دایره المعارف اسلام پدیا » چکیده مقاله فرقه اسماعیلیه
منوی اصلی

چکیده مقاله فرقه اسماعیلیه

تاریخ: ۲۰ مهر ۱۳۹۶ در باب: اسماعیلیه

«اسماعیلیه» یکی از فرقه‌های شیعی است که در سال ۱۴۸ هـ در کوفه، پس از رحلت امام صادق (علیه السلام) بر سر جانشینی آن حضرت، از امامیه (شیعیان ۱۲ امامی) جدا شدند. فرقه اسماعیلیه از امام علی (علیه السلام) تا امام جعفر صادق (علیه السلام) را قبول دارند، امّا بعد از آن حضرت، فرزندش «اسماعیل» را امام می‌دانند. بعد از اسماعیل نیز به فرزندش، «محمد» عقیده داشته، او را امام می‌دانند.

در انتشار عقاید اسماعیلی و گسترش آن در سرزمین‌های اسلامی، علاوه بر مسایل سیاسی و عقیدتی، و نیز قدرت طلبی‌های فردی و شاید هم انگیزه‌های ملی +و میهنی در مبارزه با تفکرات برتری طلبی عربی، که از دوره امویان شکل گرفت و زمینه مبارزات ملی را فراهم ساخت، اوضاع اجتماعی و اقتصادی را نیز نمی توان نادیده گرفت. اسماعیلیه موفق شدند در قرن دوم و سوم هجری، حکومت‌هایی را در مصر و شامات، سواحل خلیج فارس، و جنوب ایران، و معبدهایی را در مناطق کوهستانی و دور از دسترس ترکان غزنوی و سلجوقی ایجاد کنند و با روش و شیوه خاص در مقابل مخالفان خود بایستند.

دُعاتی (مبلغانی) که از طرف رهبران و وکلای اسماعیلیه به شهرهای مختلف می رفتند، گاهی با موفقیت‌های بزرگی در جذب مردم و رساندن دعوت و عقاید خود به جامعه، رو به رو می شدند که برخی از آنان به طرف یمن، برخی دیگر به آفریقا و بعضی به ایران یا مناطق دیگر می‌رفتند و موفقیت زیادی کسب  کرده،  مردم را به آئین اسماعیلیه درمی آوردند.

جنبش اسماعیلی در قرن سوم هـ، بر انتظار ظهور قریب الوقوع «مهدی» که می‌بایست حکومت عدل را در جهان مستقر سازد و خلافت را نیز به آل علی (علیهم السلام) که حقوق مشروعشان را عباسیان غصب کرده بودند منتقل سازد، تمرکز یافته بود.

 با قدرت‌گیری فاطمیان در مصر و شمال آفریقا، دعوت اسماعیلی به نقطه اوج، و ادبیات و تفکر اسماعیلی به نهایت درجه گسترش می رسد که در رأس آن امام اسماعیلی قرار داشت. با انشعاب اسماعیلیه نزاری از فاطمیان مصر، فرقه اسماعیلیه به دو گروه «مستعلوی» و «نزاری» تقسیم شده که هر کدام دارای قدرت بوده و تهدیدی از جانب شرق و غرب برای خلافت عباسی محسوب می شدند که در نهایت با حمله مغول، نزاریان قدرت خود را از دست داده، رو به زندگی مخفی می آورند و فاطمیان (مستعلویه) نیز توسط ممالک سنی مذهب فرو پاشیدند و از این پس، دعوت به صورت مخفی و محدود دنبال می شود تا این که در دو قرن اخیر دوباره فعالیت اسماعیلیه رونق گرفته و در قالب «آقاخانیه»، فعالیت‌هایی در حدود ۲۵ کشور جهان انجام می‌دهند.




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


7 + 5 =