دایره المعارف اسلام پدیا » فرقه‌های فرعی و منشعب از اسماعیلیه
منوی اصلی

فرقه‌های فرعی و منشعب از اسماعیلیه

تاریخ: ۱۹ آذر ۱۳۹۶ در باب: اسماعیلیه

اسماعیلیه از همان ابتدای شکل‌گیری تا امروز از نظر اعتقادی به گروه‌های مختلفی تقسیم شده و این تقسیم‌بندی گاهی بر اساس تفکرات و عقاید رهبران اسماعیلی بوده که بر اساس منافع شخصی یا گروهی انجام می شده است.

اسماعیلیان در آغاز به دو گروه انشعاب یافتند: خالصه و مبارکیه.

اسماعیلیه خالصه (واقفه)

اینان چون اسماعیل بن جعفر (علیه السلام) از دنیا رفت، گفتند او نمرده است، بلکه از نظرها غایب شده است و او همان مهدی موعود (علیه‌السلام) است و روزی بازخواهد گشت.[۱] این گروه را «واقفه» نیز می‌گویند؛ زیرا آنان سلسله امامت را در اسماعیل متوقف ساختند.[۲]

اسماعیلیه مبارکیه

اینان مرگ اسماعیل بن جعفر (علیه‌السلام) را پذیرفتند و محمد بن اسماعیل- نوه امام صادق (علیه‌السلام)- را جانشین پدر پنداشتند،[۳] امّا پس از مرگ محمّد بن اسماعیل، در امامت توقّف نکردند، بلکه -بر خلاف باورهای شیعه اثنا عشریه- سلسله امامان را تا امروز تداوم بخشیدند.[۴] این گروه، خود به گروه‌هایی دیگر انشعاب یافته است.

گاهی نیز انشعابات این فرقه بر اساس تفکرات و عقاید داعیان اسماعیلی بوده که از طرف مرکز به نقاط دیگر رهسپار می‌شدند و به خاطر اختلافاتی که با مرکز پیدا می‌کردند، فرقه‌ای به نام همان داعی بوجود می آمد که برخی از آنها عبارتند از: خطابیه، مستعلیه، نزاریه، بهره، بهره‌داودی و سلیمانی.

[۱]. اشعری قمی، سعد بن‌ عبدالله، المقالات و الفرق، تصحیح: مشکور، محمد جواد، ص۸۰؛ نوبختی، حسن بن موسى‏، فرق الشیعه، ص ۶۸٫

[۲]. شهرستانی، محمد بن عبد الکریم‏، توضیح الملل، ترجمه: ترکه، افضل الدین، تصحیح: جلالی نائینی، سید محمد رضا، ج ۱، ص ۱۷۵٫

[۳]. فرق الشّیعه، ترجمه: مشکور، محمد جواد، ص ۶۸.

[۴]. جمعی از نویسندگان، دائرهالمعارف بزرگ اسلامی،  ج ۱۰، ص ۱۴۲ و ج ۸، ص ۶۸۱٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


4 + = 10