دایره المعارف اسلام پدیا » ‏شخصیت‌های برجسته بنی امیّه
منوی اصلی

‏شخصیت‌های برجسته بنی امیّه

تاریخ: ۰۵ مهر ۱۳۹۵ در باب: بنی امیه

بزرگِ خاندان بنی امیّه؛ «امیّه» است.[۱] برای امیه ۱۰ فرزند پسر برشمرده اند. از نسل او، کسانی که جزو شخصیت‌های مهم بنی امیّه به حساب می آیند، می توان به این اشخاص اشاره کرد:

  1. «حرب»؛ فرزند بزرگ امیه و پدر ابوسفیان که از بزرگان مکه به شمار می رفت و مدتی با عبدالمطلب (جد رسول خدا صلی الله علیه و آله) مراوده و دوستی داشت، اما سرانجام کارشان به نزاع و جدایی کشید.[۲] وی در نبردهای اعراب؛ مانند یوم عکاظ و دو جنگ فجار،[۳] فرمانده سپاه قریش بود و پس از وی این منصب به ابوسفیان رسید.[۴]
  2. «ابو العاص»؛ نیای (جد) عثمان بن عفان و مروان بن حکم و شماری از فرزندان حکم بود که به خلافت رسیدند.[۵]
  3. ابو العیص بن امیه و دو فرزندش عتّاب[۶] و خالد[۷] که در فتح مکه اسلام آوردند.
  4. عاص بن امیه
  5. سعید بن عاص
  6. از طریق ابو عمر بن امیه نیز شاخه دیگری پدید آمد و عقبه بن ابی معیط و فرزندش، ولید از مشهورترین اعضای این شاخه هستند.[۸]
  7. در عصر ظهور اسلام، ابوسفیان برجسته‌ترین شخصیت بنی امیه و یکی از چهار نفر؛ (عتبه بن ربیعه، شیبه ابن ربیعه، أبو جهل‏ و ابو سفیان) به شمار می رفت که گفته‌اند پیش از اسلام حکمشان نافذ بود.[۹]
  8. خلفای بنی امیه از سال ۴۱ تا ۱۳۲ ق؛ چهارده نفر و از سال ۱۳۸ تا ۴۲۲ در منطقه اندلس (اسپانیا)؛ ۱۲ نفر هستند. لازم به ذکر است که اسامی خلفا و حاکمان بنی امیّه، در جای خود ذکر خواهد شد.

[۱]. سمعانى‏، عبدالکریم بن محمد، الأنساب، تحقیق: المعلمى الیمانى، عبد الرحمن بن یحیى، ج ۱، ص ۳۴۸؛ بلاذرى، أحمد بن یحیى، ‏أنساب الأشراف، تحقیق: زکار، سهیل و زرکلى، ریاض، ج ۵، ص ۱؛ ابن حزم‏، علی بن احمد، جمهره أنساب العرب، تحقیق: لجنه من العلماء، ص ۷۴٫

[۲]. أنساب الأشراف، تحقیق: زکار، سهیل و زرکلى، ریاض، ج ۱، ص ۷۲- ۷۴٫

[۳]. جنگ‌های فجار که به فاصله بیست سال بعد از عام‌الفیل، به وقوع پیوست، از جنگ‌های معروف عرب جاهلی، به شمار می‌آمد به گونه‌ای که عده‌ای از اعراب آن را مبدأ تاریخ خود قرار دادند و شعرای جاهلی اشعار بسیاری درباره آن سروده‌اند. فجار، بر وزن قتال یا مقاتله بوده و از آن‌جا که مصدر فعال یا مفاعله بر کاری طرفینی دلالت دارد، کلمه فجار؛ به معنای مبادله فجور خواهد بود؛ یعنی هر دو طرف درگیر در این نبرد، در کار مبادله فجور و تباهی با یکدیگر همدست بودند و آن فجور و تباهی این بود که به جنگ در ماه‌های حرام مشغول شدند.

اعراب جاهلی، چهار ماه از سال؛ یعنی رجب، ذی‌القعده، ذی‌الحجه و محرم را محترم می‌شمردند و جنگ در آن را حرام می‌دانستند؛ به نقل از زمخشری در تفسیر کشاف، این حکم از بقایای دین حنیف ابراهیم (علیه السلام) بوده است. گویند در طول تاریخ عرب جاهلی، تنها چهار بار این قانون نقض شد که آخرین آن، بین قریش و هوازن در گرفت که چهار سال به درازا کشید.

عمده جنگ‌های فجار، چهار جنگ را شامل می‌شود که عبارتند از: فجار اوّل با عنوان «فجار الرجل» و فجار دوّم با عنوان «فجار القرد» و فجار سوّم با عنوان «فجار المرأه» و چهارم که از بزرگ‌ترین جنگ‌های فجار بود، «فجار البراض» نام داشت که خود شامل چهار فجره بود: یوم النخله، یوم الشمطه، یوم العبلاء، یوم الشرب، یوم الحریره. نکته قابل ذکر این است که همه این جنگ‌ها یا در بازار عکاظ مکه و یا در نزدیکی آن صورت گرفته است. ر.ک: سایت پژوهشکده باقرالعلوم (علیه السلام).

[۴]. ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایه و النهایه، ج ۲، ص ۲۹۰٫

[۵]. مقدسى‏، مطهر بن طاهر، البدء و التاریخ، ج ۴، ص ۱۱۰٫

[۶]. ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب فى معرفه الأصحاب، تحقیق: البجاوى، على محمد، ج ۳، ص ۱۰۲۳؛ سمعانى‏، عبد الکریم بن محمد، الأنساب، تحقیق: المعلمى الیمانى، عبد الرحمن بن یحیى، ج ۹، ص ۲۱۳٫ ‏

[۷]. ابن اثیر جزرى، على بن محمد، أسد الغابه، ج ۱، ص ۵۶۶؛ الاستیعاب فى معرفه الأصحاب، تحقیق: البجاوى، على محمد، ج ۲، ص ۴۳۱٫

[۸]. ابن اثیر، على بن ابى الکرم، الکامل فی التاریخ، ج ۳، ص ۱۹۰٫

[۹]. الاستیعاب فى معرفه الأصحاب، تحقیق: البجاوى، على محمد، ج ۲، ص ۷۱۴ و ۷۱۵٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


+ 4 = 7