کپی شد
غدیر و تحمل جمعیت
آنچه باید بدان توجه شود این است که جمعیتى که براى یک واقعه گفته میشود، آیا مکان آن واقعه و یا زمان آن، تحمل آن جمعیت را داشت یا خیر؟ یک جمعیت بسیار زیاد، نیاز بسیارى به آذوقه و آب دارد. از کجا آب و غذاى آنها تأمین میشده و چگونه سرویسدهى میشدند. در مورد جنگ تبوک گفته میشود که سى هزار نفر شرکت داشتند. سى هزار نفرى که عازم بلاد کفر و منطقه دشمن میشوند باید براى آذوقه خود چارهاى بیندیشند. نیز گفته شدهاست که بیست روز رفتن آنها به طول انجامید. حتى تأکید شدهاست که این سفر بسیار سخت بود؛[1] چراکه در اوج گرما انجام شد و مرکب سوارى کم داشتند، و مسافت تا تبوک، طولانى بود و از مناطق بد آب و هوا عبور میکردند. با محاسبه اجمالى به نظر میرسد که حضور این همه جمعیت بعید است. ابن خلدون نیز اینگونه آمار و ارقام مبالغهآمیز را از اشتباهکاریهاى مورّخان بیدقت دانسته و آنها را با توجه به میزان گنجایش مکان حادثه و مؤلفههاى دیگر، بعید شمردهاست.[2]
در مورد مکان نیز همین مسئله صادق است. اگر گفته شود در فلان مسجد پنجاه هزار نفر حضور داشتند، آیا میتوان به راحتى پذیرفت؟ در مورد زمان نیز صادق است. اگر گفته شود صد هزار نفر در مدت سه روز مسیر مکه تا مدینه را پیمودند، نمیتوان پذیرفت. آرى، اگر یک نفر با اسب تیزرو بخواهد اینراه را در سه روز برود امکان دارد؛ اما جمعیت زیاد، معطلى دارد، اُطراقکردن در یک محل براى استراحت و تجدید قوا در بین سفر، به یقین زمان بسیار زیادى را میطلبد و چهبسا یک روز کامل نیاز باشد تا کاروانى با این همه جمعیت توقف کرده و استراحت نمایند. این در حالى است که اگر فردى تنها باشد توقف و استراحت و نماز و تغذیه وى، ممکن است یک ساعت هم نشود.
[1]. به دلیل شدت سختی از آن به «جیش العسرة» یاد میشود. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، ج 2، ص 95.
[2]. ابن خلدون، عبد الرحمن بن محمد، دیوان المبتدأ و الخبر فى تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوى الشأن الأکبر(تاریخ ابن خلدون)، ج 1، ص 13 – 14.
فرم ثبت پیشنهادات و انتقادات
شما می توانید پیشنهادات و انتقادات خود را درباره این مدخل با ما درمیان بگذارید