دایره المعارف اسلام پدیا » ت
منوی اصلی

درمان تکبر

روح انسان نیز مانند جسم وی دچار بیماری می‌گردد؛ لذا باید برای درمان بیماری خود چاره‌ای بیندیشد. یکی از بیماری‌های روحی و قلبی مهم انسان، تکبر است. دانشمندان علم اخلاق برای درمان تکبر، راه‌هکارهای بسیاری ارائه کردند که به برخی از آنها اشاره می کنیم. الف. درک عظمت خداوند در تکبر زدایی نقش به سزایی […]

ادامه مطلب

اسباب و عوامل تکبر

مرحوم فیض کاشانی اسباب تکبر را در هفت چیز خلاصه کرده و آن‌ها را به ترتیب ذیل بیان می‌دارد: ۱٫ یکی از عوامل تکبر، علم است، افرادی که خودسازی نکردند و دارای ظرفیت بالایی نیستند، علمشان موجب غرور و در نهایت موجب تکبر خواهد شد. ۲٫ یکی دیگر از عوامل تکبر، اعمال نیک و عبادات […]

ادامه مطلب

تکبر هم زمان قلبی، زبانی و عملی

اولین درجه از تکبر، تکبر قلبی، زبانی و عملی به صورت هم‌زمان است. این درجه از تکبر چنان است که این صفت خبیثه در دل آدمی جا می‌گیرد و انسان طوری می‌شود که خود را بهتر و برتر از دیگران می‌بیند و آن را در کردار و گفتار خود ظاهر می‌کند؛ مثل این که در […]

ادامه مطلب

تکبر قلبی و عملی

دومین درجه از تکبر این است که: انسان علاوه بر این که در دل خود دارای تکبر است و در قلب خود کبر می‌ورزد، در کردار و عمل هم مانند متکبرین متکبرانه عمل می‌کند، اما این را به زبان نمی‌آورد؛ در زبان اظهار تکبر نکرده، دیگران را تحقیر نمی‌کند. این درجه، یک رتبه پایین تر […]

ادامه مطلب

تکبر قلبی

سومین درجه از تکبر؛ تکبر قلبی است. این درجه از تکبر به این صورت است که: انسان در دل، خود را بالاتر از دیگران بداند، اما در کردار و گفتار مطلقاً اظهار ننماید و نهایت سعی را در تواضع و فروتنی به‌کار بندد. چنین شخصی شاخ و برگ درخت کبر را قطع کرده است، اما […]

ادامه مطلب

مراتب تکبر

علمای اخلاق برای تکبر سه درجه بیان کردند که عبارتند از: ۱٫ اولین درجه تکبر؛ تکبر قلبی، زبانی و عملی به صورت هم‌زمان است. ۲٫ دومین درجه؛ تکبر قلبی و عملی با همدیگر است. ۳٫ سومین درجه؛ تکبر قلبی تنها است.[۱] [۱]. نراقى، ملا احمد، معراج السعاده، ص ۲۰۲ – ۲۰۸؛ دستغیب شیرازى، سید عبدالحسین، […]

ادامه مطلب

تفاوت تکبر با غرور

همان‌‌گونه که در بحث مفهوم شناسی تکبر آمده است؛ تکبر در لغت به معنای تعظم (خود را بزرگ پنداشتن) آمده است.[۱] برخی کبر را امر باطنی و حالت نفسانی دانسته‌اند و تکبر را به ثمراتِ آن امرِ باطنی، که به صورت افعال و اقوال ظاهر می‌شود، اطلاق کرده‌اند.[۲] و در اصطلاح تکبر، از صفات نکوهیدۀ […]

ادامه مطلب

تفاوت تکبر با عُجب

عجب و کبر صفاتی هستند که مفهوم و ریشه مشترکی دارند و هر دوی آنها در خودبزرگ بینی و غرور به خود مشترک هستند، اما فرق میان آنها این است که: کبر به این معنا است که شخص، خود را بالاتر از دیگران بداند، ولى در عجب، پاى کس دیگری در میان نیست؛ بلکه معجِب؛ […]

ادامه مطلب

تفاوت تکبر با اعتماد به نفس و عزت نفس

تکبر؛ یعنى آدمى خود را نسبت به دیگران – به جهت کمالى که در خود مى‏بیند – بزرگ شمارد؛ خواه آن کمال را داشته باشد یا نداشته باشد و خواه آن صفتى را که دارد و به آن مى‏بالد، در واقع هم کمال باشد یا نه؛[۱] مانند تکبر شیطان نسبت به انسان، آنجا که خداوند […]

ادامه مطلب

تکبر ممدوح‏

«متکبر» از ماده «تکبر» به دو معنا است: یکى از آن معانی ممدوح و پسندیده است که در مورد خداوند به کار مى ‏رود و آن دارا بودن بزرگى و صفات پسندیده فراوان است؛ و دیگرى نکوهیده و مذموم است که در مورد غیر خدا به‌کار مى ‏رود و آن حالتی است‌که انسان خود را […]

ادامه مطلب