دایره المعارف اسلام پدیا » آثار تاريخى قم
منوی اصلی

آثار تاریخى قم

تاریخ: ۰۵ فروردین ۱۳۹۸ در باب: جغرافیای قم, عمومی

در استان قم بیش از ۳۶۲ اثر تاریخى و قدیمى که از قرون گذشته بنا گردیده و بر جاى مانده، شناسایى شده است. این مجموعه آثار، شامل مقبره هاى متبرّکه، مساجد، مدارس تاریخى، کاروان­سراها، قلعه ها و مناره ها، آب انبارها، تپّه هاى باستان و… مى باشد. بعضى از این آثار مالک شخصى ندارند و بعضى همچون امام زاده ها موقوفه هستند. آب انبارها و کاروان­ سراهایى که مالکشان مشخّص نیست، یا متعلّق به اموال شخصى است و یا جزو اموال دولت به شمار مى آید، امّا به طور کلّى از ۳۶۲ اثر تاریخى، ۱۷۲ اثر در فهرست آثار ملّى کشور ثبت شده است. به جز بناى گنبد مطهّر حضرت معصومه (سلام الله علیها) و ابنیه مساجد و امام زادگان که هر یک در جاى خود توضیح دارد، کاروان­سراها و قلعه هاى قدیمى از جمله یادگارهاى با ارزش معمارى ایران محسوب مى شود و از روزگار کهن به دلایل گوناگون ارتباطى، اقتصادى، نظامى، جغرافیایى و مذهبى بنیاد گردیده و در ادوار مختلف به تدریج توسعه و گسترش یافته است. اگر چه اماکن و بناهاى تاریخى بسیارى نیز در استان وجود داشته که تخریب شده است و تنها از آنها یاد مى شود، همچون تپّه صرم، تپّه گل درویش، امام زاده شاه جان، مدرسه ملّاصادق، بناى قصر دختر و مسجد جام صدم و… عوامل تخریب آن بناها اغلب پیمان­کاران خصوصى و یا برخى از ادارات و نهادها بوده اند.

در این مختصر به چند مورد از آثار تاریخی استان قم اشاره می کنیم:[۱]

۱ آب انبار صفوی شهر کهک
۲ آتشکده نویس بخش خلجستان،روستاى برزو
۳ امارت بارگیر قمرود قمرود
۴ بقعه علمدار کیاب بخش خلجستان، روستاى کیاب
۵ تیمچه بزرگ خیابان آیت الله طالقانى، راسته بازار بزرگ
۶ پل دلاک بخش قمرود، روستاى محمّدآباد کاج
۷ آقانپّه قشلاق روستاى قشلاق
۸ تپّه انبوز اطراف شهر قم
۹ تپّه سکینه خاتون بخش مرکزى، شهر قنوات
۱۰ تپّه صرم بخش کهک، روستاى صرم
۱۱ ۱۱  تپّه قلعه (دوازده قلعه) بخش خلجستان، روستاى نویس
۱۲ ۱۲  تپّه قلعه خورآباد بخش کهک، روستاى خورآباد
۱۳ ۳  تپّه قلعه مبارک آباد بخش مرکزى، روستاى مبارک آباد
۱۴ ۴  تپّه قلى درویش اطراف روستاى جمکران
۱۵ تپّه کبری بخش خلجستان، روستاى قاضى پاین
۱۶ ۶  قره تپّه بخش مرکزى، روستاى شاهجرد
۱۷ قره تپّه قمرود بخش قمرود، ۲۳ کیلومترى شمال شرقى قم
۱۸ حمّام حاج عسکرخان خیابان آیت الله طالقانى، راسته بازار بزرگ
۱۹ خانه امام خمینی خیابان معلّم، محله یخچال قاضی
۲۰ خانه آیت الله حائری خیابان آیت الله طالقانی
۲۱ خانه حاجعلى خان زند خیابان انقلاب اسلامی، ک.ش ۱۷(محله چهارمردان)
۲۲ خانه حاج قلى خان خیابان انقلاب اسلامی، کوچه شماره ۱۷، محله چهارمردان
۲۳ خانه حکیم ملّاصدرا شهر کهک
۲۴ خانه سید حاجى روحانی خیابان انقلاب اسلامی
۲۵ خانه شاکری خیابان آیت الله طالقانی
۲۶ خانه قوبکی خیابان آیت الله طالقانی
۲۷ خانه یزدان پناه خیابان نوزده دى، ک. ش. ۱۱
۲۸ خانه توکّلی خیابان آیت الله طالقانی
۲۹ خانه مهدى زاده خیابان معلّم، محله یخچال قاضی
۳۰ خانه فیض بلوار (۵۵  مترى) عمّاریاسر، محله باغ پنبه
۳۲ سدّکبار ۲۸ کیلومترى جنوب شرقى جاده قم ـ کاشان
۳۳ قصر دختر کیلومتر سه جنوب قم
۳۴ قلعه تپّه طغرود بخش جعفریه، روستاى طغرود
۳۵ قلعه جمکران کیلومتر شش شرق قم، روستاى جمکران
۳۶ قلعه زاد (بارى) بلاغ جاده قدیم قم ـ تهران
۳۷ قلعه سنگی انتهاى بخش قمرود، روستاى محمّد آباد کاج
۳۸ قلعه سنگى واسون بخش کهک، روستاى نیزار
۳۹ قلعه گچی انتهاى بخش قمرود، روستاى محمّد آباد کاج
۴۱ قیز قلعه سى جمکران روستاى جمکران
۴۲ کاروانسراى آوه بخش جعفریه، جنوب جاده قم ـ ساوه، حوالى روستاى آوه
۴۳ کاروانسراى اتابکی جاده قدیم قم ـ کاشان
۴۴ کاروانسراى باقرآباد جاده قدیم قم ـ تهران، منطقه على آباد
۴۶ کاروانسراى تاج خاتون بخش مرکزى، جاده قم ـ اراک
۴۷ کاروانسراى خشتى پل دلاک جاده قدیم قم ـ تهران
۴۸ کاروانسراى پل صدری جعفریه، جاده قم ـ گازران
۴۹ کاروانسراهاى حوض سلطان بخش قمرود، شرق روستاى چشمه شور و شمال دریاچه حوض سلطان
۵۱ کاروانسراى سفید آب شرق دریاچه نمک
۵۲ کاروانسراى سنگی انتهاى بخش قمرود، روستاى محمّدآبادکاج
۵۳ کاروانسراى قلعه سنگى على آباد کیلومترى جاده قم ـ رى (تهران)
۵۴ کاروانسرای صدرآباد پنجاه کیلومترى شمال شرقى قم
۵۵ کاروانسراى عسکرآباد جاده قدیم قم ـ تهران
۵۶ کاروانسراى سنگى کوه نمک بخش جعفریه، جاده قم ـ گازران
۵۷ کاروانسراى منظریه ۲۵ کیلومترى جاده قدیم قم ـ تهران
۵۸ کاروانسراى طلّاب(مجموعه کاروانسرا) بخش سلفچگان، سى کیلومترى جاده قم ـ اراک
۵۹ مجموعه تاریخى صفی بخش خلجستان، روستاى طینوج
۶۰ مجموعه راسته بازار کهنه و نو خیابان نوزده دى و خیابان آیت الله طالقانى، در جوار محله عربستان
۶۱ مجموعه على آباد على آباد، جاده قدیم قم ـ تهران
۶۲ محوّطه باستانى شمشیرگاه بخش جعفریه، روستاى محمودآباد
۶۳ مقابر باغ گنبد سبز خیابان انقلاب، خیابان شهید روحانی
۶۴ میل بابک انتها بخش قمرود، روستاى محمّدآبادکاج
۶۵ میل دلاک جاده قمرود
۶۶ میل سنگى چاهک بخش خلجستان، روستاى چاهک
۶۷ میل صفرعلی انتهاى بخش قمرود، روستاى محمّدآبادکاج
۶۸ میل على آباد جاده قدیم قم ـ تهران
۶۹ میل میم بخش کهک، روستاى میم
۷۰ میل شهرستان بخش مرکزى، حوالى روستاى سراجه

[۱] . برگرفته از پایگاه اطلاع رسانی حرم مطهر حضرت معصومه( سلام الله علیها)




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


3 + 1 =