دایره المعارف اسلام پدیا » خلفای خاندان بنی امیّه
منوی اصلی

خلفای خاندان بنی امیّه

تاریخ: ۰۷ مهر ۱۳۹۵ در باب: بنی امیه

در طول مدت خلافت بنی امیه، در مجموع، ۳۰ نفر از آنها به حکومت رسیدند که به دو دسته حاکمانی که در مناطق حجاز، عراق و شام به حکومت رسیده، و حاکمانی که در منطقه اندلس (اسپانیا) به حکومت رسیدند، تقسیم می شوند. در ادامه به این دو دسته اشاره می شود:

الف. حاکمانی که در مناطق حجاز، عراق و شام به حکومت رسیدند:

اگر شکل یافتن حکومت اموی بر اساس حکومتی که معاویه در شام تشکیل داد، محاسبه شود، اسامی خلفای اموی و تاریخ آغاز و پایان خلافت آنها به ترتیب ذیل است:

  1. معاویه: او در سال ۱۸ ق و در عهد عمر بن خطاب به حکمرانی منطه شام رسید و با صلح میان او و امام حسن (علیه السلام) در سال ۴۱ ق، به حکومت سرزمین‌های اسلامی دست یافت.
  2. یزید بن معاویه: از سال ۶۰ تا ۶۴ ق.
  3. معاویه بن یزید: او پس از مرگ یزید و رسیدن به خلافت موروثی در سال ۶۴ ق، خود را شایسته این امر ندانسته و در همان سال آن ‌را رها کرد.
  4. مروان بن حکم: او با کناره گیری فرزند یزید، فرصت را غنیمت شمرد و در سال ۶۴ ق زمام امور را به دست گرفت، ولی حکومت او فقط تا سال ۶۵ پابرجا بود.
  5. عبدالملک بن مروان: ۶۵ تا ۸۶ ق.
  6. ولید بن عبد الملک: ۸۶ تا ۹۶ ق.
  7. سلیمان بن عبدالملک (برادر ولید): ۹۶ تا ۹۹ ق.
  8. عمر بن عبد العزیز بن مروان: ۹۹ تا ۱۰۱ ق.
  9. یزید بن عبد الملک: ۱۰۱ تا ۱۰۵ ق.
  10. هشام بن عبد الملک: ۱۰۵ تا ۱۲۵ ق.
  11. ولید بن یزید: ۱۲۵ تا ۱۲۶ ق.
  12. یزید بن ولید: به مدت شش ماه در سال ۱۲۶ ق حکومت کرد.
  13. ابراهیم بن ولید: در سال ۱۲۶ ق به مدت دو ماه حکومت کرد.
  14. مروان بن محمد (مروان حمار): ۱۲۶ تا ۱۳۲ ق.[۱]

اما بر اساس اموی بودن «عثمان بن عفوان» (سومین خلیفه راشدین)، که از سال ۲۳ تا ۳۵ ق در مدینه، بعد از ابوبکر و عمر خلافت داشت، می توان گفت: اولین خلیفه اموی؛ عثمان بن عفوان است.

ب. حاکمانی که در منطقه اندلس (اسپانیا) به حکومت رسیدند؛ اسامی آنها به شرح زیر است:

  1. عبد الرحمن اول بن معاویه؛ ملقب به «الداخل»: ۱۳۸ ق.[۲]
  2. هشام اول بن عبدالرحمن اول: ۱۷۲ ق.
  3. حکم اول بن هشام اول: ۱۸۰ ق.
  4. عبد الرحمن دوم بن حکم اول؛ ملقب به عبد الرحمان متوسط: ۲۰۶ ق.
  5. محمد اول بن عبدالرحمن دوم: ۲۳۸ ق.
  6. منذر بن محمد اول: ۲۷۳ ق.
  7. عبدالله بن محمد: ۲۷۵ ق.
  8. عبد الرحمن سوم بن محمد بن عبدالله؛ ملقب به الناصر لدین‌الله: ۳۰۰ ق. او به تقلید از بنی عباس، لقب ناصر ‏داشت.
  9. حکم دوم بن عبدالرحمن سوم؛ ملقب به المستنصر بالله: ۳۵۰ ق.
  10. هشام دوم بن حکم دوم؛ ملقب به المؤید بالله (نوبت اول حکمرانی): ۳۶۶ ق.
  11. محمد دوم بن هشام دوم؛ ملقب به المهدی (نوبت اول حکمرانی): ۳۹۹ ق.
  12. سلیمان بن حکم؛ ملقب به المستعین بالله (نوبت اول حکمرانی): ۳۹۹ ق.
  13. هشام دوم (نوبت دوم حکمرانی): ۴۰۰ ق.
  14. سلیمان (نوبت دوم حکمرانی): ۴۰۳ ق.

بعد از سلیمان، «علی بن حمود؛ ملقب به ناصر»، از سلسله حمودیان، در سال ۴۰۷ ق به خلافت رسید.[۳]

  1. عبد الرحمن چهارم، ملقب به المرتضی: ۴۰۸ ق.

بعد از عبدالرحمن، «قاسم بن حمود؛ ملقب به مأمون»، از سلسله حمودیان، در سال ۴۰۸ ق، برای بار اول به خلافت رسید.[۴] بعد از وی، «یحیی بن علی؛ ملقب به معتلی»، از سلسله حمودیان، برای بار اول، در سال ۴۱۲ ق و پس از وی، قاسم حمودی، برای بار دوم، در سال ۴۱۳ ق به خلافت رسیدند.[۵]

  1. عبد الرحمن پنجم ملقب به المستظهر بالله: ۴۱۴ ق.
  2. محمد سوم بن عبدالرحمن؛ ملقب به المستکفی بالله: ۴۱۴ تا ۴۱۶ ق.

بعد از وی، یحیی حمودی برای بار دوم در سال ۴۱۶ ق به مسند خلافت نشست.[۶]

  1. هشام سوم بن محمد؛ ملقب به المعتد بالله: ۴۱۸ تا ۴۲۲ ق.[۷]

[۱]. ر.ک: ابن خلدون، محمد بن محمد، تاریخ ابن خلدون، ترجمه: آیتى، عبد المحمد، ج ۲، ص ۱ – ۲۲۴٫

[۲]. با انقراض حکومت ۹۰ ساله بنی امیه و فروپاشی آنها در سال ۱۳۲ هـ ق، عبدالرحمان بن معاویه، معروف به عبدالرحمان الداخل، از نوادگان هشام بن عبدالملک (دهمین خلیفه امویان) از چنگ عباسیان فرار کرد و به مغرب «شمال آفریقا» رفت و بعد از مدت‌ها سرگردانی، از اغتشاش اسپانیا و اختلاف بربرها و قبایل عرب استفاده کرده، با یاری هواداران بنی امیه و قبایل یمنی، سپاهی فراهم آورد و در سال ۱۳۸ هجری قمری = ۷۵۵ میلادی، وارد اندلس (اسپانیا) شد و با سرکوب حاکم اندلس و تصرف شهر «قرطبه»، حکومت و دولت نیرومندی را علی‌رغم حکومت عباسیان، به نام حکومت امویان اندلس تأسیس کرد. ر.ک: دائره المعارف طهور.

[۳]. باسورث، کلیفوردادموند، سلسله‌های اسلامی جدید: راهنمای گاهشماری و تبارشناسی، ترجمه: بدره ای، فریدون، ص ۵۳ (نسخه دیجیتالی، ص ۲۳۵).

[۴]. همان، ص ۵۴٫

[۵]. همان.

[۶] همان،

[۷]. ر. ک. ابن خلدون، محمد بن محمد، العبر تاریخ ابن خلدون، ترجمه: آیتى، عبد المحمد، ج ۳، ص ۱۶۶ – ۲۱۹؛ سلسله های اسلامی جدید: راهنمای گاهشماری و تبارشناسی، ترجمه: بدره ای، فریدون، ص ۵۳ و ۵۴ (نسخه دیجیتالی، ص ۲۳۴و ۲۳۵)؛ سایت حوزه نت.




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


+ 3 = 8