دایره المعارف اسلام پدیا » اصطلاحات قرآنی
منوی اصلی

مقصود از خنّاس در قرآن

قرآن کریم می فرماید: «مِنْ شَرِّ الْوَسْواسِ الْخَنَّاس».[۱] در این آیه شریفه انسان باید از شرّ وسوسه های «خنّاس» به خدای متعال پناه ببرد. «خنّاس» صیغه مبالغه از ماده «خُنُوس» به معناى جمع شدن و عقب رفتن است، این به خاطر آن است که شیاطین هنگامى که نام خدا برده مى‏شود عقب نشینى مى‏کنند، و […]

ادامه مطلب

معنای واژۀ «طارق» در قرآن

طارق از ماده «طرق» (بر وزن برق) به معناى کوبیدن است، و راه را از این جهت “طریق” می گویند که با پاى رهروان کوبیده مى شود، و “مطرقه” به معناى پتک و چکش است که براى کوبیدن فلزات و مانند آن به کار مى رود. از آن جا که درهاى خانه ها را به […]

ادامه مطلب

معنای واژه های «کورت» و «انکدرت» در قرآن

از کتاب های مختلف لغت و تفسیر استفاده مى شود که “کورت” از ماده “تکویر” در اصل به معناى پیچیدن و جمع و جور کردن چیزى است، و گاهی به معنای “افکندن” یا “تاریک شدن” چیزى گفته شده است. منظور در این جا پیچیده شدن نور خورشید، و تاریک شدن و جمع شدن و کوچک […]

ادامه مطلب

معنای «عالیهم» در قرآن

خداوند در آیۀ ۲۱ سورۀ دهر می فرماید: “عالِیَهُمْ ثِیابُ سُندُسٍ خُضْر” مرحوم طبرسی در تفسیر مجمع البیان می گوید: “عالِیَهُمْ” از دو عبارت “عالی” و “هم” تشکیل می شود که عبارت اوّل به عبارت دوم اضافه شده است. “عالی” از ریشۀ “علو” به معنای برتری و معنای آن در این آیه، روپوش است. امام […]

ادامه مطلب

مفهوم «دخان مبین» در قرآن

خداوند در سوره دخان آیه ۱۰ می فرماید: “فَارْتَقِبْ یَوْمَ تَأْتِی السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِین” چشم انتظار روزى باش که آسمان به آشکارا دود بیاورد. ظاهر این آیه نشانگر آن است که مشرکان را به اتفاق و حادثه ای دهشتناک تهدید می کند که هنوز اتفاق نیافتاده است. با این وجود، مفسران قرآن کریم، نظریات مختلفی […]

ادامه مطلب

واژه فساد در قرآن

قبل از بیان آیاتی که دربارۀ فساد و افساد در قرآن کریم آمده است، ضروری است به بیان معنای فساد بپردازیم تا از این رهگذر دریابیم که آیا قرآن کریم فقط به همان معنای لغوی فساد بسنده کرده و یا این که در قرآن به معنای تازه و جدیدی آمده است؟ در مجمع البحرین فساد […]

ادامه مطلب

منظور از داعی در آیه ۱۰۸ سوره طه

«یَوْمَئِذٍ یَتَّبِعُونَ الدَّاعِیَ لا عِوَجَ لَهُ وَ خَشَعَتِ الْأَصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلا تَسْمَعُ إِلاَّ هَمْسا».[۱] آیه شریفه، مربوط به برپایی قیامت بوده که دعوت ‏کننده الاهى، مردم را به جمع در محشر و حساب دعوت مى‏کند و همگى بى‏کم و کاست، دعوت او را لبّیک مى‏گویند و از او پیروى مى‏نمایند.[۲] در قرآن دقیقاً مشخص نشده […]

ادامه مطلب

معنای مقتسمین و عضین در سوره حجر

خداوند در آیات ۹۰ و ۹۱ سوره حجر چنین می فرماید: “کَما أَنْزَلْنا عَلَى الْمُقْتَسِمِینَ* الَّذِینَ جَعَلُوا الْقُرْآنَ عِضِینَ”؛ (ما بر آنها عذابى مى‏فرستیم) همان گونه که بر تجزیه گران (آیات الهى) فرستادیم! همان ها که قرآن را تقسیم کردند (آنچه را به سودشان بود پذیرفتند، و آنچه را بر خلاف هوسهایشان بود رها نمودند)! […]

ادامه مطلب

«رحب» و «رعب» در قرآن

رحب به معنای پهن، وسیع و فراخ؛[۱] و رعب به معنای ترس و ترس شدید است.[۲] کلمه “رحب” دو بار در قرآن در سوره توبه آیات ۲۵ و ۱۱۸ آمده است. اما کلمه “رعب” پنج بار در قرآن در سوره های آل عمران آیه ۱۵۱، انفال آیه ۱۳، احزاب، آیه ۳۶، حشر، آیه ۲ و […]

ادامه مطلب

اغلال در قرآن کریم

اغلال جمع “غل”، در لغت به معنای، طوق، بند و زنجیر آهنین است که به گردن و دست محبوسان بندند.[۱] اما در قرآن کریم در چهار جا  از جمله، در آیۀ ۱۵۷سوره اعراف آمده است: “همانها که از فرستاده (خدا)، پیامبر «امّى» پیروى مى کنند پیامبرى که صفاتش را، در تورات و انجیلى که نزدشان […]

ادامه مطلب
  • صفحه 1 از 212