کپی شد

چکیده مقاله تحلیل خمس برای شیعیان

مطابق با اطلاق برخی از روایات؛ ائمه اطهار(علیهم السلام)، خمس را به شيعيان بخشيده و بر آنان حلال نموده‌اند و لازم نيست مردم سهم امام(علیه السلام) و سهم سادات را بپردازند که در فقه به آن «اخبار تحلیل خمس» گفته می‌شود. فقهای بزرگوار بحث‌های مفصلی در اين موضوع مطرح كرده‌اند.

با توجه به زمان و موقعیت صدور روایات تحلیل خمس، شرح و استدلال بیشتر فقهای شیعه دربارهٔ این روایات، نتایجی از این دست به‌دست می‌آید که روایات تحلیل خمس، مربوط به زمان خاص است. توجه ائمّه اطهار(علیهم السلام) عمدتاً به اين بوده كه كار را براى شيعيان در صورت ناچارى و تنگ‌نايى و نبودن حكومت اسلامی، آسان سازند.

اگر بر فرض، اطلاق روایات تحلیل را بپذیریم؛ از آن‌جایی که منعی در روایات مربوط به عصر غیبت امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در گرفتن خمس نیست و در واقع، دلایل از این جهت ساکت‌اند، حكومت اسلامی که در صدر آن فقیه جامع شرایط باشد، می‌تواند با معيارها و مقرّرات معيّنى تحليل و اذن را محدود كند، بلكه می‌تواند مردم را از تصرّف در اموال عمومى باز دارد و اين مقتضاى ولايت و نيابت از امام معصوم(علیه السلام) است و به عنوان يک حكم ولايى از سوى فقيه با هدف در نظر گرفتن مصالحى خاص تلقى می‌شود كه با اطلاق تحليل يا اذن به عنوان حكم اوّلى منافاتى ندارد.