دایره المعارف اسلام پدیا » آثار و اقدامات ابوذر غفاری
منوی اصلی

آثار و اقدامات ابوذر غفاری

تاریخ: ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۵ در باب: ابوذر

پس از وفات پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) که خیلی از صحابه، پست و مقام هایی را به دست آوردند، ابوذر به هیچ وجه سمتی نداشت؛ چون امارت و سلطنت را فساد و گمراهی می دانست. وی حتی ابوموسی اشعری را به دلیل پذیرفتن امارت سرزنش می کرد . ابوذر فردی صریح اللهجه بود که بدون تعارف صحبت می کرد. به همین دلیل عده ای از او دوری می کردند . وی یکى از سه تنى بود که بر فرمان رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) استوار ماند.[۱] به همین جهت، خلافت ابوبکر را انکار کرد.[۲] او با برخى دیگر از بزرگان صحابه، از على (علیه السلام) مى خواست تا براى گرفتن حقّ خود بپاخیزد. ابوذر در برخوردى که با عمر داشت، در حقّانیّت على (علیه السّلام) خطبه اى خواند.[۳] او خود با افتخار به این استوارى، در جمعى مى گوید: من در روز قیامت از همه شما به پیامبر (صلى الله علیه و آله) نزدیک‌تر خواهم بود؛ زیرا از آن حضرت شنیده ام که مى فرمود: نزدیک‌ترین شما در قیامت به من، کسى است که از این دنیا به همان صورتى که من او را ترک گفته ام، خارج شود. به خدا سوگند! جز من، هیچ یک از شما نیست که به چیزى از دنیا دست نینداخته باشد.[۴] همین رابطه با خاندان پیامبر و على (علیهما السّلام)، او را در جمع محدود و خلوت تشییع کنندگان حضرت فاطمه (سلام الله علیها) که حتّى بسیارى از زنان پیامبر حضور نداشتند، قرار داد.[۵]

او پس از وفات ابوبکر به شام رفت و در آنجا سکنا گزید[۶] و در سال ۱۹ هجرى در فتح مصر که توسط عمرو عاص صورت گرفت، شرکت کرد.[۷] بعد به شام بازگشت و در یکى از جنگ هاى تابستانى معاویه، در نبرد عموریه (۲۳ هجرى) حضور یافت.[۸]

بعد از اینکه عثمان بن عفان به خلافت رسید، بنى امیه و منافقان و متظاهران به اسلام پیرامون او را گرفتند. آنها دست تجاوز و تعدى به طرف بیت المال دراز کرده از اموال عمومى به سود خود استفاده کردند. همچنین کاخ هاى مجلل و بناهاى با شکوه در مدینه، مکه، کوفه و بصره براى خود بنا نموده هزاران نفر برده و اسیر را به بیگارى کشیدند و املاک زیادى را در عراق، شام و مصر و سایر شهرهاى مفتوحه تصرف کردند.

ابن ابى الحدید در شرح نهج البلاغه می گوید: هنگامى که عثمان، مروان بن حکم را خازن بیت المال قرار داد. او به زید بن ثابت، عطایائى از بیت المال بخشید. ابوذر از این کارهاى خلاف، سخت برآشفت و به عثمان اعتراض کرد. وی در مجالس و محافل از فساد دستگاه او سخن مى گفت و اظهار مى داشت: عثمان سنت رسول خدا (صلّى الله علیه و آله) را رها کرده و خویشاوندان خود را بر مسلمانان مسلط ساخته است.

عثمان یکى از غلامان خود را نزد ابوذر فرستاد و گفت: ابوذر باید از مخالفت با وى دست بردارد و سکوت کند. ابوذر گفت: من از اوامر خداوند دست بردارم و قرآن را فراموش کنم و در برابر مفسدان سکوت نمایم؟ به خداوند سوگند من هرگز خشم خداوند را بر رضایت عثمان اختیار نخواهم کرد، حق را خواهم گفت اگر چه عثمان ناراحت شده به خشم آید.

عثمان از سخنان ابوذر ناراحت شد، ولى صبر کرد و عکس العملى از خود نشان نداد. یکى از روزها گفت: اى مردم آیا امام و رهبر مسلمانان مى تواند از بیت المال وام بگیرد و هر گاه دستش باز شد وام خود را به بیت المال پرداخت کند؟ در این هنگام کعب الاحبار گفت: مانعى ندارد. ابوذر از سخن کعب الاحبار ناراحت شد و گفت: اى یهودى‌زاده تو مى خواهى دین ما را به ما تعلیم دهی؟![۹]

این چنین اقدامات شجاعانه ابوذر غفاری نسبت به هر یک از حاکمان وقت دوره ایشان در تاریخ ثبت شده است. او بدون هیچ هراس و واهمه‌ای پرده از خیانت سردمداران و صاحب منصبان، برمی داشت.

[۱]. کلینى، محمد بن یعقوب، کافی، محقق / مصحح: غفارى على اکبر و آخوندى، محمد، ج ‌۸‌، ص ‌۲۴۵٫‏

[۲]. یعقوبى‏، احمد بن أبى یعقوب، تاریخ الیعقوبى، احمد بن أبى یعقوب، ج ‌۲، ص ‌۱۲۴٫

[۳]. ابن بابویه، محمد بن على،‏ خصال، محقق / مصحح: غفارى، على اکبر، ج ۲، ص ۴۶۱ و ۴۶۳٫‏

[۴]. ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبرى‏، تحقیق: عطا، محمد عبد القادر، ج ‌۴، ص ‌۱۷۳٫

[۵]. تاریخ الیعقوبى، ج ‌۲، ص ‌۱۱۵٫

[۶]. الزرکلى، خیر الدین، الأعلام قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و  المستعربین و المستشرقین، ج ‌۲، ص ‌۱۴۰٫

[۷]. طبرانی، سلیمان بن احمد، المعجم‌الکبیر، محقق: سلفی، حمدی عبد المجید، ج ‌۲، ص ‌۱۴۸٫

[۸]. ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایه و النهایه، ج ۷، ص ۱۴۱؛ طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق: ابراهیم، محمد أبو الفضل، ج ۴، ص ۲۴۱٫

[۹]. ابن أبی الحدید، عبد الحمید بن هبه الله‏، شرح نهج البلاغه لابن أبی الحدید، محقق / مصحح: ابراهیم، محمد ابوالفضل‏، ج ۳، ص ۵۴؛ مروج الذهب و معادن الجوهر، مسعودی، على بن الحسین، تحقیق: داغر، اسعد، ج ۲، ص ۲۴۰٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


+ 9 = 10