دایره المعارف اسلام پدیا » عقل 2
منوی اصلی

نتیجه پرورش عقل و فکر

با توجه به آیات و روایات، پرورش عقل و فکر باعث رشد و تعالی و پیشرفت چشم گیر انسان می شود و نهایتاً معرفت و شناخت او به خداوند متعال، ارتقا می یابد. قرآن کریم در این باره می فرماید: “خردمندان کسانی هستند که به پیمان با پروردگار پایبندند و پیمان نمی شکنند و به […]

ادامه مطلب

پرورش و استقلال عقل و فکر

گوهر عقل، ارزشمندترین نعمت الاهی برای بشریت است و به همین جهت، انسان اشرف مخلوقات نامیده شده است. به واسطۀ این نعمت بزرگ، انسان می تواند خیر را از شر، هدایت را از ضلالت، دوست را از دشمن، نور را از ظلمت و … تمییز دهد و از آفات و خطرات مصون و محفوظ بماند. […]

ادامه مطلب

پیامدهای انکار تشخیص حسن و قبح از ناحیه عقل

متکلمان و حکیمان اسلامی به ویژه خواجه نصیرالدین طوسی در مورد انکار حسن و قبح عقلی قائلند که: انکار حسن و قبح عقلی و اصرار بر ثبوت آن توسط شرع (چنان که اشاعره از اهل سنت می گویند)، مستلزم انکار حسن و قبح به طور مطلق و نفی این دو، از اساس می شود؛ زیرا […]

ادامه مطلب

عقل ملاک حسن و قبح افعال

یکی از بزرگ ترین نقش های کاربردی عقل در عمل و شیوه های رفتاری دین داران و مؤمنان، درک خوبی ها و بدی ها (به اصطلاح کلامی «حسن و قبح افعال »)، توسط عقل است؛ طوری که اگر داوری عقل و خرد را در کردار و رفتار نپذیریم و خوبی ها و بدی ها را […]

ادامه مطلب

رابطه عقل و دل، در اسلام

در وصف جایگاه عقل در تاریخ فلسفه اسلامی سخن بسیار گفته شده و داستان مخالفت عرفا با طریقه فلاسفۀ عقل گرا هم در ادبیات عرفانی مشهور تر از آن است که نیاز به تکرار داشته باشد و عده ای از فلاسفه هم سعی داشته اند تلفیقی از این دو را ارائه دهند. هرچند گفته می […]

ادامه مطلب

جایگاه عقل در مسیحیت و غرب

در زمینه جایگاه عقل در فرهنگ مسیحىت و غرب گفتنی است که، تحریفات زیادی در دین حضرت مسیح (ع) صورت گرفته است. به همین جهت، این گونه احساس می شود که بین داده‏هاى عقلى و آموزه ‏هاى مسیحى، تنافى و ناسازگارى وجود دارد و به دنبال آن، دو سؤال اساسى در بین اندیشمندان مطرح شده […]

ادامه مطلب

عقل از دیدگاه عرفا

در کلمات عارفان، عقل دو قسم است؛ یکی عقل معاش که در سر انسان جای دارد و دیگری عقل معاد که در دل آدمیان است. قیصری می گوید: روح انسانی را از جهت معقل ذات و موجد خود و تعیّن آن به تعیّن خاص، عقل گویند. صدرالدین قونوی گوید: نفس انسانی را دو قوت است، […]

ادامه مطلب

عقل از دیدگاه فیلسوفان مسلمان

در بیان حکیمان و فیلسوفان اسلامی، عقل در دو مورد مشخص و تعریف شده به کار برده شده است: الف. عقلی که در برابر نفس است و به معنای جوهر مجرد از ماده می باشدکه ذاتاً و فعلاً مجرد از ماده است و اساس و پایه عالم مجردات و ماورا طبیعت را تشکیل می دهد. […]

ادامه مطلب

جایگاه عقل در روش عملی انبیاء (ع)

اصولاً بین روش انبیا (ع) در دعوت مردم به حق و حقیقت و بین آنچه انسان از طریق استدلال درست و منطقى به دست مى‏آورد، تفاوتى نیست. تنها فرق، آن است که پیغمبران از مبدأ غیبى استمداد مى‏جستند و از زلال چشمه‏ وحى مى‏نوشیدند. البته آن بزرگواران با این که با جهان بالا مرتبط بودند، […]

ادامه مطلب

رابطه عقل “حسابگر”، با ایمان و عشق

“عقل” نیرویى است که در نفس انسانى به ودیعه نهاده شده است و از سنخ کشش و گرایش نیست. عقل چراغى است که روشن گرى مى‏کند و حسابگرى است که کارها را مورد سنجش قرار مى‏دهد، و محاسبه مى‏کند که کار مورد نظر چه تأثیرى نسبت به آینده و سرنوشت و آخرت ما دارد. از […]

ادامه مطلب
  • صفحه 1 از 3123