دایره المعارف اسلام پدیا » رایزنی های ابتدایی در مورد جنگ جمل
منوی اصلی

رایزنی های ابتدایی در مورد جنگ جمل

تاریخ: ۲۰ آبان ۱۳۹۴ در باب: جمل

بعد از اینکه زبیر، طلحه و عایشه حج خود را به پایان رساندند، در مورد کشته شدن عثمان به رایزنى پرداختند. زبیر و طلحه به عایشه گفتند: اگر از ما اطاعت کنى، به خون خواهى عثمان اقدام مى کنیم. عایشه گفت: خون او را از چه کسى مطالبه مى کنید؟ گفتند: آنان مردمى شناخته شده اند که اطرافیان و رؤساى یاران على (علیه السلام) هستند. تو با ما بیرون بیا تا با کسانى از مردم حجاز که پیرو ما هستند به بصره برویم. وقتی مردم بصره تو را ببینند، همگی و به صورت اتفاق با تو همراه خواهند شد.

عایشه پذیرفت و با ایشان بیرون آمد و مردم از چپ و راست بر اطراف او جمع شدند. هنگامی که على (علیه السلام) از مدینه به سوى کوفه حرکت کرد، خبر طلحه، زبیر و عایشه به ایشان رسید. امام به یاران خود فرمود: این گروه به قصد بصره حرکت و در این باره رایزنى کرده اند. اکنون به سرعت در پى ایشان برویم شاید پیش از آنکه به بصره برسند، آنان را دریابیم و متوقف کنیم؛ چون اگر به بصره برسند، تمام مردم آن شهر به آنان خواهند گروید.

یاران گفتند: اى امیر مؤمنان فرمان برداریم. امیر المؤمنین (علیه السلام) به حرکت خود ادامه داد. وقتی به ذو قار[۱] رسید، از رسیدن آنان به بصره آگاه شد.

عموم مردم بصره غیر از بنى سعد، با آنان بیعت کردند، ولى بنى سعد بیعت نکرده و گفتند: ما نه با شما، نه بر ضد شما، خواهیم بود. همچنین کعب بن سور که قاضی بصره بود، با خانواده خود نخست با آنان بیعت نکرد، ولى هنگامى که عایشه برای دیدن او به خانه اس رفت، پذیرفت و گفت: خوش نداشتم تقاضاى مادرم را رد کنم.

چون این اخبار به حضرت على (علیه السلام) رسید، نخست هاشم بن عتبه بن ابى وقاص را به کوفه فرستاد تا مردم کوفه را به حرکت وادارد و پس از او فرزندش حسن (علیه السلام) را همراه عمار بن یاسر روانه کوفه نمود. در همیین هنگام بود که ابو موسى اشعرى در کوفه میان مردم در مسجد مى نشست و مى‏گفت: اى مردم کوفه! از من اطاعت کنید، تا پناهگاه اعراب شوید. مظلومان به شما پناه آورده و درماندگان در پناه شما ایمن شوند. اى مردم! وقتی فتنه روى مى آورد، با شک و تردید همراه است و چون مى گذرد، حقیقت آن روشن مى شود. این فتنه تفرقه انداز، معلوم نیست از کجا سر چشمه گرفته و به کجا خواهد انجامید. شمشیرهاى خود را غلاف کنید و سر نیزه هاى خود را بیرون کشید و زه کمان هاى خود را پاره کنید و در گوشه خانه هاى خود بنشینید. اى مردم! کسى که در هنگام فتنه در خواب باشد، بهتر از کسى است که ایستاده و کسى که ایستاده و متوقف است، بهتر از کسى است که در آن بدود.

حسن بن على (علیهما السلام) و عمار یاسر در حالى به مسجد بزرگ کوفه رسیدند که گروه زیادى از مردم، گرد ابو موسى جمع شده بودند و او سخنانى این چنین مى گفت. حسن بن على (علیهما السلام) به او فرمود: از مسجد ما بیرون شو و هر جا مى خواهى برو. آنگاه به منبر رفت و عمار یاسر هم همراه او بالاى منبر رفت. پس امام (علیه السلام)، مردم را براى پیکار و حرکت دعوت فرمود. حجر بن عدى کندى که از بزرگان و فضلاى کوفه بود، برخاست و گفت: (ای مردم) خدا شما را رحمت کند، سبکبار و سنگین بار براى پیکار بیرون روید. مردم از هر سو پاسخ دادند که شنیدیم و فرمان امیر مؤمنان را اطاعت مى کنیم و در حال سختى، آسانى، تنگدستى و فراخى، بیرون خواهیم رفت.[۲]

[۱]. نام جایى نزدیک بصره است که آنجا جنگى میان خسرو پرویز و بنى شیبان در گرفت و اعراب بر سپاه ایران پیروز شدند.

[۲]. دینوری، احمد بن داود، اخبار الطوال، تحقیق: عامر، عبد المنعم، مراجعه: شیال، جمال الدین، ص ۱۴۴، منشورات الرضى، قم، ۱۳۶۸ش.




کلیدواژه ها: , ,



ثبت نظر


8 + = 11