دایره المعارف اسلام پدیا » بصیرت و آگاهی حضرت عباس (علیه السّلام)
منوی اصلی

بصیرت و آگاهی حضرت عباس (علیه السّلام)

تاریخ: ۱۸ فروردین ۱۳۹۹ در باب: بزرگان, تاریخ, تاریخ بزرگان, تاریخ شخصیت ها, سیره

شناخت روشن و یقینی از دین، تکلیف، پیشوا، حجت خدا، راه، دوست و دشمن، حق و باطل، «بصیرت و آگاهی» نام دارد؛ چنانچه حضرت امیر (علیه السلام) از رزمندگان راستین، با این صفت یاد نموده و می‏فرماید: «حَمَلُوا بَصائِرَهُمْ عَلی اسْیافِهِمْ»؛ «بصیرت های خویش را بر شمشیرهایشان سوار کردند»؛[۱] یعنی اگر در میدان نبرد، تیغ می‏زدند، از روی بصیرت بود.[۲] پس بصیرت از صفات شایسته و ستوده‌ای است که یک مسلمان در زندگی فردی و اجتماعی خود باید از آن برخوردار باشد.

در مبارزات و فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی و موضع‌گیری‌ها، جایگاه بصیرت روشن‌تر می‌شود و بدون آن، حتی مبارزه و جنگ هم کورکورانه و گاهی در مسیر باطل قرار می‌گیرد. انتخاب درست نیز بستگی به بینش صحیح و بصیرت انسان دارد.

قرآن کریم به این موضوع به عنوان ویژگی یک رهبر و داعی به خیر و هدایت، اشاره می‌فرماید: «قل هذه سبیلی ادعوا الی الله علی بصیره انا و من اتبعنی»؛ «بگو این راه من است. من و پیروانم با بصیرت و آگاهی کامل، همه مردم را به سوی خدا دعوت می‌کنیم».[۳] حضرت علی (علیه السلام) نیز از رزمندگان راستین با این صفت یاد می‌کند: «حملوا بصائرهم علی اسیافهم»؛ «بصیرت‌های خویش را بر شمشیرهایشان سوار کردند»؛[۴] یعنی اگر در میدان نبرد شمشیرمی‌زدند، از روی بصیرت و آگاهی بود.

یکی از شخصیت‌های نورانی جهان بشریت که چنین ویژگی ارزشمندی داشت و دارای بصیرت نافذ و ژرف اندیشی خاصی بود که تمام خطوط جامعه و رگه‌های کفر و نفاق را به خوبی می‌شناخت، حضرت عباس (علیه السلام) بود. امام صادق (علیه السلام) درباره بصیرت ایشان می‌فرماید: «عموی ما عباس بن علی (علیهما السلام) دارای بصیرت دینی و …، بود».[۵]

در زیارت مخصوص آن‌حضرت نیز به‌همین نکته اشاره شده است: «اشهد … أَنَّکَ مَضَیْتَ عَلَى‏ بَصِیرَهٍ مِنْ‏ أَمْرِک‏ …»؛ «شهادت می‌دهم … عمر با برکت خود را در بصیرت و آگاهی گذراندی ….».[۶]

در اینجا به برخی از نمونه‌های بصیرت ایشان اشاره می‌شود: نقل شده در آغازین زمانی که عباس قدرت تکلم و سخن گفتن پیدا کرده بود و الفاظ بر زبان وی جاری شد، امام علی (علیه السلام) به فرزندش فرمود: «بگو یک. عباس گفت: یک. حضرت ادامه داد: بگو دو. عباس خودداری کرد و گفت: شرم می‌کنم با زبانی که خدا را به یگانگی خوانده‌ام، دو بگویم».[۷]

اما اوج بصیرت اباالفضل العباس (علیه السلام) را می‌توان در حماسه عاشورا مشاهده کرد او بی‌هدف و کورکورانه به کربلا نیامده بود. وی نسبت به درستی و حقانیت راه و رهبرش و هم به این که وظیفه‌اش جهاد و یاری امام بود، آگاهی کامل داشت. این امر در کلام و شعار و رجز او مشهود است.[۸]

[۱]. شریف الرضى، محمد بن حسین‏، نهج البلاغه (صبحی صالح)؛ محقق / مصحح: فیض الإسلام، سید علی نقی، ص ۲۰۹٫

[۲]. محدثی، جواد، پیام‌های عاشورا، گردآورنده: پژوهشکده تحقیقات اسلامی، ص ۲۵۵؛ سایت ویکی فقه.

[۳]. یوسف، ۱۰۸.

[۴]. شریف الرضى، محمد بن حسین‏، نهج البلاغه (صبحی صالح)، محقق / مصحح: فیض الإسلام، سید علی نقی، ص ۲۰۹٫

[۵]. ابن عنبه حسنى‏، احمد بن علی، عمده الطالب فی أنساب آل أبى طالب‏، ص ۳۲۷٫‏

[۶]. ابن قولویه قمی، جعفر بن محمد، کامل الزیارات‏، محقق / مصحح: امینى، عبد الحسین‏، ص ۲۵۷؛ مفید، محمد بن محمد، کتاب المزار – مناسک المزار (مفید)، محقق / مصحح: ابطحى، محمد باقر، ص ۱۲۳٫

[۷]. موفق خوارزمى‏، احمد بن محمد، مقتل الحسین (علیه السلام)‏، ج ۱، ص ۱۷۹٫

[۸]. با بهره گیری از سایت تلوزیون اینترنتی شیعه.




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


3 + 7 =