دایره المعارف اسلام پدیا » اخلاق و صفات مؤمن آل فرعون
منوی اصلی

اخلاق و صفات مؤمن آل فرعون

تاریخ: ۱۵ بهمن ۱۳۹۶ در باب: مؤمن آل فرعون

در باب اخلاق و صفات مؤمن آل فرعون بهترین بیان و منبع، قرآن کریم است. با نگاهی به آیات هفده گانه ای که در سوره مبارکه غافر در مورد او وراد شده، می توان برخی از صفات و اخلاقیات وی را به دست آورد. اینک با بررسی آیات قرآن کریم به صفات و خلق و خوی ایشان پرداخته می شود:

  1. عمق و قوت ایمان او به خدا و همچنین صداقت در ایمان.

اینکه خداوند تعالی او را در قرآن کریم به عنوان فردی دارای ایمان معرفی می کند، نشان از ایمان حقیقی یک انسان است. در بیانی از امام صادق (علیه السلام) آمده است که فرمود: «هنگامی که حضرت قائم آل محمد (صلی الله علیه و آله) قیام می کند، هفده تن را از پشت کعبه زنده می نماید (به دنیا برمی گرداند) که عبارتند از: پنج تن از قوم موسی (علیه السلام) که به حق قضاوت کرده و (با عدالت رفتار می کردند[۱])، هفت تن از اصحاب کهف، یوشع وصی موسی، مؤمن آل فرعون، سلمان فارسی، ابودجانه انصاری و مالک اشتر.[۲]

  1. تقیه.

قرآن کریم در این باره می فرماید: «در این هنگام مردى با ایمان از آل فرعون که ایمانش را «پنهان» می‏داشت به فرعونیان گفت: …».[۳]

  1. هدایت گری.

قرآن کریم در این رابطه از زبان وی می فرماید: «اى قوم امروز ملک و سلطنت زمین مصر با شما است، لیکن اگر قهر و انتقام خدا بر ما برسد، کیست که بتواند ما را از آن نجات دهد …».[۴] در ادامه قرآن کریم می فرماید: «آن مرد با ایمان گفت: اى قوم! من براى شما از روزى سخت؛ مانند روز سخت امت هاى گذشته میترسم» * «مانند روزگار قوم نوح و عاد و ثمود و امتهاى بعد از اینان که همه به کیفر کفر هلاک شدند و خدا هیچ اراده ظلم در حق بندگان نمی‌‏کند» * «اى قوم، من براى شما از عذاب روز قیامت که خلق از سختى آن به فریاد آیند سخت بیمناکم» * «همان روزى که از عذاب آن به هر سو بگریزید و هیچ از قهر خدا پناهى نیایید و هر که را خدا بخاطر اعمال ناشایستش گمراه نماید دیگر براى او راهى نیست» * «شما کسانى هستید که پیش از این نیز هنگامى که یوسف با معجزات و ادله روشن به سوى شما آمد دایم از آیاتى که برایتان آورد در شک و ریب بماندید و از وى اطاعت نکردید تا آنکه یوسف از دنیا برفت و باز به دروغ گفتید که دیگر خدا پس از یوسف هرگز رسولى نمی‌‏فرستد. آرى خداوند مردم ستمگر را بخاطر گمراهیشان و اینکه در شک و تردیدند به حالت گمراهیشان وامیگذارد» * «اینها همان کسانى هستند که در آیات خدا بى‏هیچ حجت و برهانى به جدال و انکار برمی‌‏خیزند و این کار، سخت خدا و رسول و اهل ایمان را به خشم و غضب می‌‏آورد. آرى اینگونه خدا بر دل هر منکر ستمکارى مهر شقاوت می‌‏زند».[۵]

  1. حکمت و باهوشی در روش هدایت قوم.

او برای اینکه هدایت را در قوم خودش جریان داده و در عین حال از خطر کشته شدن هم مصون بماند، ابتدا احتمال دروغگو بودن حضرت موسی (علیه السلام) را مطرح نموده، سپس از او به صورت تلویحی دفاع می کند. قرآن کریم در این باره می فرماید: «و مرد مؤمنى از آل فرعون که ایمان خود را پنهان می‌‏داشت گفت: «آیا می‌‏خواهید مردى را بکشید؛ به این دلیل که می‌گوید: پروردگار من «اللَّه» است، در حالى که دلایل روشنى از سوى پروردگارتان براى شما آورده است؟! اگر دروغگو باشد، دروغش دامن خودش را خواهد گرفت و اگر راستگو باشد، (لا اقل) بعضى از عذاب هایى را که وعده می‌‏دهد به شما خواهد رسید. خداوند کسى را که اسرافکار و بسیار دروغگو است، هدایت نمی‌‏کند».[۶]

  1. دلسوز و ناصح بودن.

قرآن کریم در این رابطه می فرماید: «آن مرد باایمان گفت: اى قوم من! من بر شما از روزى همانند روز (عذاب) اقوام پیشین بیمناکم!» * «اى قوم من! من بر شما از روزى که مردم یکدیگر را صدا می‌‏زنند (و از هم یارى مى‏طلبند و صدایشان به جایى نمی‌‏رسد) بیمناکم!» * «همان روزى که روى می‌‏گردانید و فرار می‌‏کنید امّا هیچ پناهگاهى در برابر عذاب خداوند براى شما نیست و هر کس را خداوند (بخاطر اعمالش) گمراه سازد، هدایت‏ کننده‌‏اى براى او نیست».[۷]

  1. شجاعت و جرأت.

مؤمن آل فرعون بعد از آنکه از طریق تقیه و پنهان کردن ایمان خود و کنایه گویی نتوانست در فرعون و یارانش تأثیر گذار باشد و نیز بعد از آنکه متوجه شد آنها قصد کشتن حضرت موسی (علیه السلام) را دارند، دست از تقیه کشید و ایمان خود را آشکار و مبارزه خود را علنی نمود. این در حالی بود که آنها جمعیتی فراوان و دارای قدرت و سلطنت بوده و در مقابل، او تنهای تنها بود. قرآن کریم در این رابطه از زبان وی می فرماید: «اى قوم من! چرا من شما را به سوى نجات دعوت می‌‏کنم، امّا شما مرا به سوى آتش فرا می‌‏خوانید؟!» * «مرا دعوت می‌کنید که به خداوند یگانه کافر شوم و همتایى که به آن علم ندارم، براى او قرار دهم؟ در حالى که من شما را به سوى خداوند عزیز غفّار دعوت می‌‏کنم!» * «قطعاً آنچه مرا به سوى آن می‌‏خوانید، نه دعوت (و حاکمیتى) در دنیا دارد و نه در آخرت. و تنها بازگشت ما در قیامت به سوى خدا است و مسرفان اهل آتشند!» * «و به زودى آنچه را به شما می‌‏گویم، به خاطر خواهید آورد! من کار خود را به خدا وامی گذارم که خداوند نسبت به بندگانش بینا است!»[۸]

  1. امر به معروف و نهی از منکر.

از مجموعه آیاتی که سوره مبارکه غافر در باره مؤمن آل فرعون وارد شده است این نکته؛ یعنی آمر به معروف و ناهی از منکر بودن او به طور واضح قابل دیرافت است.

  1. اهل احتجاج و دارای قدرت استدلال.

قرآن کریم در این باره از قول او دلایل متعددی بیان می دارد؛ از جمله اینکه: «اى قوم من! امروز حکومت از آن شما است و در این سرزمین پیروز (غالب) هستید، اگر عذاب خدا به سراغ ما آید، چه کسى ما را یارى خواهد کرد؟! …» * «آن مرد باایمان گفت: «اى قوم من! من بر شما از روزى همانند روز (عذاب) اقوام پیشین بیمناکم»[۹] و … .

  1. واگذار کردن امور به خداوند.

قرآن کریم در این مورد از قول او می فرماید: «و به زودى آنچه را به شما می‌گویم، به خاطر خواهید آورد! من کار خود را به خدا واگذار می کنم که خداوند نسبت به بندگانش بینا است!».[۱۰]

[۱]. اعراف، ۷٫

[۲]. عیاشى، محمد بن مسعود، کتاب التفسیر، تحقیق: رسولى محلاتی، سید هاشم، ج ۲، ص ۳۲٫

[۳]. غافر، ۲۸٫

[۴]. همان، ۲۹٫

[۵]. همان، ۳۰ – ۳۵٫

[۶]. همان، ۲۸٫

[۷]. همان، ۳۰، ۳۲ و  ۳۳٫

[۸]. همان، ۴۱ – ۴۴٫

[۹]. همان، ۲۹ و ۳۰٫

[۱۰]. همان، ۴۴٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


3 + = 11