دایره المعارف اسلام پدیا » زندگی نامه حسین بن روح نوبختی
منوی اصلی

زندگی نامه حسین بن روح نوبختی

تاریخ: ۰۵ بهمن ۱۳۹۸ در باب: بزرگان, تاریخ بزرگان, تاریخ شخصیت ها

هنگامی‌که ابو جعفر محمد بن عثمان بن سعید رحلت نمود، حسین بن روح، طبق نص محمد بن عثمان بن سعید از جانب امام قائم (علیه السّلام) به جاى او نشست.

حسین بن روح (رضى اللَّه عنه) سال‌هاى درازى وکیل محمد بن عثمان و ناظر املاک او بود و اسرار و پیام‌های خاص او را به رؤساى شیعه می‌رساند. او از خواص یاران وى بود. حسین بن روح در دل‌هاى شیعیان جایگاه بزرگى پیدا کرد؛ زیرا آنها می‌دانستند که او از خواص نائب دوم می‌باشد و نزد شیعیان از وى توثیق نموده بود و فضل و امانتش همه جا منتشر گشت. او به واسطه لیاقتى که از خود نشان داد، در تمام زمان حیات محمد بن عثمان آماده این کار بود، تا آن‌که وی به دستور حضرت ولى‏ عصر (علیه السّلام) مأمور شد او را به جانشینى خود برگزیند.[۱]

وی دارای سجایای اخلاقی و مورد اعتماد امام زمان (علیه السلام) بود.

آن حضرت در توقیعی پیرامون حسین بن روح می‌فرماید: «… به وثوق او اطمینان داریم. وى در نزد ما مقام و جایگاهى دارد که او را مسرور می‌گرداند، خداوند احسان خود را در باره او افزون گرداند …». [۲]

اقتدار، کیاست، موقعیت شناسی وی موجب شد که برخی وی را خردمندترین شخص روزگار او بدانند.

راوی می‌گوید: ابو عبد اللَّه بن غالب و ابو الحسن بن ابى الطیب براى من نقل کردند: خردمندتر از شیخ ابو القاسم حسین بن روح ندیدیم.[۳]

وی با کاردانی و هوشیاری کامل با بستگان خود از خاندان «نوبختی» و «بنو فرات» که در رده های بالای حکومت عباسی مسؤولیت و نفوذ داشتند، تماس می‌گرفت و مشکلات شیعیان را بر طرف می‌ساخت.

عامل مهم دیگری که در موفقیت نایب سوم، نقش به سزایی داشت، نفوذ این شخصیت بزرگ، توسط خاندان شیعی آل فرات و آل نوبخت به مراکز مهم فرهنگی، سیاسی و اقتصادی دستگاه عباسیان بود. این نفوذ از زمان خلیفه دوم عباسی (۱۵۸ ـ ۱۳۷ ه ـ ق) با ورود نوبخت جدّ اعلای این خاندان به دربار آغاز شد و تا زمان خلافت مقتدر (۳۲۰ ـ۲۹۵) و بعد از آن، حدود بیش از دو قرن ادامه یافت.

با همه تدابیری که حسین بن روح در جهت سر و سامان دادن به وضع آشفته شیعیان به کار می‌گرفت و در این خصوص به موفّقیت‌هایی هم دست یافت، اما خود نتوانست از حقد و کینه خلیفه عباسی و اطرافیانش در امان بماند و آنها نیز هرگز حاضر نمی‌شدند در مقابل چشمان خویش، شاهد قدرتمند شدن و سر و سامان یافتن شیعیان باشند؛ از این رو، به بهانه های واهی؛ از جمله به بهانه همکاری او در آشوب‌های گروه «قرامطه» نایب سوم را دستگیر کردند. حسین بن روح از سال ۳۱۲ تا ۳۱۷ قمری به مدت ۵ سال در کنج زندان‌های تاریک مقتدر به سر برد و شیعیانِ تازه جان گرفته را پریشان حال گذاشت، اما او در طول مدت اسارت، لحظه ای از سرنوشت شیعیان غفلت نورزید. او در سال ۳۱۷ در زمان وزارت «ابوعلی محمدبن مقله» از زندان آزاد شد و دوباره در میان انبوه شیعیان، با عزّت و عظمت به ایفای نقش پرداخت؛ زیرا در این ایام تنی چند از شخصیت‌های برجسته شیعه؛ مانند ابو یعقوب اسحاق بن اسماعیل، ابوحسین علی بن عباس، ابو عبدالله حسین بن علی نوبختی در بخش های کلیدی عباسیان به عنوان: مشاور، کاتب و… حضور داشتند و دیگر کسی نمی‌توانست مانع و مزاحم فعالیت‌های او شود.[۴]

ابو القاسم حسین بن روح در ماه شعبان سال ۳۲۶ هجرى وفات یافت. قبر او در «بغداد» در محله نوبختیه در جانب غربی بغداد در وسط بازار عطاران، انتهای کوچه جنب دروازه‏ای است که خانه على بن احمد نوبختى در آنجا واقع است و از آنجا به تل و دروازه دیگر و پل شوک می‌روند و بقعه و صحن مختصری بنا کرده‌اند.[۵]

[۱]. طوسی، محمد بن حسن، کتاب الغیبه للحجه، محقق / مصحح: تهرانى، عباد الله و ناصح، على احمد، ص ۳۷۰٫

[۲]. همان، ص ۳۷۲٫

[۳]. همان، ص ۳۸۴ و ۳۸۵٫

[۴] . سایت شمسا.

[۵]. کتاب الغیبه للحجه، ص ۳۸۶ و ۳۸۷٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


6 + = 11