دایره المعارف اسلام پدیا » مفهوم اصطلاحی تقیه از دیدگاه علمای اهل سنت
منوی اصلی

مفهوم اصطلاحی تقیه از دیدگاه علمای اهل سنت

تاریخ: ۱۷ تیر ۱۳۹۷ در باب: کلام, کلام قدیم

دراین مقال مختصر برخی از نظرات دانشمندان و علمای اهل سنت در باره مفهوم اصطلاحی تقیه اشاره می شود:

  1. برخی از مفسران اهل سنت در تفسیر خود نوشته اند: «مدارا نمودن با کافران، ظالمان و فاسقان و نرمش با آنان و تبسم (خوش رویی) و بخشیدن مال به آنها برای جلوگیری از آزار آنها و حفظ آبرو، تقیه محسوب می شود، نه موالات و دوستی هایی که از آنها منع شده است، بلکه این امر مشروع است».[۱]

از واژه‌های «مدارا» و «نرمش» که در این کلام وارد شده است به خوبی معنای اصطلاحی تقیه؛ یعنی همان حفظ جان و مال با کتمان نمودن حق و عقیده را، می توان دریافت کرد.

  1. فخر رازی ذیل آیه ۲۸ سوره آل عمران و در باب احکام تقیه می نویسد: «حکم اول: یقینا تقیه این است که هنگامی که شخصی در بین گروهی کافر قرار گیرد و از شر آنها بر جان و مال خودش بترسد، پس می تواند با زبان با آنها کنار آمده، مدارا کند. در ادامه می گوید: این کار برای این است که با زبان خودش با آنها اظهار عداوت و دشمنی نکند. بلکه بالاتر از این جایز است کلامی به زبان آورد که در آنها این خیال را ایجاد کند که نسبت به آنها محبت و دوستی واقعی دارد، ولی آنچه در درونش می گذرد خلاف گفته زبانی او باشد. پس تقیه تأثیرش در ظاهر است نه در حالات قلبی انسان؛ (یعنی تقیه یک بیان و امر ظاهری است نه واقعی).

سپس فخر رازی در حکم چهارم تقیه می گوید: «ظاهر آیه بر این دلالت دارد که تقیه تنها در مواجهه با کفاری که بر انسان مسلط هستند، مجاز و حلال است، اما «شافعی» که یکی از پیشوایان چهارگانه مذاهب فقهی اهل سنّت، گفته است: هر زمان روابط مسلمانان با یکدیگر، مانند روابط بین مسلمانان و مشرکان شود (به این معناکه برخی از مسلمانان از ناحیه بعضی دیگر از ایشان‌، مورد اکراه و اجبار قرار گیرند)، تقیه برای ایشان مجاز است تا بدین وسیله جان خود را حفظ کنند».[۲]

بر این اساس از نگاه اهل سنت تقیه عبارت است از مدارا نمودن و کنار آمدن با کافران، ظالمان و فاسقان و نرمش با آنان و بخشیدن مال به آنها برای جلوگیری از شر آنها لذا می تواند با زبان با آنها کنار آمده و مدارا کند.

[۱]. مراغى، احمد بن مصطفى، تفسیر المراغى، ج ۳، ص۱۳۷؛ ارمی شافعی، محمد الأمین بن عبد الله، تفسیر حدائق الروح والریحان فی روابی علوم القرآن، إشراف و مراجعه: هاشم محمد، علی بن حسین، ج ۴، ص ۲۵۸٫

[۲]. فخر رازى، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج ۸، ص ۱۹۳٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


6 + 7 =