دایره المعارف اسلام پدیا » وصيّت‌نامه امام علی (عليه السّلام‏)
منوی اصلی

وصیّت‌نامه امام علی (علیه السّلام‏)

تاریخ: ۱۰ بهمن ۱۳۹۷ در باب: امام علی(ع), بزرگان, تاریخ, سیره, معصومین

امام علی (علیه السلام) قبل از شهادت خود، وصیت نامه‌ای را انشاء فرمود که جزو آثار علمی ایشان محسوب می‌شود. آن حضرت خطاب به فرزندش امام حسن (علیه السلام) فرمود: بنویس: بسم اللَّه الرحمن الرحیم. این است آن چه على بن ابى‌طالب (علیهما السلام) به آن وصیّت نموده است: وصیّت مى‏کند که شهادت مى‏دهد به این که خدایى جز اللَّه نیست، یکى است و شریکى ندارد. شهادت می دهد محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده خدا و پیامبر او است که او را به هدایت و دین حق فرستاده تا بر همه ادیان غلبه دهد، اگر چه مشرکان را خوش نیاید. نمازم و عبادتم و زندگى و مرگم براى خداى رب العالمین است که شریکى ندارد. به این مطلب دستور داده شده‏ام و من از تسلیم‏شدگان هستم.

سپس اى حسن، تو را و همه فرزندان و اهل بیتم را و هر کس از مؤمنان را که این نوشته من به او مى‏رسد به تقواى خداوند پروردگارتان وصیّت مى‏کنم. از این دنیا نروید، مگر آن که اسلام را پذیرفته باشید. همگى به ریسمان خدا چنگ زنید و متفرق نشوید. من از پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) شنیدم که مى‏فرمود: «اصلاح بین افراد بهتر از نماز و روزه بسیار است و کینه و فساد بین افراد، زایل‏کننده دین است»، هیچ نیرویى جز با کمک خداوند نیست.

به بستگان خود توجه کنید و با آنها ارتباط داشته باشید، تا خداوند حساب را بر شما آسان کند. خدا را خدا را درباره ایتام در نظر بگیرید، دهان آنان را تغییر ندهید[۱] و آن عده از یتیمان که نزد شما هستند ضایع نشوند. از پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) شنیدم که مى‏فرمود: «هر کس مخارج یتیمى را بر عهده بگیرد تا او بی‌نیاز شود، خداوند در مقابل آن بهشت را بر او واجب مى‏کند، همان طور که به خورنده مال یتیم، آتش را واجب مى‏نماید».

خدا را خدا را درباره قرآن در نظر بگیرید. در عمل به آن، دیگران از شما سبقت نگیرند. خدا را خدا را درباره همسایگانتان در نظر بگیرید که پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) درباره آنان سفارش کرده است. خدا را خدا را درباره خانه پروردگارتان در نظر بگیرید، تا زنده هستید از شما خالى نماند، که اگر خانه خدا ترک شود به شما مهلت داده نمى‏شود[۲] و کمترین چیزى که قاصد بیت اللَّه با آن بر مى‏گردد، آن است که گناهان گذشته او آمرزیده مى‏شود.

خدا را خدا را در نظر بگیرید درباره نماز، که بهترین عمل و ستون دین شما است. خدا را خدا را در نظر بگیرید درباره زکات، که غضب پروردگارتان را خاموش مى‏کند. خدا را خدا را در نظر بگیرید درباره ماه رمضان، که روزه آن سپرى از آتش است. خدا را خدا را در نظر بگیرید درباره فقرا و بیچارگان، با آنان در زندگى خود شریک شوید. خدا را خدا را در نظر بگیرید درباره جهاد در راه او با اموال و جانهایتان. در راه خدا دو نفر جهاد مى‏کنند: امام هدایت، و مطیع او که به هدایت او اقتدا مى‏کند.

خدا را خدا را در نظر بگیرید درباره فرزندان پیامبرتان. در بین شما مورد ظلم قرار نگیرند در حالى که قدرت بر دفاع از آنان داشته باشید. خدا را خدا را در نظر بگیرید درباره آن دسته از اصحاب پیامبرتان که بدعتى ایجاد نکرده و بدعت‏گذارى را پناه نداده‏اند. پیامبر (صلى اللَّه علیه و آله) درباره آنان سفارش کرده، بدعت‏گذار از آنان و از غیر آنان و پناه دهنده بدعت‌گذار را لعنت کرده است.

خدا را خدا را درباره زنان و غلامان و کنیزانتان در نظر بگیرید. در راه خدا از ملامت سرزنش‏کننده‏اى نترسید تا خدا شما را کفایت کند و با مردم سخن نیک بگویید همان طور که خدا به شما دستور داده است. امر به معروف و نهى از منکر را ترک نکنید، تا در نتیجه ترک آنها خداوند امور را به دست اشرارتان بسپارد و دعا کنید، ولى خدا شما را اجابت نکند. پسرانم، بر شما باد بر ارتباط و بخشش و نیکى نسبت به یکدیگر. از نفاق، قطع ارتباط، قهر با یکدیگر و تفرقه بپرهیزید. در نیکى و تقوى یکدیگر را کمک کنید و بر گناه و دشمنى، یکدیگر را یارى ندهید. تقواى خدا را پیشه کنید که عذاب خداوند شدید است.

خداوند شما اهل بیت را حفظ کند و پیامبرتان را در میان شما حفظ نماید.[۳] شما را به خدا مى‏سپارم و با شما خداحافظى مى‏کنم. سپس آن حضرت همچنان «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ» مى‏فرمود تا از دنیا رفت. این در اوّلین شب از دهه آخر ماه رمضان؛ یعنى شب بیست و یکم، شب جمعه از سال چهلم هجرت بود.[۴]

[۱]. یعنى غذاى آنان در اثر بى‏سرپرستى تغییر نکند و غذاى پست‏تر نشود. یا آن که دهان آنان یک روز خالى و یک روز پر نباشد.

[۲]. یعنى عذاب و بلائى بر شما نازل مى‏شود.

[۳]. مجلسی اول‌ در شرح این جمله از وصیت امام (علیه السلام) می فرماید: حفظ پیامبر، یا به حفظ سنت و علوم و اخلاق آن حضرت است، و یا به حفظ حرمت و جایگاه ایشان، و یا به حفظ انتساب شما به آن بزرگوار تا زمان رحلت ایشان. «أی حفظ فیکم سنته صلى الله علیه و آله و سلم و علومه و أخلاقه (أو) حرمته (أو) حفظکم بانتسابکم إلیه حتى قبض صلى الله علیه و آله». مجلسی، محمد تقی بن مقصودعلى‏، روضه المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه (ط-القدیمه)، محقق/مصحح: موسوى کرمانى، حسین و اشتهاردى، على پناه‏‏، ج ‏۱۱، ص ۴۹‏.‏

[۴]. هلالی، سلیم بن قیس، اسرار آل محمد (علیهم السلام)‏؛ مترجم: انصارى، اسماعیل، ص ۶۳۹ – ۶۴۲؛ ابن طولون حنفی، شمس الدین محمد بن علی، الأئمه الاثنا عشر، محقق: المنجد، صلاح الدین ص ۵۸٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


9 + = 17