دایره المعارف اسلام پدیا » ستایشگران شیخ احمد احسایی
منوی اصلی

ستایشگران شیخ احمد احسایی

تاریخ: ۰۹ خرداد ۱۳۹۵ در باب: فرقه شیخیه

عده ای از علما و بزرگان از شیخ احمد احسایی ستایش کرده اند که در ذیل به آنها اشاره می شود:

  1. شیخ جعفر کاشف الغطاء:

مرحوم شیخ جعفر کاشف الغطاء در اجازه نامه حدیثی خود به شیخ احمد احسایی، وی را چنین می ستاید: او عالم عامل، فاضل کامل، زبده علمای اهل عمل و پیشوای فضلای صالح است.[۱]

  1. میرزا مهدی شهرستانی:

میرزا مهدی شهرستانی در اجازه نامه روایی خود به شیخ احمد می نویسد: او شیخ جلیل، انسان برجسته، پاکدامن و با فضیلت، مهذب دارای اصالت، عالم فاضل، بذل کننده کامل و تأیید و تسدید شده است.[۲]

  1. سید بحرالعلوم:

سید بحرالعلوم نیز در اجازه روایی خود می نویسد: وی از کسانی است که حظ وافر و زیادی از علوم اهل بیت و شرافت آنها (علیهم السلام) دارد و به بهره های فراوانی در این باره رسیده است. وی زبده علمای عامل و نخبه عرفای کامل است.[۳]

  1. میرزا محمدباقر خوانساری؛ صاحب روضات الجنات: او آیینه و نمایشگر حکیمان متأله، زبان عرفا و متکلمان، جلوه و درخشش روزگار، فیلسوفِ عصر و آگاهِ به اسرار مبانی است… .[۴]
  2. سید کاظم رشتی؛ شاگرد برجسته شیخ:

سید کاظم رشتی؛ شاگرد شیخ احمد احسایی، در مدح و ثنای بر این شیخ افراط و مبالغه نموده، وی را بر فضلای مشهور عصر خود برتری داده، و ادعای اجماع از جانب این بزرگان بر وثاقت، فضل، جلالت قدر و بزرگی وی، نموده است؛ وی می گوید: «بنا بر آن چه ما ذکر کردیم (از نحوه برخورد بزرگان با شیخ احمد احسایی)، اجماع علمای امت؛ که منظور امت اجابت است؛ یعنی فرقه ناجیه و گروه پاک شیعه، بر جلالت شأن مولای ما و بر بزرگی جایگاه استاد ما منعقد است. اجماع بر این که او در نزد خدا از رستگاران و نسبت به آل الله از پیروان و در زمره آنها محسوب می شود. با این اوصاف من نمی دانم، حال کسانی که با جمیع علمای امت، فقهای ملت، رؤسای شریعت، حافظان حقیقی دین، مراجع اسلام و حجت های الهی بر خلق مخالفت می کنند، چگونه است؟… ».[۵]

بررسی اجازه های روایی احسایی

مرحوم علّامه سید محسن امین، پس از ذکر مشایخ اجازه شیخ احمد، می‌گوید: «ظاهرا این اجازات در اوائل کار احسایی صادر شده‌اند». [۶]

این گفته مرحوم علّامه امین، کاملاً صحیح است؛ چرا که بررسی دقیق در آثار شیخ به خوبی نشان می‌دهد که اهم آثار مورد اختلاف شیخ احمد، پس از سال ۱۲۳۰ ق نوشته شده است: «شرح الزیاره» در دهم ربیع الأوّل ۱۲۳۰ ق؛ «شرح مشاعر ملّا صدرا» در بیست و هفتم صفر ۱۲۳۴ ق؛ «شرح عرشیه ملّا صدرا» در بیست و هفتم ربیع الأوّل ۱۲۳۶ ق.

همچنین تاریخ اولین واقعه تکفیر شیخ احمد از جانب ملّا محمّد تقی برغانی در قزوین، مربوط به بعد از سال مرگ «شاهزاده محمّد علی میرزا»؛ یعنی ۱۲۳۷ ق، است و پس از این سال است که آثار شیخ در ایران و عراق نشر یافته است.

در حالی که مرحوم آقا سید علی صاحب ریاض[۷] در ۱۲۳۱ ق و مرحوم شیخ جعفر کاشف الغطاء در سال ۱۲۲۷ ق و مرحوم سید مهدی بحر العلوم در سال ۱۲۱۲ ق، درگذشته اند.

با توجّه به این که نشر آثار مهم و واقعه تکفیر شیخ احمد، پس از وفات مشایخ اجازه شیخ بوده است، به هیچ وجه منطقی و اصولی نخواهد بود که تمجید های مربوط به قبل از نشر کامل آثار و قبل از صدور حکم تکفیر و اعلام نظریه بزرگان علمای وقت را، بر سال های پس از آن جاری و یا آن را مستمسکی برای پرده پوشی بر هر ایرادی به نحوه رفتار و افکار شیخ در هر عصر و اوضاعی نمود.

علاوه بر این نیز بر اهل علم پوشیده نیست که یک یا چند اجازه نقل روایت، دلیل بر درستی کامل عقیده و مصحّحِ همه افکار شخص مُجاز نیست، بلکه تنها دلیل بر اجازه برای نقل روایت است.[۸]

[۱]. اجازه مرحوم شیخ جعفر کاشف الغطاء به مرحوم شیخ احمد بن زین ‌الدین احسائی، ماه ذی‌القعده سال ١٢٠٩ ق، ص ۲٫

[۲]. اجازه مرحوم آقا میرزا مهدی شهرستانی به مرحوم شیخ احمد بن زین ‌الدین احسائی، سال ١٢٠٩ ق، ص ۲٫

[۳]. اجازه مرحوم آقا سید مهدی طباطبائی بحر العلوم به مرحوم شیخ احمد بن زین‌الدین احسائی، ضحوه یوم الجمعه الثانی و العشرین من ذی‌الحجه الحرام من سنه تسع و مأتین بعد الالف من هجره، ص ۲٫

[۴]. خوانساری، محمد باقر، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، ج ۱، ص ۸۸٫

[۵]. رشتی، سید کاظم، دلیل المتحیرین (درباره اختلاف نظرهای شیخیه با سایر علما و ذکر بعض وقایع تاریخی)، ص ۵۷ و ۵۸؛ ر.ک: روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، ج ۱، ص ۹۲٫

[۶]. امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعه، ج۲، ص ۵۹۱٫

[۷]. اجازه مرحوم صاحب ریاض در کتاب الذریعه، بدون ذکر تاریخ آمده است. ر.ک: تهرانى، شیخ آقا بزرگ، الذریعه إلى‏ تصانیف ‏الشیعه، ج ‏۱، ص ۲۱۹٫

[۸]. پرسش ‌ها و پاسخ ‌ها پیرامون عقاید شیخیه (زمینه‌ساز بابیت)، تحقیق: مرکز تحقیقات کتابخانه مسجد سید اصفهان.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 9 = 11