دایره المعارف اسلام پدیا » وجه نام‌گذاری مکتب تفکیک
منوی اصلی

وجه نام‌گذاری مکتب تفکیک

تاریخ: ۱۳ مهر ۱۳۹۸ در باب: ادیان, ادیان, ادیان و مذاهب, فرق

نظر به این‌که مکتب تفکیک، مکتب جداسازی سه روش معرفتی قرآن، فلسفه و عرفان است؛[۱] لذا به آن مکتب تفکیک گفته شده است.

اصطلاح مکتب تفکیک را نخستین بار محمدرضا حکیمی[۲] در مجله کیهان فرهنگی برای مکتب معارفی خراسان پیشنهاد کرد و پس از آن، این اصطلاح رواج یافت.[۳] با این حال، سید جعفر سیدان،[۴] این اصطلاح را ابداع دکتر توکل می‌داند.[۵] برخی پژوهشگران نیز این عنوان (مکتب تفکیک) را مناسب ندانسته و عنوان «مکتب معارف خراسان» را ترجیح داده‌اند.[۶]

شکی نیست که بیان معارف قرآن، جزء عناصر اصلی و بلکه اصلی ترین عنصر است و شیخ مجتبی قزوینی[۷] دوره کتابی را در این مقصود از نوع تالیف عام اهل این مکتب نوشت و آن‌را، «بیان الفرقان» نامید، … او در بیان الفرقان نمی‌خواست کتابی فلسفی و عرفانی بنویسد، بلکه درصدد بود تا به قدر ضرورت به مطالب اشاره کند و سپس مبانی معارف قرآنی را تشریح نماید و بدین گونه نام «مکتب تفکیک» از تعبیر تداعی گری «بیان الفرقان» نیز الهام یافته است.[۸]

به هر حال، هدف این مکتب، جداسازی و ناب‌سازی فکر و شناخت قرآنی از شناخت بشری، و رهاندن آن از تأویلات و آمیختن با دیگر افکار بیان شده است.[۹]

[۱] . حکیمی، محمد رضا، مکتب تفکیک، ص ۴۴.

[۲]. متفکر، نویسنده ایرانی و اسلامی که از وی با عناوینی چون «علامه»، «استاد» و «فیلسوف عدالت» یاد می‌شود. کتاب الحیاه وی در رابطه با اقتصاد اسلامی از شهرت و اعتبار خاصی در جهان اسلام برخوردار شده‌است وی از مجددان مکتب معارفی خراسان مشهور به مکتب تفکیک است که معتقد به جدایی دین از فلسفه و عرفان است.علی شریعتی وی را به عنوان وصی خود جهت هرگونه دخل و تصرف در آثارش انتخاب کرده بود. حکیمی در سال ۱۳۸۱ در رابطه با مبانی اسلام نامه‌ای به فیدل کاسترو نوشت.

[۳] . مظفری، حسین، بنیان مرصوص، ص ۱۹.

[۴] . آیت الله حاج سید جعفر سیّدان «حفظه الله» یکى از زبده ترین پروردگان مکتب استاد، حاج شیخ مجتبى قزوینى «ره» عالمِ عامل، و مدرّسِ فاضل است که در خانواده ای سرشار از ایمان و عقیده در اواخر سال ۱۳۱۳ هجری شمسی در شهر مقدس مشهد الرضا «علیه السلام» دیده به جهان گشود، اکنون ایشان یکی از مدّعیان و مدافعان جبهه فرهنگی عقائدی کشور به ویژه معارف وحیانی مستند به اهل بیت «علیهم السلام» و مکتب تفکیک می باشند، و گاهی جسته و گریخته، در خفاء و آشکار مبارز طلبی ایشان را در این باب نیز شنیده‌ایم.

[۵] . اصفهانی، میرزامهدی، ابواب الهدی، تصحیح و مقدمه مفید، حسین، ص ۲۲.

[۶] . مفید، حسین، «مکتب معارف خراسان»، ص ۶۸.

[۷]. مرحوم آیت‌الله شیخ مجتبی قزوینی از جهت فکری شخصیتی دو رگه است و آثار وی از نظر محتوی تفاوت‌های بنیادینی با آثار میرزای اصفهانی دارد و به تعبیری می‌توان افکار وی را تلفیقی از آراء میرزا و مرحوم زرآبادی شمرد. گرایش‌های عرفانی در آراء وی بسیار کم‌رنگ است و تمایل به حکمت مشّاء در آن دیده می‌شود و مواضع وی در قبال فلسفه و تعقل منعطف‌تر از میرزا است و این امر بر رویکرد طبقه بعدی مکتب تفکیک در خراسان اثر فراوانی گذاشت

[۸] . برگرفته از سایت فیلسوف یار.

[۹] . مکتب تفکیک، ص  ۴۴.




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


+ 5 = 6