دایره المعارف اسلام پدیا » امام علی (علیه السلام) در لیلة المبیت
منوی اصلی

امام علی (علیه السلام) در لیله المبیت

تاریخ: ۱۹ آذر ۱۳۹۷ در باب: امام علی(ع), بزرگان, تاریخ, تاریخ اسلام, تاریخ بزرگان, تاریخ شخصیت ها, سیره, معصومین

مشرکان پس از گذشت حدود سیزده سال از رسالت پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)، همچنان در برخورد با وی ناکام مانده بودند. طرح های مختلف آنان بی ثمر و هر روز بر پیروان پیامبر افزوده می شد. بنابراین، آنان برای اتخاذ یک تصمیم جدی در برابر پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) در مکانی به نام «دارالندوه» جمع شده و بعد از طرح نظرات مختلف به این نتیجه رسیدند که در یک اقدام گروهی و با مشارکت همه طوایف، صبحگاه که پیامبر (صلی الله علیه و آله) در بستر استراحت است، وی را به قتل برسانند. پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) توسط وحی الاهی[۱] از این تصمیم مشرکان آگاه شد، و به امر خداوند سبحان شبانگاه مکه را ترک کرد. امام علی (علیه السلام) برای حفظ جان پیامبر (صلی الله علیه و آله) در جای ایشان خوابید تا مشرکان گمان کنند که خود آن حضرت در بستر خوابیده و به این ترتیب، پیامبر (صلی الله علیه و آله) توانست به راحتی از شهر خارج شده و از دسترس مشرکان دور شود و این گونه جان پیامبر با ایثار و از خود گذشتگی امام علی (علیه السلام) حفظ شد. این واقعه در تاریخ به «لیله المبیت» معروف شده است.[۲]

فخر رازى در تفسیر مفاتیح الغیب ذیل تفسیر آیه شریفه «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ»؛[۳] «بعضى از مردم، جان خود را به خاطر خشنودى خدا مى‏فروشند و خداوند نسبت به بندگان مهربان است»، سه روایت در شأن نزول این آیه ذکر می کند. روایت سوم این است که  این آیه در شأن حضرت على بن ابی‌طالب (علیهما السّلام) نازل شده است و این پیش‌آمد در هنگامى اتفاق افتاد که حضرت على (علیه السّلام) در شبى که رسول خدا (صلّى اللّه علیه و آله) عازم غار ثور بوده است، به جاى ایشان، در بستر آن حضرت خوابید. آن گاه مى‏گوید: در روایت آمده، شبى که حضرت، در بستر رسول خدا (صلّى اللّه علیه و آله)، خوابیده بود، «جبرئیل» در بالاسر آن حضرت و «میکائیل» در پایین‌پاى آن حضرت حضور داشتند. «جبرئیل» در این هنگام فریاد مى‏زد: خوشا به حال تو، آفرین به وفاى تو، چه کسی مانند تو است اى پسر ابو‌طالب؟ که خدا به وجود تو، بر فرشتگان مباهات مى‏کند و آیه «وَ مِنَ النَّاسِ …» در این موقع نازل شد.[۴]

یعقوبی در تاریخ خود می نگارد: خداى عز و جل در آن شب به جبرئیل و میکائیل وحى کرد که من یکى از شما دو نفر را به مرگ محکوم کرده‏ام، کدامیک حاضر است در راه رفیقش از خود بگذرد؟ پس هر دو زندگى را برگزیدند و خداى به آن دو وحى کرد که چرا مانند على بن ابى‌طالب (علیهما السلام) نبودید؟ من میان او و محمد برادرى برقرار کردم و عمر یکى از آن دو را بیشتر قرار دادم، پس على مرگ را برگزید و زندگى را براى محمد (صلی الله علیه و آله) خواست و در بستر او خوابید، اکنون به زمین فرود آیید و او را از دشمنش نگهدارى کنید. پس جبرئیل و میکائیل فرود آمدند و یکى از آن دو بالاى سر و دیگرى در پایین پاى على نشستند تا او را از دشمنش پاسبانى کنند و سنگ‌ها (ی کفار) را از او بدور دارند. در این هنگام جبرئیل می گفت: «بخ بخ لک یا بن ابى طالب، من مثلک یباهى الله بک ملائکه سبع سماوات»؛ «به به تو را (آفرین به تو) اى پسر ابو‌طالب، کیست مانند تو؟ خدا به واسطه تو بر ملائکه هفت آسمان مباهات مى‏نماید». رسول خدا (صلی الله علیه و آله) على را براى خوابیدن در بسترش و پس دادن امانت‌هایى که نزد او بود در مکه گذاشت و به غار (ثور) رفت و در آن جا پنهان شد. قریش آمدند و على را در بستر محمد یافتند و گفتند: پسر عمویت کجا است؟ گفت: به او گفتید از شهر ما برو و او از این شهر بیرون رفت. پس رد پاى او را گرفتند و بر او دست نیافتند و خدا سرگردانشان ساخت، چنان که بر در غار ایستادند و کبوترى بر آن آشیانه نهاده بود، پس گفتند: کسى در این غار نیست و بازگشتند.[۵]

[۱]. اشاره به آیه شریفه: «وَ إِذْ یَمْکُرُ بِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا لِیُثْبِتُوکَ أَوْ یَقْتُلُوکَ أَوْ یُخْرِجُوکَ وَ یَمْکُرُونَ وَ یَمْکُرُ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَیْرُ الْماکِرِینَ»؛ انفال، ۳۰٫

[۲]. طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الوری بأعلام الهدى (زندگانى چهارده معصوم علیهم السلام)، مترجم: عطاردى، عزیز الله، ص ۸۸ – ۹۱٫

[۳]. بقره، ۲۰۷٫

[۴]. رازى، فخرالدین محمد بن عمر، مفاتیح الغیب‏ (التفسیر الکبیر)، ج ‏۵، ص ۳۵؛ فیروزآبادى، سید مرتضى، فضائل پنج تن (علیهم السلام) در صحاح ششگانه اهل سنت، مترجم: ساعدی، محمدباقر، ج ‏۳، ص ۱۶۰٫

[۵]. یعقوبى، احمد بن أبى یعقوب، تاریخ الیعقوبى، ترجمه: ‏آیتى، محمد ابراهیم، ج ‏۱، ص ۳۹۸٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


+ 4 = 7