دایره المعارف اسلام پدیا » مالک اشتر نخعی
منوی اصلی

مالک اشتر نخعی

تاریخ: ۱۱ آبان ۱۳۹۴ در باب: جمل

مالک بن حارث بن عبد یغوث بن سلمه بن ربیعه بن حارث بن خریمه بن سعد بن مالک بن نخع از خانواده‌های اصیل و برومند طایفه نخع و مذحج یمن برخاسته است.[۱] وی در زمان جاهلیت و قبل از اسلام به دنیا آمد،[۲] اما در مورد عقیده او، طایفه‌اش و این‌که چه زمانی مسلمان شده‌اند، در کتاب‌های تاریخی مطلبی ثبت نشده و حدیث یا شبه حدیثی بر آن یافت نشده است.[۳]

مالک بن حارث اشتر نخعی،[۴] از اصحاب و یاران نزدیک امام على (علیه السلام) است که مقام علمى، اجتماعى، سیاسى و مبارزاتى او زبانزد عام و خاصّ بود. حضور او در میدان‌هاى نبرد و صحنه‌هاى سیاسى و نظامى، مایه خشنودى على بن ابی‌طالب (علیه السلام) و لشکر اسلام و سبب نگرانى، ترس و اضطراب دشمنان بود. او مردى بخشنده، شاعرى نام‌آور، سخنورى چیره‌دست، عارفى بصیر و پارسا بود. وی در علوم و معارف دینى مقام و منزلت خوبى داشت. بینش عمیق، معرفت فراگیر و ایمان قوىِ این بزرگ‌مرد با اخلاق پسندیده و سیاست علوى آمیخته شده بود. مالک، تنها مرد پیکار و میدان جنگ نبود، بلکه با خصوصیات برجسته و خصلت‌هاى انسانى خود، گوى سبقت را از دیگران ربوده و در بین همه آنها بلند آوازه گردید.[۵]

این صحابى بزرگ در برابر مولاى خود، تسلیم و بر پیمان خویش وفادار بود بدین جهت امام علی (علیه السلام) او را براى خود، یارى خیرخواه و براى دشمنانش، رقیب قاطع و سازش‌ناپذیر می‌دانست. امام در مورد او می فرماید: «همانا مردى را فرماندار مصر قرار دادم، که نسبت به ما خیرخواه، و به دشمنان ما سخت‌گیر و درهم کوبنده بود، خدا او را رحمت کند».[۶]

[۱]. الاعلمی الحائری، محمدحسین، دائره المعارف الشیعه العامه، ج ۱۶، ص ۴۰؛ الامین، سیدمحسن، اعیان الشیعه، ج ۹، ص ۳۸؛ العطار، قیس، خطبه و آرائه مالک الاشتر، ص۱۳٫

[۲]. الزرکلی، خیرالدین، الاعلام، ج ۵، ص ۲۵۹٫

[۳]. ر.ک: الحکیم، السید محمدرضا، مالک اشتر، ص ۳۳٫

[۴]. ر.ک: بدر الدین عینی، محمود بن أحمد، مغانی الأخیار فی شرح أسامی رجال معانی الآثار، تحقیق: محمد حسن إسماعیل، محمد حسن، ج ۳، ص ۶٫

[۵]. برای آگاهی بیشتر ر.ک: امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنه و الأدب‏، ج ۹، ص ۲۰۴ – ۲۰۵، ج ۱۱، ص ۸۰ – ۸۳٫

[۶]. «إِنَّ الرَّجُلَ الَّذِی کُنْتُ وَلَّیتُهُ أَمْرَ مِصْرَ کَانَ رَجُلًا لَنَا نَاصِحاً وَ عَلَى عَدُوِّنَا شَدِیداً نَاقِماً فَرَحِمَهُ اللَّه»؛ ‏شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه، محقق: صالح، صبحی، نامه ۳۴، ص ۴۰۷٫




کلیدواژه ها: , , ,



ثبت نظر


3 + 9 =