دایره المعارف اسلام پدیا » فرقه شیخیه و تشیع
منوی اصلی

فرقه شیخیه و تشیع

تاریخ: ۰۶ خرداد ۱۳۹۵ در باب: فرقه شیخیه

بعضی از محققان، فرقه شیخیه را جزو شیعه دوازده امامی می دانند؛ به عنوان نمونه:

علامه طباطبایی در کتاب شیعه در اسلام در ذیل عنوان انشعابات شیعه، می نویسد:

«دو طایفه شیخیه و کریمخانیه (شیخیه کرمان) که در دو قرن اخیر در میان شیعه دوازده امامى پیدا شده‏اند، نظر به این‏که اختلافشان با دیگران در توجیه پاره‏اى از مسائل نظرى است نه در اثبات و نفى اصل مسائل، جدایى ایشان را انشعاب نشمردیم».[۱]

از علامه طباطبایی سؤال شده است: «دو طایفه شیخیه و کریمخانیه با وجوه اختلافى که با بقیه شیعه دارند، به عنوان این‏ که اختلافاتشان در توجیه بعضى از مسائل نظریه است نه در اثبات و نفى اصل مسائل، افتراقشان را ]در کتاب شیعه در اسلام[ انشعاب نگرفتید، با این ‏که آنان منکر معاد جسمانى و معراج جسمانى مى‏باشند و سخنانى در خصوص حضرت حجت عجل‏اللّه تعالى فرجه دارند …؟

ایشان در جواب فرمودند: ملاک خروج از یک دین یا مذهب، انکار بعضى از ضروریات آن دین یا مذهب مى‏باشد؛ به این معنا که کسى یکى از مسائلى را که ثبوت آن در آن دین یا مذهب در نزدش ضرورى و بدیهى مى‏باشد، انکار نماید و در این مسائل، اصل مسئله ضرورى، و خصوصیات آن نظرى است. کسى که از ظواهر کتاب و سنت وجود مَعادى را غیر جسمانى فهمید، با این که به حسب افهام عادى، ظواهر نامبرده به جسمانیت آن دلالت دارند. جسمانیت وجود معادى پیش این شخص ضرورى نیست تا انکار آن، انکار ضرورى باشد و ضرورى بودن آن پیش دیگران، ربطى به عالم او ندارد و اگر اجماعى هم فرض شود، چون اجماعى است در غیر احکام فرعیه، براى او حجیت ندارد».[۲]

آیت الله سبحانی نیز درباره فرقه شیخیه معتقد است که اینان طائفه ای از شیعه امامیه اثنا عشری هستند و در أُصول دین و أُمهات مسائل شرعی با سائر شیعه امامیه اختلاف ندارند.[۳] وی همچنین در شرح حال شیخ احمد احسایی، وی را فقیه «امامی» معرفی می کند.[۴]

بر این اساس شیخیه فرقه مستقل و جدای از شیعه محسوب نمی شود، بلکه اینان طائفه ای از شیعه امامیه اثنا عشری هستند که در برخی از فروعات دیدگاه های متفاوتی دارند.

برخی از محققان، فرقه شیخیه را جزو غلات و اهل غلو، معرفی کرده اند.[۵] صاحب روضات الجنات، پیروان شیخ احمد احسایی را گمراه تر و سرگردان تر از غلات زمان شیخ صدوق و پدر بزرگوارش که در قم بوده اند و فقهای بزرگ شیعه را به تقصیر و کوتاهی در معرفی مقام و منزلت معصومان نسبت می دادند، معرفی می نماید.[۶]

[۱]. طباطبایى، سید محمد حسین، شیعه در اسلام‏، ص ۷۴٫

[۲]. طباطبایى، محمد حسین، بررسی های اسلامی، ج ‏۲، ص ۳۱۷٫‏

[۳]. سبحانی، جعفر، المذاهب الاسلامیه، ص ۳۵۱٫

[۴]. همان، ص ۳۵۲٫

[۵]. ر.ک: امین عاملى، سید محسن، أعیان الشیعه، ج ‏۲، ص ۵۸۹؛ ربانى گلپایگانى، علی، فرق و مذاهب کلامى، بخش پنجم: فرقه‏هایى از غلات، درس چهل و هشتم: فرقه‏ شیخیّه و کشفیه؛ برنجکار، رضا، آشنایی با فرق و مذاهب اسلامی، بخش چهارم: غلات، درس ۱۷: شیخیه.

[۶]. ر.ک: خوانساری، محمد باقر، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، ج ۳، ص ۳۴۲٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


4 + 3 =