دایره المعارف اسلام پدیا » تفاوت توریه با حیله
منوی اصلی

تفاوت توریه با حیله

تاریخ: ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ در باب: توریه, حقوق و احکام, فقه

حیله در لغت؛ به معنای چاره‌اندیشى ویژه جهت رسیدن به مقصود، نیرنگ، فریب و خدعه آمده است.[۱] غرض از حیله به معناى نخست، توسل جستن به اسباب داراى آثار شرعى براى اسقاط چیزى است؛ مانند به‌کارگیرى حیله در ربا، به منظور فرار از آن؛ در حالى که بدون اعمال آن، شخص به ربا مبتلا مى‌شود. از آن در بسیارى از ابواب، از جمله تجارت، نکاح و طلاق سخن گفته‌اند. حیله به لحاظ تکلیفى به دو قسم جایز و حرام تقسیم مى‌شود. حیلۀ جایز عبارت است از دست یازیدن به وسیله‌اى مباح در شرع براى رسیدن به امرى مباح. در مقابل آن حیلۀ حرام قرار دارد که‌ عبارت است از توسل به ابزارى ممنوع از نظر شرع براى دستیابى به امرى مباح.[۲]

توریه، نوعی حیله گفتاری است. حیله دارای معنایی وسیع تر از توریه است و شامل انواع حیله های قولی، فعلی، و… می شود. نسبت بین توریه و حیله شرعی، عموم و خصوص من وجه است؛ زیرا مواردی داریم که هم توریه است و هم حیله شرعی؛ مثل جایی که آن چه از لفظ نیت کرده، غیر از معنایی است که لفظ در آن استعمال می‌شود و قصد دارد به این وسیله، از تکلیف شرعی فرار کند. مواردی هم داریم که توریه است، ولی حیله شرعی نیست؛ مثل این که توریه می‌کند، ولی قصد فرار از حکم شرعی را ندارد. مواردی هم داریم که توریه نیست، ولی حیله شرعی است؛ ‌مثل موارد حیله عملی، نظیر عقد نکاحی که برای ایجاد محرمیت و فرار از حرمت نظر به اجنبی، صورت می گیرد.[۳]

 

[۱]. سایت واژه یاب، ذبل واژه حیله.

[۲]. جمعى از پژوهشگران زیر نظر هاشمى شاهرودى، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (علیهم السلام)، محقق: محققان مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامى‌، ج ۳، ص ۴۰۳ و ۴۰۴٫

[۳]. رشیدی رنجبر، نوشین/دیاری بیدگلی، محمد تقی/ سروی، فاطمه، بازتاب توریه و دروغ مصلحت آمیز در آیات قصص از منظر مفسران فریقین، دوفصل نامه پژوهش های تفسیر تطبیقی دانشگاه قم، شماره پیاپی ۳، ص ۶۷٫ دو فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه قم.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 4 = 7