دایره المعارف اسلام پدیا » امام سجاد (زین العابدین) (عليه السّلام) و مروان بن حکم‏
منوی اصلی

امام سجاد (زین العابدین) (علیه السّلام) و مروان بن حکم‏

تاریخ: ۰۴ اسفند ۱۳۹۵ در باب: امام سجاد (زین العابدین)

از جمله افرادی که در زمان امامت امام سجاد (علیه السّلام) حکومت کرده اند، مروان بن حکم است. با کناره گیرى معاویه بن یزید از خلافت و مرگ زودرس وى، مى رفت تا مرکب خلافت از دام فرزندان امیه آزاد شود. ولى امویان که در دوره معاویه بن ابى سفیان و فرزندش یزید، پُست هاى کلیدى حکومت را در اختیار داشتند و در پرتو حاکمیت آن دو، به سرورى و ثروت دست یافته بودند، هرگز حاضر نمى شدند که خلافت را به آسانى از دست بدهند. از این رو، مروان بن حکم ابى العاص، که در گذشته و در زمان عثمان و معاویه نیز دستى در سیاستگزاری داشت و از سوى دیگر عنصرى اموى به شمار مى آمد و در نیاکان با فرزندان ابوسفیان اشتراک نَسَبى داشت، گام پیش نهاد تا مرکب خلافت را در اختیار گیرد.

مروان از منطقه جابیه[۱] که در شمال حوارن[۲] واقع شده، تلاش خود را آغاز کرد و مردم آن سامان را به بیعت خود فرا خواند. اما علی رغم اندک بودن دوران حکومت مروان، تلاش هاى او در این مقطع در تداوم سلطه امویان بر جامعه اسلامى بسیار مؤثر بود. مروان با همین تلاش ها، بنیان حکومت مروانیان را پى نهاد و فرزندش عبدالملک کار او را تکمیل و بناى حاکمیت مروانیان را براى مدت ها تثبیت نمود.[۳] چنان که مورخان ثبت کرده اند، مجموع دوران حکومت وى حدود ده ماه بوده است.[۴] وی در رمضان سال ۶۵ هجرى قمری در سن ۶۳ و بنابر قولی در ۶۴ و بنابر قول دیگری در ۶۸ سالگى مرد.[۵]

به نظر می آید که مروان در این مدت کوتاه عملا فرصت نداشته در برابر مخالفان به ویژه امام سجاد (علیه السلام) و هاشمیان موضعى حاد و عکس العملى قابل توجه اتخاذ کند.

[۱]. جابیه در نواحى شام و نزدیک به تپه هاى جولان قرار داد.

[۲]. حواران منطقه وسیعى است که شامل روستاهاى بسیار مى باشد و در سمت قبله دمشق واقع شده است.

[۳]. مسعودی، على بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق: داغر، اسعد، ج ۳، ص ۸۸٫

[۴]. ابن قتیبه، عبد الله بن مسلم، المعارف، تحقیق: عکاشه، ثروت، ص ۳۵۴٫

[۵]. ابن عبد البر، یوسف بن عبد الله، الاستیعاب فى معرفه الأصحاب، تحقیق: البجاوى، على محمد، ج ۳، ص ۱۳۸۹٫




کلیدواژه ها: ,



ثبت نظر


6 + = 10