دایره المعارف اسلام پدیا » قیام محمد بن عبدالله (نفس زکیه)
منوی اصلی

قیام محمد بن عبدالله (نفس زکیه)

تاریخ: ۱۳ فروردین ۱۳۹۸ در باب: تاریخ, تاریخ شخصیت ها

محمد بن عبدالله در دوره‎ای می‎زیست که تفکر زیدیه و دیدگاه قیام امام به شمشیر در میان علویان نفوذ چشمگیری داشت. لذا پس از قیام یحیی بن زید و شهادت وی، طرفداران تفکر قیام به سیف به سوی محمد بن عبدالله نفس زکیه شتافتند. عبدالله بن حسن مثنی پدر نفس زکیه، در منطقه ابواء نزدیک مدینه از خویشان و پیروان خود دعوت کرد تا با پسرش به عنوان مهدی، بیعت کنند و بسیاری بیعت او را پذیرفتند.[۱] طبق برخی گزارش‌ها سه برادر عباسی ابراهیم، سفّاح و منصور[۲] و براساس گزارش‌های دیگر تنها منصور عباسی با نفس زکیه بیعت کردند.[۳]

عباسیان در ابتدا با محمد بن عبدالله نفس زکیه بیعت کرده و حکومت را شایسته بنی‌هاشم و علویان می‌دانستند، اما پس از شکست امویان، امامت نفس زکیه را نپذیرفته، خودشان به قدرت تکیه زدند.[۴]

علویان ابتدا در دوره سفاح (نخستین خلیفه عباسی)، سکوت کردند. اما در سال ۱۳۶ قمری با به قدرت رسیدن منصور عباسی و برخورد آشکار عباسیان با بیعت نکردن علویان، زمینه قیام علیه عباسیان فراهم گشت.[۵]

منصور عباسی که با ادعای مهدویت و امامت نفس زکیه و تبلیغ آن در بلاد مختلف به تنگ آمده بود، در اولین اقدام، عبدالله محض پدر نفس زکیه و سیزده نفر از بزرگان علوی طرفدار وی را بازداشت و تلاش کرد توسط آنان از محل اختفای نفس زکیه مطلع شود، اما ناکام ماند.[۶] محمد بن عبدالله نفس زکیه سرانجام در سال ۱۴۵ق در مدینه قیام کرد.[۷]

[۱]. مفید، مُحمّد بن مُحمّد، الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ج ۲، ص ۱۹۲؛ اصفهانى،‏ ابوالفرج،  مقاتل الطالبیین‏، تحقیق: صقر، سید احمد، ص ۱۸۶٫

[۲]. ابن طقطقی (معروف به ابن طباطبا)، محمد بن علی، الفخری فی الآداب السلطانیه والدول الإسلامیه، تحقیق: محمد مایو، عبد القادر،  ص ۱۶۲٫

[۳]. الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ج ۲، ص ۱۹۲؛ مقاتل الطالبیین‏، ص ۱۸۴٫

[۴]. فرمانیان، مهدی و موسوی‌نژاد، سید علی، زیدیه تاریخ و عقاید، ص ۳۷؛ حسن، حسن ابراهیم، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه: پاینده، ابوالقاسم پاینده، ص ۱۲۷٫

[۵]. ابن خلدون، عبد الرحمن بن محمد، دیوان المبتدأ و الخبر فى تاریخ العرب و البربر و من عاصرهم من ذوى الشأن الأکبر، تحقیق: شحاده، خلیل، ج ۳، ص ۲۳۶٫

[۶]. مقاتل الطالبیین‏، ص ۱۹۶٫

[۷]. ابن قتیبه، عبد الله بن مسلم، المعارف، تحقیق: عکاشه، ثروت، ص ۳۷۸٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 9 = 12