دایره المعارف اسلام پدیا » علی بن محمد سمری نائب چهارم
منوی اصلی

علی بن محمد سمری نائب چهارم

تاریخ: ۲۲ اسفند ۱۳۹۸ در باب: بزرگان, تاریخ بزرگان, تاریخ شخصیت ها
  1. چکیده مقاله علی بن محمد سمری
  2. زندگی نامه علی بن محمد سمری
  3. نسب و خاندان علی بن محمد سمری
  4. ولادت علی بن محمد سمری
  5. نام، کنیه و القاب مشهور علی بن محمد سمری
  6. خانواده علی بن محمد سمری
  7. تحصیلات و اساتید علی بن محمد سمری
  8. فرازهای زندگی علی بن محمد سمری
  9. علی بن محمد سمری مورد اعتماد امام زمان (علیه السلام)
  10. ارتباط علی بن محمد سمری با امام حسن عسکری (علیه السلام)
  11. وکالت و نیابت علی بن محمد سمری
  12. تعیین جانشین علی بن محمد سمری
  13. علی بن محمد سمری نائب خاص امام زمان (علیه السلام)
  14. علی بن محمد سمری و ارتباط با امام زمان (علیه السلام)
  15. توقیع شریف امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به علی بن محمد سمری
  16. وفات علی بن محمد سمری
  17. ویژگی‌های شخصیتی علی بن محمد سمری
  18. فلسفه اسامی، القاب و شهرت علی بن محمد سمری
  19. کسوت و پیشه علی بن محمد سمری
  20. اخلاق و صفات علی بن محمد سمری
  21. کرامات علی بن محمد سمری
  22. آثار و اقدامات تاریخی علی بن محمد سمری
  23. اندیشه و مکتب علی بن محمد سمری
  24. آثار علمی علی بن محمد سمری
  25. علی بن محمد سمری راوی احادیث مهدویت
  26. موافقان  و مخافان علی بن محمد سمری
  27. علی بن محمد سمری از دیدگاه اندیشمندان شیعه
  28. میراث علی بن محمد سمری
  29. کتاب نامه مقاله علی بن محمد سمری‏‏

چکیده مقاله علی بن محمد سمری

نام وی علی فرزند محمد، کنیه‌اش ابوالحسن و لقب وی سیمری یا صیمری گزارش شده است. وی به سمری شهرت یافته است.

تاریخ ولادت على بن محمد سمرى مشخص نیست.

وی از خاندانی متدین و شیعه بوده که در خدمتگزاری به امامان شیعه شهرت زیادی داشته اند و همین اصالت خانوادگی او باعث شد که در مقام نیابت امام با مخالفت چندانی روبرو نشود.

از همسر یا همسران و فرزند یا فرزندان وی اطلاعی در دست نیست.

حسین بن روح، چند روز قبل از رحلتش، مسؤولیت دستگاه نیابت را به او به عنوان نایب چهارم، سپرد.

برخی او را جزو اصحاب امام هادی و امام حسن عسکری (علیهما ‌السلام) به شمار آورده که مکاتباتی هم با امام حسن عسکری (علیه السلام) داشته است، او از اؤلیاء الله و صاحب کرامت بود.

از امام زمان (علیه السلام) توقیعاتی (نامه‌ها و نوشته‌های امامان به ویژه امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف))، به وی رسیده است.

چون عمر سیمرى به سر رسید از او خواستند که کسى را به جانشینى خود برگزیند، ولى او گفت: خدا را امرى است که خود آن را به اهلش می‌رساند و این به سبب توقیعی بود که از جانب حضرت ولی عصر به وی رسیده بود.

روز وفات سمری را حضرت حجت (علیه السلام) پیش‍گویی کرده بود.

تاریخ وفات نائب چهارم را برخی سال ۳۲۸ قمری سال وفات وی می‌دانند، بعضی نیز سال وفاتش را ۳۲۹ ذکر کرده اند.

بر این اساس مدت نیابت سمری دو یا سه سال مى‏شود.

زندگی نامه علی بن محمد سمری

او از اؤلیاء الله و صاحب کرامت بود. یکی از کرامات وی خبر غیبی دادن از رحلت علی بن بابویه بود. هنگامی که عمر سیمرى سر رسید، از او خواستند که کسى را به جانشینى خود برگزیند، ولى او گفت: خدا را امرى است که خود آن را به اهلش می‌رساند.[۱] تاریخ ولادت على بن محمد سمرى مشخص نیست، اما وی در سال ۳۲۹ قمری رحلت نمود.[۲]

مقبره ابو الحسن سمرى (رضى اللَّه عنه) در جاده معروف به «شارع خلنجى» جنب «باب المحول» نزدیک نهر آب «ابو عتاب» واقع شده‌است.[۳]

نسب و خاندان علی بن محمد سمری

وی از خاندانی متدین و شیعه بوده که در خدمتگزاری به امامان شیعه شهرت زیادی داشته اند و همین اصالت خانوادگی او باعث شد که در مقام نیابت امام با مخالفت چندانی روبرو نشود.[۴]

 

ولادت علی بن محمد سمری

با جست‌وجویی که در منابع تاریخی و حدیثی انجام شده از زمان تولد وی گزارشی دیده نشده است.

 

نام، کنیه و القاب مشهور علی بن محمد سمری

نام وی علی فرزند محمد، کنیه‌اش ابوالحسن و لقب وی سیمری یا صیمری گزارش شده است. وی به سمری شهرت یافته که در توقیع امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نیز به همین نام و لقب خوانده شده است.[۵]

خانواده علی بن محمد سمری

با جست و جویی که در منابع تاریخی و دینی و روایی انجام شد از همسر یا همسران و فرزند یا فرزندان وی مطلبی گزارش نشده است.

تحصیلات و اساتید علی بن محمد سمری

نقش اساتید و تحصیلات در رشد علمی و اخلاقی فرد بر کسی پوشیده نیست، مردان بزرگی که توانستند در جامعه تأثیرگذار باشند نوعاً نزد اساتید بزرگ، دانشمند و وارسته تحصیل نمودند، وی نیز طبعا اساتیدی داشته که در رشد وی مؤثر بوده اند، امّا با جست و جویی که در منابع تاریخی و دینی و روایی انجام شد، از اساتید وی مطلبی یافت نشد.

فرازهای زندگی علی بن محمد سمری

از فرازهای زندگانی پیش از نیابت وی اطلاع چندانی در دست نیست، امّا با عنایت به جایگاه او پس از نیابت به فرازهایی از زندگی  وی اشاره می‌شود.

علی بن محمد سمری مورد اعتماد امام زمان (علیه السلام)

جمعى از یاران حضرت امام حسن عسکرى (علیه السّلام) در زمان خود آن حضرت، فرزندش امام زمان را دیدند، و بعد از وفات حضرت همان‌ها از اصحاب خاص و نواب امام زمان و رابط میان آن جناب و شیعیان بودند.

اینان احکام دین را از وجود اقدس امام زمان (علیه السّلام) می‌پرسیدند و براى شیعیان نقل می‌کردند و هرگاه سؤال کتبى داشتند به حضور امام برده و پاسخ آن را گرفته به آنان می‌رساندند و وجوه شرعى شیعیان را با وکالتى که از امام داشتند از آنها می‌گرفتند.

این امر با توجه به توقیع امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) کاملا واضح است.[۶]

ارتباط علی بن محمد سمری با امام حسن عسکری (علیه السلام)

شیخ طوسی، او را «علی بن محمد صیمری» خوانده و جزو اصحاب امام هادی و امام حسن عسکری (علیهما ‌السلام) به شمار آورده[۷] که مکاتباتی هم با امام داشته است. علی بن محمد سمری می‌گوید: ابو محمد (امام عسکری) به من نوشت: «فتنه‌ای پیش می‌آید که شما را گمراه می‌کند. بر حذر باشید و از آن بپرهیزید». پس از سه روز، حادثه‌ای برای بنی‌هاشم پیش آمد که ناگواری‌ها و دشواری‌های زیادی برای آنان دربرداشت. من به حضرت نامه‌ای نوشتم: آیا همان است که فرمودید؟ ایشان پاسخ داد: «خیر، غیر از این است. خود را محافظت کنید». چند روز بعد، جریان کشته‌شدن معتز پیش آمد.[۸]

وکالت و نیابت علی بن محمد سمری

غیبت صغرى یا دوران غیبت کوتاه امام مهدى (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از سال ۲۶۰ تا سال ۳۲۹ هجرى به طول انجامید. در این دوران عدّه‏اى به نام وکیل یا نایب خاص، پل ارتباط میان امام و شیعیان بودند. اینان همگى از خواص یاران و شیعیان امام بودند.[۹]

آنها معجزات و کرامات و جواب مسائل مشکل و بسیارى از اخبار غیبی را که آن حضرت از جدش پیامبر روایت نموده، نقل کرده‏اند. یکى از آنها علی بن محمد سمری (رضى اللَّه عنه) است.

حسین بن روح، با بیش از ۲۰ سال رهبری و هدایت مردم، در حالی که اغلب امور مربوط به دستگاه نیابت و غیبت صغری با سربلندی و پیروزی به انجام رسیده بود، آماده کوچ از این دنیای فانی شد. اما از آنجاکه هنوز سه سال از دوران غیبت صغری باقی مانده بود، ضرورت داشت برای ادامه ریاست و تکمیل این دوره سرنوشت ساز، یک فقیه و شخصیت توانمند دیگر به جای او منصوب شود.

از این رو، به دستور امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) حسین بن روح، چند روز قبل از رحلت، مسؤولیت دستگاه نیابت را به نایب چهارم، علی بن محمد سَمری سپرد.[۱۰]

تعیین جانشین علی بن محمد سمری

شاخصه تعیین غیبت صغری در مقابل غیبت کبری این گونه بود که ذر غیبت صغری نائبان امام زمان (علیه السلام) به طور خاص از طرف آن حضرت انتخاب و نوعاً توسط نائب پیشین اعلام می‌شدند. در این راستا اعلام نیابت نائب چهارم علی بن محمد سمری توسط نائب سوم ابو القاسم حسین بن روح صورت پذیرفت.

حسین بن روح نوبختى در شعبان سال سیصد و بیست و شش از دنیا رفت و ابو الحسن على بن محمّد سمرى طبق وصیت حسین بن روح در جاى او قرار گرفت،[۱۱] امّا نائب چهارم از طرف صاحب الامر مأمور بود تا کسی را به عنوان جانشین تعیین نکند؛ زیرا بعد از وی زمان غیبت کبری فرا می‌رسید.

در این بخش به دو مورد اشاره می‌شود:

  1. طبرسی در کتاب «احتجاج» می‌نویسد: دربانان و سفرائى که در غیبت صغرى (از طرف امامان عالی‌مقام) مدح بسیارى از آنها شده است، … بعد از درگذشت‏ او (حسین بن روح نوبختی) ابو الحسن على بن محمد سمرى به جاى او نشست هیچ یک از اینان به این منصب بزرگ نرسیدند؛ مگر اینکه قبلا از طرف حضرت صاحب الامر (علیه السلام) فرمان انتصاب آنها صادر می‌گشت و شخص قبل از او جانشین خود را تعیین می‌نمود. شیعیان هم تا معجزه حضرت صاحب الامر (علیه السلام) که دلیل به راست‌گوئى و صحت نیابت آنها بود، از آنها آشکار نمى‏گردید، گفتار آنها را نمى‏پذیرفتند.

چون هنگام رحلت ابو الحسن سمرى فرا رسید و مرگ وى نزدیک گردید، به وى گفتند: چه کسى را جانشین خودتان قرار می‌دهید؟ او در جواب توقیع امام را به آنان نشان داد.[۱۲]

  1. پس زمانى که بانگ رحیل أبو الحسن سمرىّ (آخرین نایب) زده شد و اوان مرگش فرا رسید، از او پرسیدند: به چه کسى وصیّت مى‏کنى؟ پس توقیعى را براى آنان خارج ساخت که نسخه آن چنین است: بسم اللَّه الرّحمن الرّحیم؛ اى علىّ بن محمّد سمرىّ! خداوند اجر برادرانت را در عزاى تو عظیم گرداند که تو ظرف شش روز آینده خواهى مرد، پس خود را براى مرگ مهیّا کن و به احدى وصیّت مکن که پس از وفات تو قائم مقام تو شود که غیبت تامّه واقع شده و ظهورى نیست، مگر پس از اذن خداى تعالى و آن پس از مدّتى طولانى و قساوت دل‌ها و پر شدن زمین از ستم واقع خواهد شد و به زودى کسانى نزد شیعیان من آیند و ادّعاى مشاهده می‌کنند، بدانید هر که پیش از خروج سفیانى و صیحه آسمانى ادّعاى رؤیت و مشاهده کند دروغگوى مفترى است، و لا حول و لا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ العلیّ العظیم.[۱۳]

علی بن محمد سمری نائب خاص امام زمان (علیه السلام)

با عنایت به این‌که امام زمان (علیه السلام) به دلیل مصالحی غیبت نمودند، غیبت آن حضرت به دو بخش کوچک و بزرگ (صغری و کبری) تشکیل می‌شود.

در غیبت صغری دارای نائبان خاص بودند که چهارمشان علی بن محمد سمری بود.

 

علی بن محمد سمری و ارتباط با امام زمان (علیه السلام)

گرچه برخی از حکمت‌های غیبت امام زمان (علیه السلام) در روایات معصومان (علیهم السلام) بیان شده، امّا تمام آن بیان نشده است، ولی هرچه که هست موجب از دست دادن توفیق دیدار آن حضرت شده است. ولی در این میان عده‌ای خصوصا در غیبت صغری به این توفیق نائل شده و به دیدار حضرت واصل شدند که از جمله آنان علی بن محمد سمری نائب چهارم حضرت می‌باشد.[۱۴]

توقیع شریف امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به علی بن محمد سمری

توقیع به نامه‌ها و نوشته‌های امامان به ویژه امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، گفته می‌شود، در این بخش به نمونه‌هایی از توقیعات امام زمان (علیه السلام) به علی بن محمد سمری اشاره می‌شود:

الف) سفارش امام زمان (علیه السلام) به عدم وصیّت نسبت به تعیین جانشین.[۱۵]

ب) امام زمان (علیه السّلام) به وسیله سفیر و نایب خاصّ خود (علىّ بن محمّد سمرى) دستورى به شرح زیر براى شیعیان خود صادر فرمودند: «و امّا الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الى رواه احادیثنا فانّهم حجّتى علیکم و انا حجّه اللَّه علیهم»؛ [۱۶] «در پیش آمدهاى دینى به راویان اخبار و احادیث، ما مراجعه کنید؛ زیرا ایشان حجّت من هستند و من حجّت خداوند بر ایشان هستم».

وفات علی بن محمد سمری

بر اساس توقیعی که از جانب امام زمان (علیه السلام) به علی بن محمد رسیده، تاریخ وفات وی پیش‌بینی شده بود.[۱۷]

در باره تاریخ وفات نائب چهارم برخی سال وفات وی را ۳۲۸ قمری می‌دانند، بعضی نیز سال وفاتش را ۳۲۹ قمری می‌دانند.

مرحوم طبرسی می‌گوید: … سمری در نیمه شعبان سال ۳۲۸ درگذشت.[۱۸]

راوندی (رحمه الله) نیز وفات نائب چهارم را سال ۳۲۸ می‌داند. وی می‌گوید: ابو الحسن سمرى (وکیل حضرت مهدی (عجّل اللَّه تعالى فرجه الشریف)) در نیمه شعبان سال ۳۲۸ هـ ق درگذشت.[۱۹]

اما برخی دیگر تاریخ وفات وی را سال ۳۲۹ می‌دانند و همین قول شهرت دارد.

شیخ صدوق می‌گوید: على بن محمد سمرى و کلینى و (علی بن حسین بن موسی بن بابویه)؛ پدر صدوق هر سه نفر در سال ۳۲۹ هجرى رحلت نمودند.[۲۰]

شیخ طوسى می‌گوید: حسین بن ابراهیم از ابو العباس محمد بن نوح از ابو نصر هبه اللَّه بن محمد کاتب براى من نقل کرد که گفت: آن بزرگوار (علی بن محمد سمری) در سال ۳۲۹ (هجرى) وفات یافت.[۲۱]

سید بن طاوس می‌گوید: وفات على بن محمد سمرى در شعبان سال سیصد و بیست و نه بوده است‏.[۲۲]

با توجه به تاریخ وفات حسین بن روح که سال ۳۲۶ می‌باشد، بنابر گزارش طبرسى و راوندی که سال وفات سمرى را ۳۲۸ نقل کرده‌اند مدت نیابت سمری دو سال مى‏شود، اما بنابر گزارش دیگران که سال ۳۲۹ را سال وفات سمری گزارش کرده اند، مدت نیابت سمری سه سال مى‏شود.

ویژگی‌های شخصیتی علی بن محمد سمری

از میان کسانی که یک نفر به عنوان نائب برگزیده می‌شود، طبعا نائب باید بیشترین شباهت را نسبت به منوب‌عنه داشته باشد. نظر به این‌که علی بن محمد سمری مانند سایر نواب از میان علماء و برجستگانی به این مقام رسیده که هر کدام از آنان جایگاه ویژه‌ای در میان شیعه امامیه دارند، این خود بر عظمت وی می‌افزاید.

با توجه به این که یکی از وظایف محوله به نواب اربعه از جمله علی بن محمد سمری رساندن پیام‌های امام (علیه السلام) به گوش شیعیان و رساندن امانت‌های مردم به امام بود، مهم‌ترین شرط این نیابت وثاقت و امانت‌داری است که توقیعات امام زمان (علیه السلام) به نائب چهارم شاهد بر این مدعا است.[۲۳]

فلسفه اسامی، القاب و شهرت علی بن محمد سمری

کنیه او را ابوالحسن[۲۴] و لقب او را سَمَری، سَیمُری، سَیمَری و یا صیمَری گفته‌اند، ولی مشهور همان سَمَری است.[۲۵] با این حال در برخی از منابع شیعی، لقب او سَمُری ثبت شده است. سَمَّر یا سُمَّر[۲۶] یا صیمر یکی از روستاهای بصره است که بستگان او در آن می‌زیسته‌اند؛[۲۷] بر این اساس او را سمری، سیمری و صیمری لقب داده‌اند.

 

کسوت و پیشه علی بن محمد سمری

عنوان نیابت امام زمان (علیه السلام) خصوصاً نیابت خاص، کسوت و پیشه‌ای بوده که نواب به آن اشتغال داشته اند. به طور خاص، می‌توان به رسیدگی امور موقوفات در جهان اسلام که وقف امامان (علیهم السلام) شده بود، دریافت سؤالات و پاسخ به آن،[۲۸] محاسبه و دریافت خمس و امور دیگر، اشاره نمود.

اخلاق و صفات علی بن محمد سمری

علی بن محمد سمری نیز مانند دیگر نواب در اخلاق و صفات به عدالت، وثاقت، امانت، درایت، فهم و دیگر سجایای اخلاقی ستوده می‌شد.[۲۹]

کرامات علی بن محمد سمری

اساساً مردان بزرگ الهی به دلیل تزکیه نفس و پاکی روح به کراماتی دست می‌یابند، از جمله آنان علی بن محمد سمری نائب چهارم امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است.

احمد بن ابراهیم بن على روایت کرده است: در بغداد خدمت مشایخ رسیدم، در حالی که ایشان در مجلس على بن محمد سمرى بودند، هنگامى که دور هم بودیم، ناگهان على بن محمد گفت: خداوند علی بن حسین بن موسى بن بابویه قمى (پدر شیخ صدوق) را رحمت کند، مشایخ حاضر در مجلس تاریخ آن روز را نوشتند تا آن‌که خبر رسید که على‏ بن بابویه همان روز وفات یافته است.[۳۰]

آثار و اقدامات تاریخی علی بن محمد سمری

علی بن محمد سمری نیز مانند سایر انسان‌های برجسته طبعاً دارای افکار و اندیشه نویی بود که می‌توانست در جامعه آن روز تأثیرگذار باشد، اما وی به عنوان نائب ویژه امام (علیه السلام)، مروج افکار امام بود و وظایفی را که امام (علیه السلام) به وی محول نموده بود، انجام می‌داد.

وی فرصت زیادی برای فعالیت نداشت؛ هم به جهت کوتاه بودن مدت نیابت و هم به جهت وضعیت خاصِ سیاسی نتوانست فعالیت های گسترده‌ای انجام دهد و یا اگر هم به فعالیت های گسترده ای موفّق شده بود، آن فعالیت ها به جهت شدّت رعایت تقیه، احتیاط و استتار، برای آیندگان نقل نشده است.[۳۱]

 

اندیشه و مکتب علی بن محمد سمری

علی بن محمد سمری برای آنکه بتواند به دور از هرگونه حساسیت‌زایی برای مخالفان، وظایف سفارت را انجام دهد، تقیه می‌کرد. او چنین وانمود می‌کرد که تصور حکومت عباسی درباره جانشین نداشتن امام حسن عسکری (علیه السلام) درست است. وی به وکلای خود سفارش می‌کرد که فعالیت‌های خود را با رعایت تقیه انجام دهند و مبادا اسم امام دوازدهم به میان آید، تا به این وسیله ذهنیت حکومت به حال خود باقی بماند. این موضع‌گیری علی بن محمد برای آن بود تا حکومت آسوده‌خاطر باشد که شیعیان رهبر ندارند و قیام نمی‌کنند؛ بر این اساس می‌بینیم احیاناً فعالیت‌هایی که داشته، به جهت شدّت رعایت تقیه، احتیاط و استتار، برای آیندگان نقل نشده است.[۳۲]

 

آثار علمی علی بن محمد سمری

با جست‌وجویی که در منابع روایی صورت گرفته، آثار علمی خاصی برای نائب چهارم گزارش نشده است.

علی بن محمد سمری راوی احادیث مهدویت

 علی بن محمد سمری راوی احادیث بسیاری پیرامون مهدویت می‌باشد.

توقیعات و جواب سؤالات، به دست عثمان بن سعید و بعد از وفات او، فرزندش محمد بن عثمان و بعد از وفات وی، به دست حسین بن روح و نهایت به دست علی بن محمد سمری خارج می‌شد.[۳۳]

موافقان  و مخافان علی بن محمد سمری

علی بن محمد سمری شخصی امین، مورد اعتماد و دارای اخلاق نیکویی بود؛ از این رو مورد احترام عموم مردم از اهل سنت و شیعیان قرار می‌گرفت.

بر این اساس و با توجه به نیابت خاص وی از امام زمان (علیه السلام)، تمام علاقه‌مندان آن‌حضرت جزو موافقان وی به شمار می‌آیند، البته با عنایت به نیابت و وکالت خاصه علی بن محمد سمری از امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) طبعاً دشمنان و مخالفان امام (علیه السلام)، باید مخالفان وی نیز به حساب آیند، اما با توجه به تقیه و استتاری که در کارهایش داشته، در نتیجه دشمنان مطرحی برای وی نبودند.

علی بن محمد سمری از دیدگاه اندیشمندان شیعه

انسان‌هایی که از نعمت سجایای اخلاقی برخوردارند، همواره مورد محبت دیگران قرار دارند، علی بن محمد سمری علاوه بر اوصاف پسندیده، دارای نیابت و سفارت از جانب امام زمان (علیه السلام) بود که به همراه توصیف امامان از وی، بر وجاهت ایشان می‌افزاید و به دنبال آن اعتماد و دوستی همه، خصوصا شیعیان و اندیشمندان فرهیخته را به خود جلب می‌کند.

مرحوم طبرسی وی را به همراه دیگر نواب خاص از جمله کسانی معرفی می‌کند که مورد تمجید قرار گرفتند.

وی در کتاب «احتجاج» می‌نویسد: دربانان و سفرائى که در غیبت صغرى (از طرف امامان عالی‌مقام) مدح بسیارى از آنها شده است، … بعد از درگذشت‏ او (حسین بن روح نوبختی) ابو الحسن على بن محمد سمرى به جاى او نشست هیچ یک از اینان به این منصب بزرگ نرسیدند؛ مگر اینکه قبلا از طرف حضرت صاحب الامر (علیه السلام) فرمان انتصاب آنها صادر می‌گشت و شخص قبل از او جانشین خود را تعیین می‌نمود. شیعیان هم تا معجزه حضرت صاحب الامر (علیه السلام) که دلیل به راست‌گوئى و صحت نیابت آنها بود، از آنها آشکار نمى‏گردید، گفتار آنها را نمى‏پذیرفتند.[۳۴]

میراث علی بن محمد سمری

مهم‌ترین و ارزشمندترین چیزی که از علی بن محمد سمری بر جای مانده، توقیعات (نامه های امام زمان (علیه السلام))، شهادت‌های مبنی بر دیدن امام زمان (علیه السلام) و روایاتی است، که در جای جای کتاب‌های حدیثی و تاریخی قرار گرفته است.[۳۵]

کتاب نامه مقاله علی بن محمد سمری‏‏

  1. جاسم، حسین؛ تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم(عج)؛ ترجمه: آیت‌اللهی، محمد تقی؛ امیرکبیر، تهران، ۱۳۸۵ ش.
  2. جباری، محمدرضا؛ سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه (علیهم السلام)؛ قم، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، ۱۳۸۲ ش.
  3. جعفریان، رسول؛ حیات فکری و سیاسی امامان شیعه؛ قم، انصاریان، ١٣٨١ ش.
  4. حلی، حسن بن یوسف؛ الفین؛ ترجمه: وجدانى، جعفر؛ ناشر: سعدى و محمودى؛ چاپ اول، تهران‏، بی تا.
  5. راوندی، قطب الدین سعید بن هبه الله؛ الخرائج و الجرائح؛ محقق / مصحح: مؤسسه الإمام المهدى علیه السلام؛ ناشر: مؤسسه امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشریف‏، چاپ اول‏، قم‏، ۱۴۰۹ ق.
  6. راوندی، قطب الدین سعید بن هبه الله؛ الخرائج و الجرائح (جلوه‏هاى اعجاز معصومین علیهم السلام)؛ مترجم: محرمی، غلام حسن؛ دفتر انتشارات اسلامى‏ جامعه مدرسین، چاپ دوم‏، قم‏، ۱۳۷۸ ش‏.
  7. سایت اسلام کوئست.
  8. سایت ویکی اهل البیت.
  9. سایت ویکی شیعه.
  10. سید ابن طاووس، علی بن موسی؛ کشف المحجه لثمره المهجه؛ محقق / مصحح: حسون، محمد؛ بوستان کتاب‏، چاپ دوم، قم‏، ۱۳۷۵ ش‏.‏
  11. صدر، سید محمد؛ تاریخ الغیبه؛ دارالتعارف، بیروت، ۱۴۱۲ ق.
  12. صدوق، محمد بن علی؛ إعتقادات الإمامیه؛ مترجم: حسنى، محمدعلى؛ اسلامیه‏، چاپ اول، تهران‏، ۱۳۷۱ ش‏. ‏
  13. صدوق، محمد علی؛ کمال الدین و تمام النعمه؛ ترجمه: کمره‏اى،‏ محمد باقر‏؛اسلامیه‏، چاپ اول‏، تهران‏، ۱۳۷۷ ق.
  14. صدوق، محمد علی؛ کمال الدین و تمام النعمه؛ محقق / مصحح: غفارى، على اکبر؛ اسلامیه‏، چاپ دوم‏، تهران‏، ۱۳۹۵ ق.
  15. طبرسی، احمد بن علی؛ الإحتجاج على أهل اللجاج؛ نشر مرتضى‏، چاپ اول، مشهد، ۱۴۰۳ ق‏.
  16. طبرسی، فضل بن حسن؛ إعلام الورى بأعلام الهدى (ترجمه زندگانى چهارده معصوم علیهم السلام)؛ مترجم: عطاردى قوچانی‏، عزیز الله؛ اسلامیه‏، چاپ اول، تهران‏، ۱۳۹۰ ق‏.‏
  17. طبرسی، فضل بن حسن؛ إعلام الورى بأعلام الهدى؛ محقق / مصحح: مؤسسه آل البیت؛ ناشر: آل البیت‏، چاپ اول‏، قم‏، ۱۴۱۷ ق.
  18. طبرسى، احمد بن على؛ احتجاج؛ مترجم: جعفرى، بهراد؛ اسلامیه‏، چاپ اول‏، تهران‏، ۱۳۸۱ ش.
  19. طوسی (ابن حمزه)، محمد بن علی؛ الثاقب فی المناقب؛ محقق / مصحح: علوان، نبیل رضا؛ انصاریان‏، چاپ سوم‏، ایران، قم‏، ۱۴۱۹ ق.
  20. طوسی، محمد بن حسن؛ رجال الطوسی؛ تحقیق: قیومی اصفهانی، جواد؛ قم، جامعه مدرسین، ۱۳۷۳ ش.
  21. طوسی، محمد بن حسن؛ کتاب الغیبه للحجه؛ محقق / مصحح: تهرانى، عباد الله و ناصح، على احمد؛ دار المعارف الإسلامیه، چاپ اول‏، ایران، قم‏، ۱۴۱۱ ق.
  22. مامقانی، عبدالله؛ تنقیح المقال فی علم الرجال؛ المطبعه المرتضویه، نجف، ۱۳۵۲ ق.
  23. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار (مهدى موعود)، ترجمه: دوانی، علی؛ دار الکتب الاسلامیه‏، چاپ بیست و هشتم‏، تهران‏، ۱۳۷۸ ش.
  24. موسوی خویی، سید ابو القاسم؛ معجم رجال الحدیث؛ مرکز نشر آثار شیعه، قم، ۱۴۱۰ ق.
  25. نهاوندی، علی‌اکبر؛ العبقری الحسان فی احوال مولانا صاحب الزمان؛مسجد جمکران، قم، ۱۳۸۶ ش.

[۱]. طوسی، محمد بن حسن، کتاب الغیبه للحجه، محقق / مصحح: تهرانى، عباد الله و ناصح، على احمد، ص ۳۹۶٫

[۲] . صدوق، محمد بن علی، اعتقادات، ترجمه: حسنى، محمد علی، مقدمه، ص ۳٫

[۳]. کتاب الغیبه للحجه، ص ۳۹۶٫

[۴] . جاسم، حسین، تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم، ترجمه آیت‌اللهی، محمد تقی، ص ۲۱۰٫

[۵]. «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ* یَا عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ السَّمُرِیَّ أَعْظَمَ اللَّهُ أَجْرَ إِخْوَانِکَ فِیکَ فَإِنَّکَ مَیِّتٌ …»؛ طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج ‏۲، ص ۴۷۸‏.

[۶] . ر ک: طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج‏۲، ص ۶۰۲٫

[۷]. ر ک: خویی، سید ابو القاسم، معجم‏ رجال‏الحدیث، ج ۱۲، ص ۱۴۲؛ طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، تحقیق قیومی اصفهانی، جواد، ص۴۰۰.

[۸]. صدر، سید محمد، تاریخ الغیبه، ج۱، ص ۱۹۹.

[۹]. جاسم، حسین، تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم، ترجمه آیت‌اللّهی، سید محمد تقی، ص ۱۵۵ – ۱۵۶.

[۱۰]. ر ک: سایت حج.

[۱۱]. طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الورى بأعلام الهدى، ص ۴۴۴ و ۴۴۵؛ زندگانى چهارده معصوم علیهم السلام، ص ۵۷۱٫

[۱۲] . طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج‏۲، ص ۴۷۷ و ۴۷۸٫

[۱۳] . همان، ص ۶۰۲ و ۶۰۳٫

[۱۴]. ر ک: طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج ‏۲، ص ۶۰۲ و ۶۰۳٫

[۱۵] . طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج ‏۲، ص ۴۷۸‏؛ طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ترجمه جعفرى، بهراد، ج ‏۲، ص ۶۰۲ و ۶۰۳٫

[۱۶] . حلی، حسن بن یوسف، الفین، ترجمه وجدانى، جعفر، ص ۷۳۱٫

[۱۷] . طبرسى، احمد بن على، احتجاج، جعفرى، بهراد، ج ‏۲، ص ۶۰۲ و ۶۰۳٫

[۱۸] .  طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الورى بأعلام الهدى، محقق / مصحح: مؤسسه آل البیت‏، ص ۴۴۵٫

[۱۹] . راوندی، قطب الدین، الخرائج و الجرائح، ج ‏۳، ص ۱۱۲۸‏؛ راوندی، قطب الدین، الخرائج و الجرائح (جلوه‏هاى اعجاز معصومین علیهم السلام)، محرمی، غلامحسن، ص ۷۸۳‏.

[۲۰] . صدوق، محمد بن علی، إعتقادات الإمامیه، حسنى، محمدعلى، مقدمه، ص ۳٫

[۲۱] . طوسی، محمد بن حسن، کتاب الغیبه للحجه،  محقق / مصحح: تهرانى، عباد الله و ناصح، على احمد، ص ۳۹۶٫

[۲۲] . سید ابن طاووس، علی بن موسی، کشف المحجه لثمره المهجه، محقق / مصحح: حسون، محمد ص ۲۲۰‏.‏

[۲۳]. طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج ‏۲، ص ۴۷۸‏؛ طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ترجمه جعفرى، بهراد، ج ‏۲، ص ۶۰۲ و ۶۰۳؛ حلی، حسن بن یوسف، الفین، ترجمه وجدانى، جعفر، ص ۷۳۱٫

[۲۴]. مامقانی، عبد الله، تنقیح المقال، ج ۲، ص ۳۰۵.

[۲۵]. صدر، سید محمد، تاریخ الغیبه، ج ۱، ص ۴۱۳.

[۲۶]. نهاوندی، علی اکبر، العبقری الحسان، ج ۵، ص ۱۱۶.

[۲۷]. جباری، محمد رضا، سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه علیهم السلام ، ج ۲، ص ۴۷۹؛ برگرفته از ویکی شیعه.

[۲۸].  جاسم، حسین، تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم، ترجمه آیت‌اللّهی، سید محمد تقی، ص ۱۵۵ – ۱۵۶.

[۲۹]. ر ک: طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج ‏۲، ص ۴۷۷٫

[۳۰]. صدوق، محمد بن علی، کمال الدین، ترجمه کمره‏اى، محمد باقر، ج‏۲، ص ۱۸۰؛ طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الورى بأعلام الهدى، ص ۴۵۱؛ طبرسی، فضل بن حسن، زندگانى چهارده معصوم علیهم السلام(إعلام الورى بأعلام الهدى)، مترجم: عطارودی، عزیزالله، ص ۵۷۹٫

[۳۱]. ویکی اهل البیت.

[۳۲]. ر ک: ویکی اهل البیت

[۳۳] . ر ک: طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج ‏۲، ص ۶۰۲٫

[۳۴] . طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج‏۲، ص ۴۷۷ و ۴۷۸٫

[۳۵]. ر ک: طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج ‏۲، ص ۴۷۸‏؛ طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ترجمه:جعفرى، بهراد، ج ‏۲، ص ۶۰۲ و ۶۰۳؛ حلی، حسن بن یوسف، الفین، ترجمه: وجدانى، جعفر، ص ۷۳۱٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 5 = 8