دایره المعارف اسلام پدیا » جنگ جمل از دیدگاه شیعه
منوی اصلی

جنگ جمل از دیدگاه شیعه

تاریخ: ۰۷ آذر ۱۳۹۴ در باب: جمل

در مورد دیدگاه شیعه نسبت به جنگ جمل به دیدگاه دو تن از علمای شیعه از متأخرین و متقدمین اشاره می کنیم:

الف. از متقدمین:

شیخ مفید: شیعه معتقد است علت فتنه اى که اندکى پس از بیعت مردم با امام على (علیه السّلام) – بعد از قتل عثمان – در بصره پدید آمد، حوادثى بود که طلحه و زبیر با پیمان شکنى خود به وجود آوردند. آنها بیعتشان با امیر المؤمنین (علیه السّلام) را که با میل و رغبت و بدون اکراه انجام داده بودند، شکستند و سپس به بهانه انجام حج عمره از مدینه به سوى مکّه حرکت کرده با عایشه که از نزدیک در مکه مراقب اوضاع سیاسى بود، متّحد شدند. سپس کارگزاران فرارى عثمان از شهرهاى مختلف با اموال مسلمانان به آنها پیوسته، بر خون خواهى عثمان هم صدا شدند. سپس کسانى که در این فتنه ها به حیرت و سرگشتگى افتاده بودند، آنها را در رسیدن به مقصود آشوبگرانه خود یارى دادند.[۱]

پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) در این مورد خطاب به امیر المؤمنین (علیه السّلام) این چنین فرموده بود: «پس از من با ناکثین، قاسطین و مارقین جنگ خواهى کرد». همچنین فرموده بود: «على با حق است و حق با على است. بار الها! حق را هر کجا باشد با علی همراه گردان» و بار دیگر به على (علیه السّلام) فرمود: «خداوند با کسى که با تو بجنگد سر جنگ دارد و کسى را که با تو دشمنى کند، دشمن مى دارد». بدین ترتیب ماهیت حقیقى آنان که با امیر المؤمنین (علیه السّلام) به جنگ برخاستند و حقیقت حال این پیمان شکنان که رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله) على (علیه السّلام) را به جنگ با ایشان فرمان داده بود، معلوم و آشکار است.

از این رو هر کس که به عنوان بیعت دست بر دست امام على بن ابی طالب (علیه السّلام) نهاد و سپس بیعتش را شکست، در زمره کسانى است که رسول خدا (صلى اللّه علیه و آله) حکم عمل آنان را بیان فرموده است. تردیدى نیست که طلحه و زبیر بدین ترتیب، از همان کسانى هستند که رسول خدا در ابتداى حدیث فوق الذکر آنها را ناکثین لقب داد.[۲]

ب. از متأخرین:

یکی از دانشمندان معاصر در این زمینه می گوید: اینکه اهل تسنن گفته باشند: صحابه پیامبر (صلی الله علیه و آله) عموما مرتکب هیچ گونه گناهى نشدند و معصوم و پاک از هر معصیتى بودند، این از قبیل انکار بدیهیات است، و اگر منظور آن است که آنها گناه کردند و اعمال خلافى انجام دادند باز هم خدا از آنها راضى است، مفهومش این است که خدا رضایت به گناه داده است! چه کسى مى‏تواند «طلحه و زبیر» که در آغاز از یاران خاص پیامبر (صلی الله علیه و آله) بودند و همچنین «عایشه» همسر پیامبر اسلام را از خون هزاران مسلمانى که خونشان در میدان جنگ جمل ریخته شد تبرئه کند؟ آیا خدا به این خون‏ریزی ها راضى بود؟

آیا مخالفت با على (علیه السلام) خلیفه پیامبر (صلی الله علیه و آٔله) که اگر فرضا خلافت منصوص او را نپذیریم حداقل با اجماع امت برگزیده شده بود، و شمشیر کشیدن به روى او و یاران وفادارش چیزى است که خدا از آن خشنود و راضى باشد.[۳]

با این حال ما چگونه مى‏توانیم کسانى را که فى المثل در جنگ جمل حضور یافتند، و روى امام خود شمشیر کشیدند، نه اخوت اسلامى را رعایت کردند، و نه سینه‏ها را از غل و کینه و حسد و بخل پاک ساختند، و نه سبقت در ایمان على (علیه السلام) را محترم شمردند محترم بشمریم.[۴]

[۱]. مفید، محمد بن محمد، الجمل و النصره لسید العتره فی حرب البصره (نبرد جمل)، ترجمه: مهدوی دامغانی، محمود، ص ۱۷٫

[۲]. همان، ص ۲۰و ۲۱٫

[۳]. مکارم شیرازى، ناصر،‏ تفسیر نمونه، ج ۸ ص ۱۱٫

[۴]. همان، ج ۲۳، ص ۵۲٫




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


6 + = 7