از یاران […]

ادامه مطلب

فقه شیعه در دوران امیر المؤمنین علی (علیه السلام)

سر سلسله فقیهان بزرگ این عصر، على بن ابى طالب (علیه السلام) است،[۱] که بعد از رسول خدا (صلى الله علیه و آله)، فقیه‌ترین مردم بود. آن حضرت آرایى فقهى داشت؛ آرایى که در مقام استفتاء ابراز کرد، یا خود در مقام عمل آنها را نشان داد یا در ایّام خلافتش به دیگران، به ویژه […]

ادامه مطلب

دورۀ دوم فقه شیعه

دورۀ دوم فقه شیعه، دورۀ تفسیر و تبیین شریعت توسط امامان معصوم (علیهم السلام) است، که از سال ۱۱ هجرى آغاز و تا ابتداى غیبت صغری؛ یعنی سال ۲۶۰ هجری ادامه می یابد.[۱] پس از رحلت رسول خدا (صلى الله علیه و آله) با توجّه به اقبال مردم به اسلام و گسترش کشور اسلامى و […]

ادامه مطلب

دوره اول فقه شیعه

دوران تشریع و عصر نزول وحى که از بعثت رسول خدا (صلى الله علیه و آله) تا رحلت آن حضرت است، دوره‌اى مشترک میان همۀ مذاهب اسلامى است. این دوران را، دوران تشریع و تأسیس علوم اسلامى و از جمله «فقه» مى‌نامیم. مؤسّس این دوره، شخص رسول خدا (صلى الله علیه و آله) بود که […]

ادامه مطلب