دایره المعارف اسلام پدیا » جواز تقیه از دیدگاه احادیث
منوی اصلی

جواز تقیه از دیدگاه احادیث

تاریخ: ۲۶ تیر ۱۳۹۷ در باب: کلام

با نگاهی به روایات متعددی که در باب تقیه از طریق شیعه و اهل سنت به دست ما رسیده، در می یابیم که تقیه از جمله اموری است که در احادیث نه تنها رد نشده، بلکه در مواردی واجب هم شمرده شده است. در این میان احادیث فراوانی بر جواز تقیه دلالت دارند.[۱] براساس برخی از روایات، تقیه از برترین اعمال مؤمنان بوده و باعث اصلاح امت است و دین بدون تقیه کامل نیست.[۲] علاوه بر روایات متعددی که بر جواز و مشروعیت تقیه دلالت دارند، بالاتر از آن، احادیثی دیگری وجوب تقیه در شرایط خاص را تأکید کرده اند.[۳] برخی از روایات؛ مانند احادیثی که تصریح به جواز تقیه در فرض تحقق اضطرار دارند، از مهم ترین دلایل تقیه به شمار می آیند.[۴]  همچنین روایاتی؛ مانند «حدیث رفع» و «حدیث لاضرر»[۵] که قائل به برداشته شدن احکام شرعی اولیه در هنگام ضرورت هستند،جزء مهم ترین دلایل جواز تقیه می باشند.[۶]

از جمله روایاتی که می توان از آنها به عنوان مؤید جواز تقیه بهره برد، احادیثی هستند که در موارد خاصی، دروغ (دروغ مصلحت آمیز) و توریه را تجویز نموده اند. احادیث مربوط به «‌کتمان»، نیز مؤید مشروعیت تقیه می باشند.[۷] در برخی از منابع فقهی نیز ادله مربوط به اکراه از جمله مصادیق تقیه دانسته شده ‌است.[۸]

[۱]. بجنوردى، سید حسن بن آقا بزرگ، القواعد الفقهیه، محقق/ مصحح: مهریزى، مهدى، و درایتى، محمد حسن، ج ۵، ص ۵۳ ؛ کلینى، محمد بن یعقوب، کافی، محقق / مصحح: غفارى على اکبر و آخوندى، محمد، ج ۲، ص ۲۱۷ – ۲۲۱٫

[۲]. همان.

[۳]. همان، ص ۲۱۸؛ مجلسى، محمد باقر، بحار الأنوار، محقق / مصحح: جمعى از محققان، ج ۷۲، ص ۴۲۱ – ۴۲۸

[۴]. شیخ حر عاملى، محمد بن حسن‏، وسائل الشیعه، محقق / مصحح: مؤسسه آل البیت (علیهم السلام) ، ج ۱۶، ص ۲۱۴ ـ  ۲۱۸.

[۵]. کافی، ج ۲، ص ۲۹۲ – ۲۹۴٫

[۶]. قرطبی، محمد بن أحمد، الجامع لأحکام القرآن، ج ۱۱، ص ۱۸۲ ؛ القواعد الفقهیه، ج ۵، ص ۵۴ و ۵۵٫

[۷]. کافی، ج ۲، ص ۲۲۱ ـ ۲۲۶؛ غزالی، محمد بن محمد، إحیاء علوم الدین، ج ۳، ص ۱۳۷؛ نرم افزار المکتبه الشامله.

[۸]. خمینى، سید روح اللّٰه، المکاسب المحرمه، محقق/ مصحح: گروه پژوهش مؤسسه، ج ۲، ص ۲۲۶ و ۲۲۷‌.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


+ 2 = 11