دایره المعارف اسلام پدیا » عرفان
منوی اصلی

توحید در عرفان اسلامی

توحید در عرفان اسلامی به این معنا است که جز خداوند چیز دیگری وجود ندارد؛ از این دید عارف مسلمان همه چیز را تجلی خدا می بیند و غیر از او چیزی را نمی بیند و ماسوی الله را مظاهر حق می‌داند که به عنایت او وجود یافته‌اند. بنابراین، این که عرفا می‌گویند ما در […]

ادامه مطلب

دیدگاه‌های عرفانی و تفسیر قرآن

آیا عرفا در فهم دین و قرآن مرتکب تفسیر به رأی شده‌اند؟ این که ما هر تفسیری را که کمی از مرزهای الفاظ و درک عقل بالاتر رود، متهم به کلمات درویشی و … کنیم، کاری بس نادرست و سبب دوری ما از معارف قرآن است. امام علی (ع) در پاسخ به زندیقی که می‌گفت: […]

ادامه مطلب

ارتباط عرفان و تصوف

امام خمینی (ره) عارف را کسی می‌داند که علم توحید را به دست آورده است؛ اما صوفی را کسی می‌داند که این علم را در خود محقق کرده و از مرتبه عقل به مرتبه قلب آورده است.[۱] بنابراین، در دیدگاه امام خمینی مقام صوفی از عارف بالاتر است. البته برخی دیگر نیز مانند شهید مطهری […]

ادامه مطلب

رابطه بین عرفان و اسلام

با توجه به توضیحات گذشته، روشن شد که عارف حقیقى کسى است که با اجراى برنامه‏هاى عملى خاصى به معرفتِ‏ شهودى و حضورى نسبت‏ به خداى متعال و صفات و افعال او نایل شده باشد. آنچه باعث به وجود آمدن اختلافات زیادی دربارۀ درستی و نادرستی عرفان و روش های سیر و سلوک عرفا شده […]

ادامه مطلب

رابطه ی عرفان و شناخت نفس

بیان شد که عرفان به دو شاخه نظری و عملی تقسیم می شود. مباحث هر دو شاخه با شناخت نفس ارتباط تنگاتنگ دارند. در عرفان نظری عارف به تفسیر هستی می پردازد ؛ درباره خدا و جهان  و انسان بحث و تصور خود را از هریک از آن ها ارائه می دهد در واقع عرفان […]

ادامه مطلب

عرفان شرقی و عرفان اسلامی

الف. عرفان شرقی اصطلاحی است که معمولا برای معرفی سنت های مختلف عرفانی شرق آسیا به کار می رود. در شرق آسیا سنت‌های مختلف عرفانی، نظیر عرفان هندویی، عرفان بودایی، عرفان جین و چینی و ذن وجود دارند که همگی تحت یک حکم قرار می‌گیرند؛ به این معنی که شرق آسیا دارای تقدیر واحدی است […]

ادامه مطلب

ویژگی ها ی عرفان اسلامی

بیان شد که عرفان اسلامی، به دو بخش نظری و عملی تقسیم می شود؛ اساس و محور مباحث عرفان نظری دو مطلب است: یک؛ تبیین حقیقت توحید. دو؛ بیان موحد حقیقی. توحید در عرفان اسلامی به این معنی است که جز خداوند چیز دیگری وجود ندارد؛ از این دید عارف مسلمان همه چیز را تجلی […]

ادامه مطلب

عرفان نظری و عرفان عملی

برای تبیین عرفان نظری و عرفان عملی و فرق بین آن دو، در کلمات اهل فن تعبیرات مختلفی وجود دارد: بیان اوّل: عرفان دارای دو جنبه است: ۱٫ جنبه ی اجتماعی (تصوف): در این جنبه عرفا به عنوان یک فرقه ی اجتماعی با مختصات مخصوص به خود مورد بررسی قرار می گیرند.[۱] ۲٫ جنبه ی […]

ادامه مطلب

نگاهی به معنای عرفان و برخی از اصطلاحات عرفانی

واژه “عرفان”‏ در لغت‏ به معناى شناختن است، ولى در اصطلاح، به شناخت ویژه‏اى اختصاص یافته که از راه شهود درونى و دریافت ‏باطنى حاصل مى‏گردد، و از آن جا که چنان کشف و شهودهایى معمولاً متوقف بر تمرین‌‏ها و ریاضت‏‌هاى خاصى است، روش‏هاى عملى یا آیین سیر و سلوک را نیز “عرفان‏” نامیده‌اند. به […]

ادامه مطلب