دایره المعارف اسلام پدیا » فضاهای سیاسی و اجتماعی زمان واقعه جمل
منوی اصلی

فضاهای سیاسی و اجتماعی زمان واقعه جمل

تاریخ: ۱۴ آبان ۱۳۹۴ در باب: جمل

بعد از مرگ عثمان، مردم با حضرت علی (علیه السلام) بیعت کردند. زمان زیادی از خلافت علی (علیه السّلام) نگذشته بود که عایشه در اجتماع مردم مکه حضور یافت و چنین گفت: اى جمعیت مسلمان همانا عثمان مظلوم کشته شد.[۱] این سخن عایشه ظاهراً سنگ بناى مخالفت وى با امیرالمؤمنین (علیه السلام) شد و غالباً این علت به عنوان بهانه اصلى خروج عایشه و اعوانش علیه امیرالمؤمنین (علیه السلام) و پیمان شکنی مردم، مطرح شد. از طرفی هم فضاسازی های منفی بر علیه حضرت علی (علیه السلام) به وجود آوردند و ایشان را سبب قتل عثمان معرفی کردند.

حضرت علی (علیه السلام) در خطبه اى ضمن فرمان آماده باش به مردم فرمود: «همانا طلحه و زبیر بیعت و عهد را نقض کرده و عائشه را از خانه اش بیرون کشیده اند تا فتنه بپا کنند و خونریزى راه بیاندازند».[۲]

از جو سازی های سیاسی دیگر آن زمان، خطبه طلحه در میان مردم بصره بود که این چنین وانمود کرد: براى خلافت و ملک قیام نمی کنم، بلکه قصد دارم از مردم بصره کمک بگیرم تا همگى براى اصلاح امت پیامبر (صلی الله علیه و آله) کوشش کنیم و طاعت خدا را رواج دهیم.[۳]

همان طور که ذکر شد، به طور عموم در اکثر خطبه هایى که از عائشه و طلحه نقل شده است، قتل عثمان و خونخواهى او، مهم ترین سوژه ای بود که برای تخریب چهره حکومت حضرت علی (علیه السلام) به کار می رفت و توجیهی بود که بیعت شکنى خود را مشروع جلوه دهند.

حضرت على (علیه السلام) در خطبه‏ ۱۳ نهج البلاغه دین این عده مردم بیعت شکن را دورویى مى داند.[۴]

از جوسازی های دیگر آن زمان که مى توان به آن اشاره نمود؛ این بود که حکومت على ابن ابی طالب (علیه السلام) را مطابق با رویه خلفاى سابق نمى دانستند. از این رو طلحه به علی (علیه السلام) معترض بود که چرا در کارها با او مشورت نمی کند.[۵]

[۱]. طبرى، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج ۴، ص ۴۵۹٫

[۲]. مفید، محمد بن محمد، الجمل و النصره لسید العتره فی حرب البصره، ص ۲۴۰٫

[۳]. همان، ص ۳۰۴٫

[۴]. سید رضی، نهج البلاغه، دشتی،‌ محمد، نهج البلاغه، خطبه ۱۳، ص ۵۵٫

[۵]. الجمل و النصره لسید العتره فی حرب البصره،، ص ۳۰۶٫




کلیدواژه ها: , , , ,



ثبت نظر


2 + 6 =