دایره المعارف اسلام پدیا » اخلاق و صفات امام علی (علیه السلام)
منوی اصلی

اخلاق و صفات امام علی (علیه السلام)

تاریخ: ۲۴ دی ۱۳۹۷ در باب: امام علی(ع), بزرگان, سیره, معصومین

امام امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) به عنوان یک انسان کامل و امام معصوم، دارای همه کمالات و ویژگی‌های برجسته ممکن بود. زندگى آن حضرت نمونه واقعى زندگی یک انسان الهى و در شمار نادر افرادى است که نهادن اسم انسان، به معناى خلیفه تام الهى در زمین بر آنان سزاوار است. این زندگى تا آن اندازه جذاب است که دوست را نسبت به او تا بالاترین حد دوستى کشانده و دشمن را در مقابل آن تا نهایت درجه دشمنى بالا مى‏برد. کسى که پیامبر اکرم (صلّى اللّه علیه و آله) درباره‏اش فرمود: «ای علی، مَثَل تو مَثَل عیسی بن مریم است که یهود با وی دشمنی ورزیدند تا آن که به او تهمت زدند. نصاری وی را دوست داشتند تا آن جا که وی را خدا قرار دادند. همانا درباره تو دو گروه به هلاکت می افتند: دوستدار افراطی (اهل غلو) و دشمن افترا زننده …»[۱]

کمتر دیده شده در دوره حیات کسى نسبت الوهیت به او بدهند، اما، على (علیه السّلام) در جامعه‏اى که خداوند، آن اندازه بر بشر بودن رسول الله (صلی الله علیه و آله) تأکید کرده بود،[۲] هدف چنین نسبت‌هایى قرار گرفت، گرچه امام با آن به سختى برخورد کرد.[۳]

از شگفتى احوال آن حضرت، آن است که در شخصیت وى صفاتى متضاد با هم جمع آمده است. از یک طرف مى‏بینیم در جنگ‌ها، تاخت و تاز مى‏کند و با هماوردان، به نبرد مى‏پردازد، دلیر مردان عرب را بر خاک و خون مى‏نشاند و قلبى سخت و خویى جنگجو داشته است. از سویى دیگر، با وجود دارا بودن این خصوصیات، عابدترین مخلوقات الهى هم بوده است. شب را با نماز، عبادت، خضوع، و گریه و زارى به درگاه پروردگار سپرى مى‏کرد و با آن روحیه جنگاورى در عین‏حال، خوش‏خلق‏ترین مردم و نازک‌دل‏ترین و نرم‏خوترین آنان به شمار مى‏آمد.[۴]

زندگى فردی، خانوادگی، اجتماعى و سیاسى امام، الگویى در حد مدینه فاضله است. گاه نمونه‏هایى از استقامت و استوارى بر حکم خدا دیده مى‏شود، که به نظر مى‏رسد قابل پیروى براى دیگران نیست؛ چنان که خود امام در نامه‏اى به این نکته اشاره کرده‏اند.[۵]

سیره امام (علیه السلام)، یکى از بهترین روش‌هاى زندگى است که تاکنون در طول حیات انسانى تجربه شده است. به همین دلیل، این نوع از زندگى، براى کسانى که مى‏خواهند به ارزش های انسانی پایبند باشند، الگوى بسیار نیکو و والایى است؛ الگویی که همیشه باید از آن درس گرفت و هنوز براى رسیدن به آن، راهى طولانى باقى مانده است.[۶]

در ادامه (زیرموضوع‌های بعدی) به برخى از نمونه‏های صفات و اخلاق آن حضرت اشاره مى‏شود.

[۱]. فرات کوفى، تفسیر فرات الکوفى، تحقیق: محمود، محمد کاظم، ص ۴۰۴٫

[۲]. کهف، ۱۱۰٫

[۳]. ر.ک: جعفریان‏، رسول، حیات فکرى و سیاسى ائمه، ص ۱۱۳٫

[۴]. امین عاملى، سید محسن، سیره معصومان (ترجمه اعیان الشیعه)، مترجم: حجتى کرمانى، على، ج ۳، ص  ۳۷ و ۳۸٫

[۵]. سید رضى، محمد بن حسین، نهج البلاغه، محقق/ مصحح: ‏‏صالح، صبحی، نامه ۴۵، ص ۴۱۷٫

[۶]. ر.ک: حیات فکرى و سیاسى ائمه، ص ۱۱۳٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


7 + 7 =