کپی شد
نقش بصیرت در جامعه
عنصر بصیرت، به معناى فهم درست و توانایى تحلیل واقعیتهاى جامعه، نقش مهمی در حراست از جامعه اسلامى دارد. اگر افراد یک جامعه اسلامی بصیرت كافى نداشتهباشند به آسانى فریب توطئههاى دشمنان را خواهند خورد و جوهر گرانبهاى وجود خود را با اشیاى كمارزش معامله خواهند كرد. وظیفه خواص جامعه است كه بر آگاهى توده مردم بیفزایند و مانع انحراف آنها شوند. حفظ تقوا، خودباورى و دفاع از ارزشهاى اسلامى در تعیین كیفیت بصیرت نقش ممتازى ایفا میكند.
مردم در جامعههاى گوناگون به اعتبار قدرت نفوذ و تأثيرگذارى بر انديشهها و رفتار ديگران و همچنين ميزان تأثيرپذيرى متفاوت هستند. در هر جامعه تعدادى اندک به دليل موقعيت ويژهاى كه دارند بر رفتار و ارزشهاى ديگران تأثير میگذارند. اين گروه، با نامهاى: خواصّ، نخبگان، برگزيدگان و… شناخته میشوند. گروه ديگر كه اكثريت جامعه را تشكيل میدهند از آنان به عنوان: توده يا عوام ياد میشود. مرز ميان خواص و عوام همان بصيرت و آگاهى است.
بیتردید، یكى از مهمترین رازهاى شكست حكومت امام على (علیه السلام)، سوء استفاده دشمنان از بیبصیرتى برخی از یاوران ایشان بود، در گزارشى آمدهاست كه حضرت علی (علیه السلام) در اینباره میفرماید: «اى كوفیان! من به سه خصلت [كه در شما هست] و دو خصلت [كه در شما نیست]، گرفتار آمدهام: گوش دارید، امّا كَرید، و زبان دارید، امّا لالید، و چشم دارید، امّا كورید. [و امّا آن دو خصلتى كه ندارید:] نه هنگام دیدار، آزاد مردانى هستید صادق، و نه به گاه سختى، برادرانى مورد اعتماد».[1]
بر پایه این سخن، جامعهاى كه از بصیرت لازم برخوردار باشد، نه تنها حق را میبیند و باطل را در چهرههاى گوناگون تشخیص میدهد، بلكه عملاً از حق، جانبدارى میكند و از پیشوایان حق، اطاعت مینماید. چنین جامعه و مردمى، با رهبران الهى، صادقانه رفتار میكنند و در عوض، در سختیها و مشكلات، مورد اعتماد آنها هستند و در دام دشمنان قرار نمیگیرند.
اما مردمى كه امام على (علیه السلام) بر آنها، حكومت میكرد به دلیل آنكه فاقد بصیرت بودند، به سادگى در دام دشمن میافتادند، آنها نمیتوانستند چهره روشن و زیباى حق را مشاهده كنند؛ از اینرو؛ نه از حق، جانبدارى میكردند و نه از امام خویش فرمانبَرى داشتند. با امام خود، یکرنگ نبودند و امام نیز نمیتوانست در بحرانها به آنها اعتماد كند.
[1]. شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق و مصحح: صبحی صالح، نهج البلاغة، نهج البلاغة، ص 142.
مباحث مرتبط:
فهم درست، توانایى تحلیل واقعیتهاى جامعه، تأثيرگذارى بر انديشهها، سوء استفاده دشمنان از بیبصیرتىفرم ثبت پیشنهادات و انتقادات
شما می توانید پیشنهادات و انتقادات خود را درباره این مدخل با ما درمیان بگذارید