دایره المعارف اسلام پدیا » علم کلام
منوی اصلی

تفاوت مسائل کلامی با مسائل فقهی و اصولی

براى توضیح این مطلب باید توجه داشت که مجتهد براى رسیدن به یک نتیجۀ فقهى مقدماتى را به یک دیگر ضمیمه مى‏کند و از انضمام آنها، یک نتیجۀ فقهى به‏دست مى‏آورد. چنین قیاسى را اصطلاحاً “قیاس استنباط” مى‏نامند.[۱] مقدماتى که فقیه به کار مى‏برد، دو گونه‏اند: ۱٫ مقدماتى که به یک، یا چند باب خاص […]

ادامه مطلب

تفاوت یقین در علم کلام و اصول

دریافت این تفاوت بستگی به این دارد که «قطع» را از مسائل علم اصول بدانیم یا نه؟ بیشتر علمای اصولی -از جمله آخوند خراسانی در کفایه الاصول-[۱] معتقدند که مبحث «قطع» اساساً مبحثی کلامی بوده و از مسائل علم اصول خارج است، در مقابل، نظر برخی دیگر از جمله امام خمینی(ره) در کتاب «انوارالهدایه»[۲] اصولی […]

ادامه مطلب

فرقه های کلامی

از جمله مهم ترین فرقه های کلامی که پدید آمد و تأثیراتی را بر مسلمانان و غیر مسمانان گذاشت، شیعه، معتزله و اشاعره است که به ترتیب به صورت اختصار به آن می پردازیم. شیعه شیعه به عنوان یک اقلیت قدرتمند، در طول تاریخ اسلام مطرح بوده است. گرچه اختلافات سیاسی- اعتقادی در آغاز مکتب […]

ادامه مطلب

معیار مسائل کلامى

مهم‏ترین ویژگى یک بحث کلامى عقلى بودن آن است. امّا آیا هر مسئله عقلى، غیر مرتبط با عمل خارجى، مسئله‏اى کلامى است؟ و آیا هر مسئله‏ کلامى، ضرورتاً عقلى است؟ و اصولاً مقصود از عقل در این مباحث چیست؟ براى پاسخ به این پرسش‏ها باید به سه نکته توجه داشت: ۱٫ صرف عقلى بودن یک […]

ادامه مطلب

سیر مطالعاتی کلام اسلامی

کلام اسلامی را می توان با دیدگاه ها و انگیزه های متفاوتی مطالعه کرد. گاهی در مطالعه به همین مقدار اکتفا می کنیم که با کلیاتی از دین شناسی آشنا شویم و همین مقدار که از روی عقل و منطق و نه از روی تقلید، دین و مسیر خود را انتخاب کنیم برای ما کافی […]

ادامه مطلب

نحوه شکل گیری کلام اسلامی

در زمان پیامبر اسلام (ص)، جامعه اسلامی محیطی بسیار متفاوت از آن چه قبل و بعد از آن حضرت وجود داشت را تجربه می کرد. جامعه اسلامی، جامعه ای نوپا بود و پیامبر نیز به عنوان مؤسس این مکتب حضور داشته و مورد وثوق همگان بود، و این وثاقت سبب می شد که یا اصلاً […]

ادامه مطلب

علل نام گذاری علم کلام

در باب علل تسمیه این دانش به کلام، دانشمندان علم کلام مواردی را ذکر کرده اند که ما در این جا به برخی از آن اشاره می کنیم: الف: چون مشهورترین مسئله ای که در این علم بحث شده موضوع کلام حق تعالی بوده است که آیا قدیم است یا حادث؛ از این رو آن […]

ادامه مطلب

معنای علم کلام

در باره معنای علم کلام گفته شده که به یکی از دو معنای زیر اطلاق می شود: الف: مباحث و گفت و گو های اعتقادی به یکی از صورت های سه گانه: ۱-      آموزش و تعلیم ۲-       پرسش و پاسخ ۳-      مناظره و مجادله بدون پدید آمدن عقاید و مذاهب کلامی. ب: مباحث کلامی به […]

ادامه مطلب