کپی شد
بصیرت در احادیث
بصیرت و بینایى حقیقى در فرهنگ حدیث، به معناى جامعنگرى و آیندهنگرىِ علمى و عملى است و كسانى «بصیر» نامیده میشوند كه در پرتو بینش صحیح، در جهت تأمین منافع مادّى و معنوى، و دنیا و آخرت خود، حركت كنند.[1] ادراكات انسانهای بصیر، در محسوسات خلاصه نمیشود؛ هم خانه دنیا را میبینند و هم خانه آخرت را. اگر به روایات درباره چشم بصیرت، ارزش بصیرت، عوامل تقویت بصیرت، مبادى، آثار و موانع آن بنگریم، چنین مطلبی را تأیید مینمایند. در اینجا به برخی از این روایات اشاره میشود.
- برپایه روایتى، امام على(علیه السلام)، انسانهای بصیر و نیز کوردل را اینگونه معرّفى نموده است: «همانا دنیا، نهایت دیدگاه انسان كور[دل] است و در فراسوى آن، چیزى نمیبیند؛ امّا انسان آگاه، نگاهش از دنیا فراتر میرود و میداند كه سراى حقیقى در وراىِ این دنیا است. پس انسان آگاه، از دنیا، دل و دیده برمیگیرد و كوردل به آن مینگرد [و تمام توجّهاش به دنیا میباشد]. انسان بینا، “از آن” توشه بر میگیرد و كوردل، “براى آن” توشه فراهم میآورد».[2]
- پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) میفرماید: «هرگاه خداوند، خیر بندهاى را بخواهد، قفلِ دل او را برایش میگشاید و یقین و راستى را در آن مینهد و دلش را براى راهى كه در آن قدم گذاشتهاست، آگاه میسازد و دلش را پاک و زبانش را راستگو و اخلاقش را درست و گوشش را شنوا و چشمش را بینا میگرداند».[3]
- امام صادق (علیه السلام) ـ در سفارش به عبداللّه بن جُندَب ـ فرمود: «عیسى بن مریم به یارانش فرمود: … خوشا بر كسى كه بیناییاش در دلش قرار داده شده، نه [فقط] در چشمش».[4]
- امام على (علیه السلام) – در پاسخ به پرسشِ زید بن صوحان عبدى، درباره زیرکترینِ مردمان ـ فرمود: «كسى كه راهش را از كژراهه، باز شناسد و به راه رشد خود گرایش پیدا کند».[5]
[1]. محمدی ری شهری، محمد، فرهنگنامه بصیرت، مترجم: شیخی، حمیدرضا، ص 19.
[2]. شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق و مصحح: صبحی صالح، ص 191 – 192.
[3]. متقی هندی، علاء الدین علی بن حسام الدین، کنز العمال، ج 11، ص 96.
[4]. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول(صلی الله علیه و آله)، ص 305.
[5]. صدوق، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 383.
مباحث مرتبط:
بصیرت در فرهنگ حدیث، آیندهنگرىِ علمى و عملى، نگاه كوردل به دنیا، گرفتن توشه توسط انسان بینا، شناختن راه از كژراهفرم ثبت پیشنهادات و انتقادات
شما می توانید پیشنهادات و انتقادات خود را درباره این مدخل با ما درمیان بگذارید