دایره المعارف اسلام پدیا » بنیان گذار فرقه شیخیه
منوی اصلی

بنیان گذار فرقه شیخیه

تاریخ: ۰۸ خرداد ۱۳۹۵ در باب: فرقه شیخیه

بنیان گذار فرقه شیخیه، شیخ احمد بن زین الدین احسایی است. نسب وی این گونه است: احمد بن زین‌الدین بن ابرهیم بن صقر بن ابرهیم بن داغر بن رمضان بن راشد بن دهیم بن شمروخ آل‌صقر.[۱]

شیخ احمد احسائی در سال ۱۱۶۶ ق در احساء[۲] عربستان متولد شد. در پنج‏سالگى قرآن را نزد پدر فراگرفت. مقدارى علوم عربى نیز در زادگاه خود آموخت. در سال ۱۱۸۶ ق، به کربلا رفت و در حوزه درس عده‏اى از علماى شیعه؛ مثل آقا باقر بهبهانى، صاحب ریاض، سید مهدى بحرالعلوم و شیخ جعفر کاشف الغطاء حاضر گردید.

او علاوه بر فقه، اصول و حدیث، در طب، نجوم، ریاضیات، علم حروف، اعداد، طلسمات و فلسفه هم مطالعاتى داشت.[۳]

در سال ۱۲۰۹ ق، به دلیل بروز وبا به احساء بازگشت و در سال ۱۲۱۲ ق، دوباره به عتبات مراجعت کرد و سپس بصره را مسکن دایمى خویش قرار داد. در سال ۱۲۲۱ ق، به قصد زیارت امام رضا (علیه السلام)‌ رهسپار خراسان شد و از آن جا به یزد رفت و بنا به درخواست مردم یزد در آن جا سکونت گزید و در آن شهر، شهرت بسیارى کسب نمود.

چندى بعد به دعوت فتحعلى شاه قاجار به تهران رفت و مورد احترام بسیار قرار گرفت.[۴] سپس محمد على میرزا فرزند فتحعلى شاه، او را به کرمانشاهان دعوت کرد و از وى تجلیل بسیار نمود[۵] و تا وفات محمد على میرزا در سال ۱۲۳۸ ق در همان جا بود. آن گاه به قزوین رفته و مورد استقبال علماى آن جا قرار گرفت و در آن شهر به اقامۀ نماز جماعت در مسجد شاه قزوین، و تدریس در مدرسه صالحیّه اشتغال داشت، ولى به دلیل آشکار شدن برخى از عقایدش در زمینه معاد و…، از طرف ملا محمد تقى برغانى؛ از علماى بزرگ قزوین و معروف به شهید ثالث، تکفیر شد و حکم او مورد قبول عده ای از علماى شیعه در ایران، عراق و سایر مراکز شیعه قرار گرفت.[۶]

شیخ احمد بعد از آن، قزوین را به قصد مشهد ترک گفت و سرانجام بعد از ایران به عراق و از آن جا رهسپار موطن خود شد و پیوسته در مسیر راه با بى‏اعتنایى مردم روبرو مى‏گردید. او در این سفر در قریۀ «هدیه» در سه منزلی مدینه در ٢١ ذى‏القعده‏ سال ١٢۴١ ق درگذشت و در قبرستان بقیع در نزدیکى بیت‏الاحزان به خاک سپرده شد.[۷]

[۱]. ر.ک: ابراهیمی، حاج ابوالقاسم خان، ترجمه فهرست کتب المشایخ العظام (شرح احوال علمای شیخیه و فهرست کتاب های ایشان)، ص ۱۰۸٫

[۲]. منطقه‏اى در قطیف که از ملحقات بحرین در ساحل عربستان است.

[۳]. خوانساری، محمد باقر، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، ص ۹۱٫

[۴]. فتحعلى شاه علاوه بر استقبال گرم، مبلغى هنگفت و یک عباى مروارید دوزى شده را به وى هدیه کرد و حقوق مستمرى برایش تعیین نمود. دایره المعارف تشیع، ج ۱، ص ۵۰۰٫

[۵]. تعیین حقوق و مستمرى ماهانه و پرداخت مبلغ هزار تومان هزینه سفر و یک قریه بزرگ در حومه کرمانشاه، از هدایاى محمد على میرزا به وى بوده است. همان، ص ۵۰۰ و ۵۰۱٫

[۶]. از جمله کسانى که به کفر احسایی حکم کردند: شیخ محمد حسن، صاحب جواهرالکلام و سید ابراهیم قزوینى، صاحب ضوابط الاصول و شریف العلماء مازندرانى، مى‏باشند. نورى، یحیى، خاتمیت پیامبر اسلام، ص ۴۱٫

[۷]. جعفری، محمدمهدی، دایره المعارف تشیع، ج ۱، ص ۵۰۰ و ۵۰۱؛ امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعه، ج ۲، ص ۵۸۹ و ۵۹۰؛ تنکابنى، میرزا محمد، قصص العلماء، ص ۴۲ – ۴۴؛ ربانى گلپایگانى، علی، فرق و مذاهب کلامى، درس چهل و هشتم؛ مشکور، محمد جواد، فرهنگ فرق اسلامى، ص ۲۶۶٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


+ 7 = 8