کپی شد
علم و فرهنگ ایرانیان
صحنه علم و فرهنگ وسيعترين و پرشورترين ميدانهاى خدمات ايرانيان به اسلام است. ايرانيان افزون بر نقش مهمى كه در سياست و كشوردارى در جهان اسلام داشتند، در صحنه علم و فرهنگ نيز بس كوشا بودند. هرچند بيشتر آثار علمى كه از خارج دنياى اسلام نقل و ترجمه گرديد، غير ايرانى بود، بیشک بيشترين آثار اسلامى -چه در علوم دينى و ديگر رشتهها- به دست مسلمانان ايرانى نگاشته شد.[1]
يكى از خدمات ايرانيان در زمینه علم و فرهنگ، ايجاد مدارس دولتى نظاميه بود كه موجب نهضت بزرگ آموزش در جهان اسلام شد. اين مدارس را خواجه نظامالملک طوسى، وزير دانشمند سلجوقيان بنيان نهاد.[2] او نخستين فردى بود كه تأسيس مدارس را جزو برنامهها و وظايف دولت قرار داد و همه دولتهاى اسلامى نيز كه پس از او در قلمرو اسلام به قدرت رسيدند، اين مهم را پىگرفتند. اين رويداد مهم فرهنگى فرصت مناسبى براى مدارس اسلامى بود تا با فراغت خاطر و برخوردارى از هزينههاى مكفى و مستمر، به حيات علمى خود ادامه دهند.[3]
در كنار اين مدارس، كتابخانههايى تأسيس شد تا همه علاقهمندان از آن استفاده كنند. همچنين تنظيم برنامه شبانهروزى براى اين مدارس، در نظر گرفتن مسكن و نيز تأمين معاش و مستمرى تحصيلى براى استادان و دانشجويان، موجب شد آنها با آسودگى خاطر به تعليم و تدريس بپردازند.[4]
همچنین توجه فرمانروايان ايرانى به علم و دانشپرورى، ايران را به پايگاه علمى شرق مبدل نمود. ترجمه كتب برجسته هندى، سريانى و يونانى به زبان پهلوى نتايج قابل توجهى را بهدنبال داشت. از جمله نتايج حائز اهميت نهضت فرهنگ در ايران، توسعه علم پزشكى و بالندگى علم نجوم و پُربارى ادبيات مذهبى و حماسى در ايران بود.[5]
[1]. ر.ک: مطهری، ، مرتضى، مجموعه آثار، ج 14، ص 384 – 387.
[2]. راوندى، مرتضى، تاريخ اجتماعى ايران، بخش 1 ج 8، ص 333 – 334.
[3]. غنيمه، محمد عبدالرحيم، تاريخ دانشگاههاى بزرگ اسلامى، ترجمه: كسائى، نورالله، ص 118 – 119.
[4]. همان، ص 121.
[5]. ر.ک: الفاخورى، حنا، تاريخ فلسفه در جهان اسلامى، ترجمه: آيتى، عبدالحميد، ص 326.
فرم ثبت پیشنهادات و انتقادات
شما می توانید پیشنهادات و انتقادات خود را درباره این مدخل با ما درمیان بگذارید