دایره المعارف اسلام پدیا » تکبر
منوی اصلی

تفاوت تکبر با عُجب

عجب و کبر صفاتی هستند که مفهوم و ریشه مشترکی دارند و هر دوی آنها در خودبزرگ بینی و غرور به خود مشترک هستند، اما فرق میان آنها این است که: کبر به این معنا است که شخص، خود را بالاتر از دیگران بداند، ولى در عجب، پاى کس دیگری در میان نیست؛ بلکه معجِب؛ […]

ادامه مطلب

تفاوت تکبر با اعتماد به نفس و عزت نفس

تکبر؛ یعنى آدمى خود را نسبت به دیگران – به جهت کمالى که در خود مى‏بیند – بزرگ شمارد؛ خواه آن کمال را داشته باشد یا نداشته باشد و خواه آن صفتى را که دارد و به آن مى‏بالد، در واقع هم کمال باشد یا نه؛[۱] مانند تکبر شیطان نسبت به انسان، آنجا که خداوند […]

ادامه مطلب

تکبر ممدوح‏

«متکبر» از ماده «تکبر» به دو معنا است: یکى از آن معانی ممدوح و پسندیده است که در مورد خداوند به کار مى ‏رود و آن دارا بودن بزرگى و صفات پسندیده فراوان است؛ و دیگرى نکوهیده و مذموم است که در مورد غیر خدا به‌کار مى ‏رود و آن حالتی است‌که انسان خود را […]

ادامه مطلب

تکبر در برابر سایر بندگان خدا ‏‎

‎قسم سوم از اقسام تکبر مذموم، تکبر در برابر بندگان خدا است؛ به ‌گونه‌ای که خود را بزرگ و دیگران را کوچک و خوار و بى‌مقدار بشمارد، خود را از همه برتر ببیند و حق هیچ صاحب حقى را محترم نشمرد و دائما منتظر باشد که دیگران ‏براى او عظمت قائل شوند. این نوع از […]

ادامه مطلب

تکبر در برابر پیامبران و اولیاء الهی (علیهم السلام)‏‎

‎قسم دوم از تکبر مذموم، تکبر در برابر انبیا و پیامبران (علیهم السلام) است که در میان امت‌هاى پیشین بسیار دیده شده است؛ مانند: ابوجهل‌ها و امثال آن‏ها. گروهى از ‏مستکبران در این امت‌ها، از اطاعت و پیروی پیامبران الهى (علیهم السّلام) سرباز مى‌زدند. سبب این تکبر آن است که انسان خود را ‏بالاتر و […]

ادامه مطلب

تکبر در برابر خدا ‏‎

یکی از اقسام تکبر ورزیدن و کبر که آن را کفر می‌دانند، تکبر در برابر خداوند قادر متعال است و این خود دارای انواعی است. ۱٫ گاهی به انسان جاهل و مغرور حالتی دست می‌دهد که در آن حال، خود را ‏مستقل دانسته، هستی و تمام شئون خود را از خودش می‌داند و حاضر نیست […]

ادامه مطلب

تکبر مذموم

مرحوم ملا مهدی نراقی (قده) در این زمینه می‌گوید: بدان که تکبر بر سه قسم است: قسم اول: این‌که انسان نسبت به خداوند تعالی تکبر ورزد، همچنان که نمرود و فرعون کردند و این بدترین انواع تکبر، بلکه اعظم افراد کفر است و سبب آن، نادانی محض و طغیان است. خدای تعالی در قرآن کریم […]

ادامه مطلب

اقسام تکبر

تکبر بر دو قسم کلی تقسیم می‌شود: ۱٫ مذموم. ۲٫ ممدوح. برای تکبر مذموم اقسامی ذکر شده‌است که عبارتند از: ۱٫ تکبر در برابر خداوند، مثل تکبر فرعون و نمرود. ۲٫ تکبر در برابر پیامبران و اولیاء الهی (علیهم السّلام)، مثل تکبر کفار. ۳٫ تکبر در برابر ‏سایر بندگان خدا‎. مرحوم نراقی می‌گوید: در این […]

ادامه مطلب

تکبر در روایات

در منابع حدیثی، روایات زیادى دربارهٔ مذمت تکبر و علاج و آثار آن آمده است، که به دلیل فراوانی روایات تنها به تعداد بسیار محدودی از آن‌ها اشاره مى‏شود: در حدیثى از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آمده است که فرمود: «از تکبر بپرهیزید که ابلیس به خاطر تکبر از سجده کردن بر […]

ادامه مطلب

تکبر در قرآن کریم

نخستین صفت از صفات رذیله که در داستان انبیاء و آغاز خلقت انسان به چشم مى‏خورد و اتفاقاً به اعتقاد بسیارى از علماى اخلاق، ریشه همه مفاسد و مادر همه رذایل اخلاقى و منشأ تمام بدبختی‌ها و صفات زشت انسانى است، تکبر و استکبار مى‏باشد. دراین زمینه، داستان شیطان به هنگام آفرینش آدم (ع) و […]

ادامه مطلب