دایره المعارف اسلام پدیا » غسل، کفن، نماز، دفن و مرقد امام علی (علیه السلام)
منوی اصلی

غسل، کفن، نماز، دفن و مرقد امام علی (علیه السلام)

تاریخ: ۱۵ دی ۱۳۹۷ در باب: امام علی(ع), تاریخ, سیره, معصومین

وقتی امام علی (علیه السلام) به شهادت رسید، پسر گرامیش امام حسن (علیه السلام) او را با دست خود غسل داد و بر او نماز خواند. آن حضرت در نماز هفت تکبیر گفت و سپس فرمود: «أَما إِنَّها لا تُکبَّرُ عَلى أَحَد بَعْدَهُ»؛ «بدانید که پس از على (علیه السلام) بر جنازه هیچکس هفت تکبیر گفته نمى شود». آن گاه امام علی (علیه السلام) را در جایى به نام «غرى» (نجف اشرف فعلى) دفن نمود.[۱]

در گزارشات تاریخی آمده است: (هنگام غسل) محمد بن حنفیه آب می‌ریخت و امام حسن و امام حسین (علیهما السلام)، (به همراه) عبداللّه بن جعفر، بدن مطهر امیرالمؤمنین (علیه السلام) را غسل دادند. آن گاه آن حضرت را در سه پارچه سفید، که پارچه پیراهنی و عمامه نبود، کفن کردند. سپس فرزندش امام حسن (علیه السلام) در جلو و سایرین پشت سر وی بر حضرت نماز گزاردند و از بقایای حنوط رسول خدا (صلی الله علیه و آله) که نزد وى بود، آن حضرت را حنوط کرده و در سحرگاه به خاک سپردند.[۲]

شیخ مفید به نقل از حبان بن علی العنزى می‌گوید: خادم امیرالمؤمنین (علیه السلام) براى من حکایت کرد: هنگامى که امام على (علیه السلام) در آستانه شهادت قرار گرفت، به امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) فرمود: چون من از دنیا رحلت کردم، مرا بر سریرم (تخت و تابوتم) گذارده، طرف پاهاى سریر را به دوش بگیرید، جلوی آن، خود حرکت می کند. آن گاه جنازه را به جانب غریین[۳] (نجف اشرف) ببرید، در آن جا سنگ سفید درخشانى به چشم‏ شما می خورد، همان جا را حفر نموده، قبر ساخته (و آماده) خواهید دید، مرا در آن جا به خاک بسپارید.

راوی می گوید: چون امیرالمؤمنین (علیه السلام) از دنیا رفت، مطابق وصیت او، عقب سریر او را به دوش گرفتیم و جلو آن خود حرکت می کرد و ما همان وقت صداى زمزمه ای می شنیدیم. همچنان به دنبال جنازه آمدیم تا وارد غریین شدیم، به سنگ سفید نورانى برخوردیم، آن جا را حفر کرده، تخته چوبی دیدیم که بر آن نوشته بود: این قبری است که نوح (علیه السلام) براى على بن ابی طالب (علیهما السلام) فراهم کرده است. ما بدن مطهر حضرت را دفن نموده و بازگشتیم، در حالی که از اکرامى که خداوند به امیرالمؤمنین (علیه السلام) نموده بود، خوشحال بودیم.

در راه با گروهى از شیعیان على (علیه السلام) که بر جنازه او نماز نگزارده بودند ملاقات کردیم، جریان را به ایشان گفتیم و عنایات خداى منان را که به او نموده بیان کردیم. آنها گفتند: ما دوست داریم آن چه را شما دیده‏اید مشاهده کنیم. گفتیم: چنانچه آن حضرت وصیت فرموده نشان قبر او ناپیدا شده است. آنها (به سخن ما توجهى نکرده برای دیدن قبر) رفتند. وقتی برگشتند، اظهار داشتند: هر چه کاویدیم اثرى از قبر ندیدیم.[۴]

 جابر بن یزید گوید: از امام باقر (علیه السلام) پرسیدم: على (علیه السلام) را در کجا دفن کردند؟ فرمود: پیش از طلوع فجر او را در غریین مدفون ساختند و حسنین و محمد حنفیه فرزندان او به اتفاق عبداللَّه جعفر در قبر داخل شدند.[۵]

از ابن ابى عمیر روایت شده از حسین بن على (علیهما السلام) پرسیدند: پدر بزرگوارت را در کجا دفن کردید؟ فرمود: شبانه جنازه او را به مسجد اشعث بردیم، به پشت کوفه رسیده او را در غریین برده و مدفون ساختیم.[۶]

بر حسب وصیت امام علی (علیه السلام)، قبر آن حضرت از مردم مخفی نگه داشته شد؛ زیرا امام (علیه السلام) از دشمنى بنى امیه و خوارج کاملا باخبر بود و مى‏دانست اگر آنان از محل قبر او باخبر شوند، از قدرت خود سوء استفاده نموده و هتک حرمت می نمایند. پنهان بودن مرقد همایونى آن حضرت همچنان ادامه داشت تا در دولت بنى عباس، امام صادق (علیه السلام) ابتدا اصحاب خاص خود را از مرقد آن جناب با خبر کرد و سپس خود ایشان، آن هنگام که بر ابوجعفر منصور (دوانقی) که آن روز در حیره بود وارد شد، به زیارت قبر آن حضرت تشرف یافت و شیعیان خود را مطلع نمود. از آن روز به بعد زیارت قبر مطهرش شیوع پیدا کرد.[۷]

 

[۱]. یعقوبى، احمد بن أبى یعقوب، تاریخ الیعقوبى، ج ۲، ص ۲۱۳؛ سبحانى‏، جعفر، فروغ ولایت (تاریخ تحلیلى زندگانى امیرمؤمنان على علیه ‌السلام)، ص ۷۸۱٫

[۲]. ابن الجوزی، سبط، تذکره الخواص، ص ۱۶۲ و ۱۶۳؛ امین عاملى، سید محسن، أعیان الشیعه، ج ‏۱،ص ۵۳۳؛ شبراوی، جمال الدین، الإتحاف بحب الاشراف، ص ۴۰۴؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمه الأطهار (علیهم السلام)؛ محقق: جمعى از محققان، ج ‏۴۲، ص ۲۹۵؛ قمى، عباس، منتهی الآمال فی تواریخ النبی و الآل، ج ‏۱، ص ۴۴۱٫

[۳]. «ابن سیده» از لغوی‌های معروف می گوید: یکی از اسامی مکان‌ها که به صورت تثنیه ذکر می شود: «الغَرِیَّانِ» است. منظور از غریّان، دو بنای نیکو در کوفه است که با همین صفت نیکویی‌شان نامیده می شوند؛ زیرا به هر حسن و نیکویی، «غَریّ» گفته می شود. این دو بنا نزدیک قبر مطهر علی بن ابیطالب (علیهما السلام) بوده است. ر.ک: ابن سیده، على بن اسماعیل، المخصص، ج ‏۱۳، ص ۲۳۱؛ حموى بغدادى، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، ج ‏۴، ص ۱۹۶٫

[۴]. مفید، محمد بن محمد، الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ج ۱، ص ۲۳ و ۲۴٫

[۵]. همان، ص ۲۴ و ۲۵٫

[۶]. همان، ص ۲۵٫

[۷]. همان، ص ۱۰؛ بلاذرى، احمد بن یحیى، أنساب الأشراف، ج ‏۲، ص ۴۹۷؛ أعیان الشیعه، ج ‏۱، ص ۵۳۳٫




کلیدواژه ها: , , , , ,



ثبت نظر


5 + 3 =