دایره المعارف اسلام پدیا » ولادت امام علی (علیه السّلام)
منوی اصلی

ولادت امام علی (علیه السّلام)

تاریخ: ۰۵ آبان ۱۳۹۷ در باب: امام علی(ع), بزرگان, تاریخ بزرگان, سیره, معصومین, ولایت

مشهور آن است که امام علی (علیه السّلام) در روز جمعه، سیزدهم ماه رجب، سال سى‌ام عام الفیل، در مکه و در خانه خدا؛ کعبه، به دنیا آمد.‏[۱]

در مورد نحوه ولادت حضرت علی (علیه السّلام) روایات متعددی با سندهای بسیار، وجود دارد و احادیث در این زمینه متواتر است، طوری که صدها تن از مورخان، محدثان و سیره نویسان، آن را نقل کرده‌ا‌ند. در این نوشتار به چند روایت اشاره می شود:

  1. مشهور آن است که: «روزى عبّاس بن عبد‌المطّلب، یزید بن قعنب، گروهى از بنى هاشم و جماعتى از قبیله بنى عبدالعزّى در برابر خانه کعبه نشسته بودند، ناگاه فاطمه بنت اسد (مادر امیرالمؤمنین (علیه السّلام) وارد مسجد شد، در حالی که به حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام)، نُه ماه آبستن بود و زمان وضع حملش فرا رسیده بود. پس در برابر خانه کعبه ایستاد و نظر به جانب آسمان افکند و گفت: «پروردگارا! من به تو و به هر پیامبر و رسولى که فرستاده‏اى و به هر کتابى که نازل نموده‏اى، ایمان آورده‏ام و گفته‏هاى جدّم ابراهیم خلیل را که خانه کعبه را بنا کرده است، تصدیق نموده‏ام. از تو تقاضا مى‏کنم به حق این خانه و به حق آن کسى که این خانه را بنا کرده و به حق این فرزندى که در شکم من است و با من سخن مى‏گوید و با سخن گفتن خود، مونس من شده است و یقین دارم که او یکى از آیات جلال و عظمت تو است، این ولادت را بر من آسان کنى».

عبّاس و یزید بن قعنب گفتند: چون فاطمه از این دعا فارغ شد، دیدیم دیوار عقب خانه خدا شکافته شد، فاطمه از آن شکاف داخل خانه و از دیده‏هاى ما پنهان شد، پس شکاف دیوار به اذن خدا به هم پیوست و ما چون خواستیم در خانه را بگشاییم، هرچه سعى کردیم، گشوده نشد، دانستیم که این امر از جانب خدا واقع شده است. فاطمه سه روز در داخل کعبه ماند، تا حدّی که اهل مکه در کوچه‏ها و بازارها این قصّه را نقل مى‏کردند و زن‌ها در خانه‏ها این حکایت را یاد کرده و تعجّب مى‏نمودند.

روز چهارم که فرا رسید، همان قسمت از دیوار کعبه که شکافته شده بود، دیگرباره شکافته شد، فاطمه بنت اسد بیرون آمد در حالی که فرزند خود، علىّ بن ابى‌طالب (علیه السلام) را در دست داشت، ‏گفت: اى مردم! به درستى که‏ حقّ تعالى مرا از میان خلق خود برگزید و بر زنان برگزیده‌ا‌ی که پیش از من بوده‏اند، فضیلت داد؛ زیرا خداوند، آسیه دختر مزاحم (همسر فرعون) را برگزید و او پروردگار را پنهانی و در موضعى که عبادت در آن جا سزاوار نبود (خانه فرعون)، مگر در حال ضرورت، عبادت کرد. (خداوند) مریم دختر عمران را برگزید و ولادت حضرت عیسى (علیه السلام) را بر او آسان گردانید و در بیابان، درخت خشک را جنبانید و رطب تازه براى او از آن درخت فرو ریخت. حقّ تعالى مرا بر آن دو و همچنین بر جمیع زنان عالمیان که پیش از من گذشته‏اند، برترى داد؛ زیرا که من فرزندى آورده‏ام در میان خانه برگزیده او و سه روز در آن خانه محترم ماندم و از میوه‏ها و طعام‌هاى بهشت تناول کردم و چون خواستم که بیرون آیم در هنگامى که فرزند برگزیده من بر روى دست من بود، هاتفى از غیب مرا ندا کرد که: «اى فاطمه نوزادت را «على» نام بگذار؛ زیرا او بلند مرتبه است، خداوند على اعلى مى‏فرماید: من نام او را از نام خود اقتباس نموده و به ادب و اخلاق خود، او را پرورش داده‏ و او را بر اسرار علم خود توانا ساختم. او است که در خانه‏ام بت‌ها را شکسته و در بام خانه‏ام اذان می‌گوید و مرا به پاکى و بزرگوارى یاد می نماید. خوشا به حال کسى که او را دوست بدارد و واى بر آن کسی که او را دشمن داشته و بر او کینه ورزد و فرمانش نبرد».[۲]

  1. حافظ گنجی شافعی، از شخصیت های برجسته اهل سنت، روایت زیبایی از جابر بن عبدالله از رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نقل می کند که بخشی از آن چنین است:

…در آن شبی که امام علی (علیه السلام) به دنیا آمد، زمین روشن شد، پس ابوطالب (علیه السلام) از منزل بیرون آمد در حالی که می گفت: ای مردم، ولیّ خدای عزوجل در کعبه به دنیا آمد. وقتی صبح شد، وارد کعبه شد در حالی که این اشعار را می خواند:

یا رب  هذا  الغسق  الدجی                 و   القمر  المنبلج   المضی

بین  لنا  من  أمرک  الخفی                  ماذا ترى فی اسم ذا الصبی

ای خداوند تاریکی و آفتاب و ماه! از آن امر و الطاف خفی خود بر ما روشن نما که ما اسم این کودک را چه بگذاریم.

(در این هنگام) جناب ابوطالب (علیه السلام) صدای هاتفی را شنید که می گوید:

یا  أهل بیت المصطفى النبی                 خصصتم     بالولد    الزکی

إن  اسمه من  شامخ  العلی                  علی    اشتق    من   العلی

ای دودمان مصطفای پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)، خداوند این نوزاد پاک را ویژه شما گرداند. نام او از ناحیه و جایگاه بلند مرتبه، «علی»است که از نام خداوند دارای علوّ، مشتق شده است.[۳]

  1. قندوزی حنفی در کتاب ینابیع الموده، نقل می کند:

…ابوطالب (علیه السلام) از این قضیه (انتخاب نام علی از طرف خداوند) بسیار شادمان شد، و در برابر خداوند سجده کرد و ده شتر برای امیرالمومنین (علیه السلام) عقیقه کرد. این شعر ابوطالب (علیه السلام) و صدای هاتف در لوحی نوشته شد و در خانه خدا آویزان بود و بنی هاشم به واسطه آن بر قریش فخر فروشی می کردند، تا این که این لوح در زمان جنگ حجاج با ابن زبیر، ناپدید شد.[۴]

  1. ابن شهر آشوب نقل می کند:‏

وقتی امیرالمؤمنین (علیه السلام) به دنیا آمد، ابوطالب (علیه السلام) دست همسرش فاطمه را گرفت، در حالی که علی (علیه السلام) بر سینه اش بود، و به طرف ابطح (محلى در بیرون مکه‏) رفته و ندا داد:

یَا رَبِّ یَا ذَا الْغَسَقِ الدُّجِیِّ             وَ الْقَمَرِ الْمُبْتَلِجِ الْمُضِیِ‏

بَیِّنْ لَنَا مِنْ حُکْمِکَ الْمَقْضِیِّ           مَا ذَا تَرَى فِی اسْمِ ذَا الصَّبِی‏

وقتی این اشعار را خواند، ناگهان چیزی شبیه ابر که بر روی زمین حرکت می کرد پدیدار شد، تا این که بر روی سینه ابوطالب (علیه السلام) قرار گرفت، پس ایشان آن را به همراه علی (علیه السلام) به سینه چسباند. وقتی صبح شد دید لوح سبزی است که در او نوشته شده است:

خُصِّصْتُمَا بِالْوَلَدِ الزَّکِیِّ             وَ الطَّاهِرِ الْمُنْتَجَبِ الرَّضِیِ‏

فَاسْمُهُ مِنْ شَامِخٍ عَلِیٍّ          عَلِیٌّ اشْتُقَّ مِنَ الْعَلِی‏

این لوح را در کعبه آویزان کردند و پیوسته آن جا بود تا این که هشام بن عبدالملک (با آن عداوتی که نسبت به اهل بیت (علیهم السلام) داشت) آن را گرفت.[۵]

 [۱]. مفید، محمد بن نعمان، الإرشاد فی معرفه حجج الله على العباد، ج ‏۱، ص ۵؛ طبرسی، فضل بن حسن، إعلام الوری بأعلام الهدى، ج ۱، ص ۳۰۶؛ قمى، عباس، منتهى الآمال فی تواریخ النبی و الآل، ج ‏۱، ص ۳۴۷٫

[۲]. ر.ک: صدوق، محمد بن على، معانی الأخبار، محقق: غفارى، على اکبر، ص ۶۲‏؛ طبرى، عماد الدین، بشاره المصطفى لشیعه المرتضى، ص ۷ و ۸؛ اربلى، على بن عیسى‏، کشف الغمه فی معرفه الأئمه، ج ۱، ص ۷۹ و ۸۰؛ شوشتری، قاضى نور الله، إحقاق الحق و إزهاق الباطل، ج ۵، ص ۵۶ و ۵۷٫

[۳]. گنجى شافعى‏، محمد بن یوسف، کفایه الطالب فی مناقب على بن أبى طالب، ص ۴۰۶٫

[۴]. قندوزى‏، سلیمان بن ابراهیم، ینابیع الموده لذو القربى، ج ۲، ص ۳۰۶٫

[۵]. ابن شهر آشوب، مناقب آل ابی طالب، ج ‏۲، ص ۱۷۴ و ۱۷۵٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


4 + 9 =