دایره المعارف اسلام پدیا » ت
منوی اصلی

توقیع

چکیده مقاله توقیع تعریف لغوی توقیع تعریف اصطلاحی توقیع پیشینه معنای توقیع معنا و مفهوم اصطلاحی توقیع در اسلام مفهوم توقیع در روایات نواب خاص واسطه در توقیع توقیعات امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) محتوا و موضوعات توقیعات منابع توقیعات نمونه هایی از توقیعات اعتبار توقیعات خط توقیعات مدت زمان خروج توقیع آثار […]

ادامه مطلب

کتابنامه مقاله توقیع

قرآن ابن درید، محمد بن حسن؛ جمهره اللغه، دار العلم للملایین، لبنان، بیروت، بی‌تا. ابن صلاح شهرزوری، عثمان بن عبدالرحمن؛ علوم الحدیث؛ چاپ نورالدین عتر، مدینه، ۱۹۷۲ م. آبی، حسن بن ابی طالب؛ کشف الرموز فی شرح المختصر النافع؛ محقق/ مصحح: اشتهاردی، علی پناه و یزدی، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه […]

ادامه مطلب

توقیع و دفع خطر از شیعیان

 در عصری که حکام ستمگر، برای شناسایی، شکنجه، آزار و نابودی شیعیان و پیروان اهل بیت عصمت (علیهم السلام) کمر بسته بودند و احیانا نقشه‏های ماهرانه‏ای طرح می‏کردند تا بلکه بتوانند تمامی آنها را از بین ببرند، تنها راه خلاصی از دام‌های شیطانی بدخواهان، همین توقیعات بود. به دو نمونه در این باره اشاره می‏کنیم: […]

ادامه مطلب

معجزات و کرامات توقیعات

توقیعاتی که در عصر غیبت صغرا صادر شده‌اند، غالباً متضمن عنصر خرق عادت و کرامت بوده‌اند؛ از این رو، توقیعات را یکی از دلایل امامت امام زمان (عجّل الله تعالی فرجه الشریف) دانسته اند[۱] که به چند مورد از آن‌ها اشاره می‌شود: در سال ۳۱۲ قمری، از سوی حضرت بقیه الله، در مورد گمراهی و […]

ادامه مطلب

استناد و استدلال علماء به توقیعات

علمای شیعه در رشته‏های مختلف اعتقادی، فقهی و اخلاقی به توقیعات حضرت مهدی (عجّل الله تعالی فرجه الشریف) استناد و استدلال می‏کنند. بعضی از علما اصل صدور توقیع را از آن حضرت، از جمله دلایل وجود شریف آن بزرگوار شمرده‏اند. مرحوم شیخ علی اکبر نهاوندی در این باره چنین گفته است: «تمام این توقیعات شریف […]

ادامه مطلب

آثار و فوائد توقیع

برای فهم بهتر آثار و فوائد توقیعاتی که از امامان (علیهم السلام) به ویژه امام زمان (عجّل الله تعالی فرجه الشریف)، صادر می‌شد، لازم است شرایط زمان توقیعات ملاحظه شود. توقیعات نوعا در زمانی صادر می‌شد که دسترسی به امام برای عموم ناممکن و یا بسیار مشکل و مشکل‌ساز بود. در چنین شرایطی بهترین راه […]

ادامه مطلب

مدت زمان خروج توقیع

توقیعاتی که در پاسخ به سؤالات صدور می‏یافت، به طور معمول ظرف دو تا سه روز از جانب امام (علیه السلام) می‏رسید، چنانکه از چند روایت استفاده می‏شود و این مدت در ذهن افراد متمرکز بوده است. برنامه نایبان چنین بوده که سؤالات و تقاضاهای مراجعه کنندگان را در یک ورقه می‏نوشتند، سپس جواب آن‌ها […]

ادامه مطلب

خط توقیعات

در روایات بسیاری، تصریح شده که مکاتبات امامان (علیهم السلام) به خط خود آنان بوده[۱] و درباره توقیعات امام مهدی (عجّل الله تعالی فرجه الشریف) گاهی تأکید شده است که اثر مهر امام نیز در نوشته موجود بوده[۲] و گاه هم امام خود در ذیل نامه بر نگارش نامه به خط خویش، تصریح کرده است.[۳] […]

ادامه مطلب

اعتبار توقیعات

توقیعات معمولاً به صورت مکاتبه بوده است. حدیث شناسان و فقها درباره اعتبار مکاتبات، اختلاف نظر دارند. برخی فقها در اعتبار مکاتبات مناقشه کرده‌اند[۱] و از سخنان برخی دیگر برمی‌آید که مکاتبه را هم‌عرض حدیث شفاهی نمی‌دانند. [۲]در عین حال، دلیل روشنی بر بی‌اعتباری مکاتبه یا هم‌ عرض نبودن اعتبار مکاتبه و حدیث شفاهی، در […]

ادامه مطلب

نمونه هایی از توقیعات

در این گفتار به عنوان نمونه به چند توقیع از امام زمان (عجّل الله تعالی فرجه الشریف) اشاره می‌شود: پس از شهادت امام حسن عسکری (علیه السلام)، برخی خواستند برادر آن حضرت؛ یعنی جعفر را به عنوان جانشین او معرفی کنند، اما امام زمان (عجّل اللَّه تعالى فرجه الشریف) نامه‌ای را در جواب عثمان بن […]

ادامه مطلب